کتاب اینترنت با مغزهای ما چه می کند

کتاب اینترنت با مغزهای ما چه می کند نوشتهٔ نیکلاس کار و ترجمهٔ عابده میرزایی است. انتشارات کتابستان معرفت این کتاب را منتشر کرده است. نویسنده در این کتاب پرسشی را مطرح کرده است: «آیا اینترنت ما را احمق می‌کند؟» این پرسش تلنگری بود برای شروع یکی از مهم‌ترین بحث‌های دوران ما: وقتی که در حال لذت بردن از موهبت اینترنت هستیم، آیا درواقع داریم توانایی‌مان را برای خواندن و فکرکردن عمیق فدا می‌کنیم؟

درباره کتاب اینترنت با مغزهای ما چه می کند

نزاع بین حامیان و مخالفان شبکهٔ اینترنت که در طول دو دههٔ اخیر از طریق ده‌ها کتاب و مقاله و هزاران پست وبلاگی، ویدئوکلیپ و پادکست ادامه داشته، به‌اندازه مجادلات پیشین دوقطبی شده است. این بحث همیشه مهم بوده، اما ازآنجاکه محتوا بر اساس ایدئولوژی و سلایق شخصی مورد قضاوت قرار می‌گیرد، مباحثات همیشه به بن‌بست رسیده است. دیدگاه‌ها افراطی شده و حملات جنبه شخصی به خودشان گرفته‌اند. حامیان، به‌کنایه طرف مقابل را «مرتجع» و «فناوری ستیز» و مخالفان، به‌تمسخر حامیان را «بی‌فرهنگ»، «خیالاتی» و «ساده‌لوح» می‌نامند. نیکلاس کار، درکتاب اینترنت با مغزهای ما چه می کند باتکیه‌بر دامنهٔ وسیعی از مطالعات تاریخی و علمی تلاش کرده تا \ تأثیرات شناختی اینترنت را بر ذهن انسان کندوکاو کند و پیامدهای فکری و فرهنگی آن را روشن سازد. او بیان کرده است که چگونه تفکر انسان در طول قرن‌ها از راه «ابزارهای ذهن» شکل گرفته است: از الفبا گرفته تا نقشه‌ها، نشریات، ساعت و کامپیوتر و چطور هرکدام از این ابزار بر شیوهٔ درک ما از جهان تأثیر گذاشته‌اند. کار سپس با شرحی جالب‌توجه از کشفیات تازه در علم عصب‌شناسی روشن می‌کند که مغز ما در واکنش به تجربه‌هایمان تغییر می‌کند. یعنی فناوری‌هایی که برای پیداکردن، ذخیره کردن و اشتراک‌گذاری اطلاعات استفاده می‌کنیم راه‌های عصبی مغز ما را تغییر می‌دهند.

نیکلاس کار به یاری بینش‌های دانشمندان از افلاطون گرفته تا «مک لوهان»، این تفکر را مطرح کرده که هر نوع فناوری اطلاعات، اصول مخصوص خودش را دارد یعنی مجموعه‌ای از پیش‌فرض‌ها دربارهٔ چیستی دانش و هوشمندی. او توضیح می‌دهد که چگونه کتاب‌های چاپی به تمرکز و توجه بیشتر ما کمک کردند و باعث رشد تفکر عمیق و خلاق شدند. اما اینترنت، برعکس، ما را عادت به این داده است که لقمه‌های کوچک اطلاعات را سریع و بدون تمرکز و توجه از منابع گوناگون گردآوری کنیم. تمرکز ما بر محتوای رسانه می‌تواند ما را از این تأثیرات عمیق غافل کند. آن‌قدر از برنامه‌های رسانه حیرت‌زده یا مشوش می‌شویم که دیگر فرصت و حواسی نمی‌ماند که بفهمیم در سرمان چه می‌گذرد. در پایان هم وانمود می‌کنیم که فناوری به‌خودی‌خود اهمیتی ندارد و با خودمان می‌گوییم، مهم این است که ما چطور از آن استفاده کنیم. معنی تلویحی این جمله که تسکین‌بخش غرورمان است، این است که زمام امور همچنان در دست ماست». اصول اینترنت همان اصول صاحبان صنایع است: سرعت و کارایی، بهره‌وری در تولید و مصرف. ما روزبه‌روز مهارتمان در نگاه گذرا به مطالب و مرور سریع بیشتر می‌شود اما آنچه از دست می‌دهیم توانایی تمرکز و تفکر است. در دنیای امروز که فناوری اطلاعات با سرعتی فزاینده به پیش می‌رود، در میانهٔ مسابقهٔ شتابان همگامی با فناوری‌های روز، این کتاب دعوتی است به یک توقف کوتاه و بازاندیشی در مسیری که تا امروز پیموده‌ایم و راهی که در پیش رو داریم.

