نگوگی واتیونگوو
بیوگرافی نگوگی واتیونگو
«نگوگی واتیونگو» (Ngũgĩ wa Thiong'o) با نام اصلی «جیمز نگوگی» در ۵ ژانویهٔ ۱۹۳۸ به دنیا آمد و در ۲۸ مهٔ ۲۰۲۵ درگذشت. او نویسندهٔ برجستۀ کنیایی و از چهرههای مهم ادبیات مدرن آفریقا بود که آثارش در قالب رمان، نمایشنامه، داستان کوتاه، مقاله، پژوهش، نقد ادبی و ادبیات کودک نگاشته و به بیش از ۱۷ زبان ترجمه شده است. این نویسنده بهعنوان مهمترین رماننویس شرق آفریقا شناخته میشود و بخش بزرگی از نوشتههایش به نقد استعمار، دولت مرکزی کنیا و سنتهای غیرانسانی اختصاص دارد. او بهدلیل مواضع انتقادیاش بارها تحت تعقیب و بازداشت قرار گرفت و پس از دوران زندان به ایالاتمتحدهٔ آمریکا مهاجرت کرد و در دانشگاههای معتبری چون ییل و نیویورک به تدریس ادبیات پرداخت. از آثار شاخص او میتوان به «بازداشتشده» (خاطرات زندان، ۱۹