خواندن کتاب اینترنت با مغزهای ما چه می کند را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

علاقه‌مندان به مباحث جامعه‌شناسی، روان‌شناسی به‌ویژه مباحث مرتبط با فناوری اطلاعات مخاطب این کتاب هستند.

بخشی از کتاب اینترنت با مغزهای ما چه می کند

«در مقاله‌ای دیگر با عنوان «دستگاه محاسباتی و هوش»، تورینگ توضیح می‌دهد که چگونه وجود کامپیوترهای قابل‌برنامه‌ریزی «پیامدهای مهمی دارد که، علاوه بر ملاحظات مربوط به سرعت، طراحی ماشین‌های جدید مختلف برای انجام پردازش‌های محاسباتی گوناگون را غیرضروری می‌سازد. تمام این کارها را می‌توان با یک کامپیوتر دیجیتال انجام داد، که برای هر مورد به‌خوبی برنامه‌ریزی شده است.» او نتیجه می‌گیرد که این بدین معنی است که «تمام کامپیوترهای دیجیتال از این نظر یکسان‌اند.» تورینگ اولین کسی نبود که نحوهٔ کار کامپیوتر قابل‌برنامه‌ریزی را تصویر کرده بود، بیش از یک قرن پیش از آن، ریاضی‌دان انگلیسی دیگری، چارلز بَبِج، نقشه‌ای را برای «موتور تحلیلی» طرح کرده بود که «ماشینی با عمومی‌ترین ماهیت» بود. اما به نظر می‌رسد که تورینگ اولین کسی بود که قابلیت سازگاری نامحدود کامپیوترهای دیجیتال را دریافته بود.

آنچه او نمی‌توانست پیش‌بینی کند راهی بود که ماشین جهانی او تنها چند دهه پس از مرگش طی می‌کرد و تبدیل به رسانهٔ جهانی ما می‌شد. چون انواع مختلف اطلاعاتی که توسط رسانه‌های سنتی منتشر می‌شد، کلمات، اعداد، صداها، تصاویر، تصاویر متحرک، همگی می‌توانند تبدیل به رمزهای دیجیتالی شوند، همگی می‌توانند «رایانشی شوند.» از سمفونی نهم بتهوون گرفته تا فیلمی مبتذل می‌توانند به‌صورت زنجیره‌های صفر و یک درآمده، پردازش، منتقل و با یک کامپیوتر اجرا شوند. امروزه با وجود اینترنت ما مستقیماً شاهد کاربردهای خارق‌العادهٔ کشف تورینگ هستیم. اینترنت، که از میلیون‌ها کامپیوتر به هم متصل و بانک‌های دادگان تشکیل شده است، تورینگ ماشینی با قدرت غیرقابل‌اندازه‌گیری است و به معنای واقعی بیشتر فناوری‌های فکری ما را در خود جای داده است. اینترنت برای ما به ماشین تحریر، دستگاه چاپ، نقشه، ساعت، ماشین‌حساب، تلفن، ادارهٔ پست، کتابخانه، رادیو و تلویزیون تبدیل شده است. حتی نقش کامپیوترهای دیگر را نیز بر عهده گرفته است، برنامه‌های نرم‌افزاری بیشتر و بیشتری با اینترنت اجرا می‌شوند یا همان‌طور که اهالی سیلیکون ولی می‌گویند، بیش از آنکه در کامپیوترهای خانگی ما اجرا شوند، «در ابر» اجرا می‌شوند.»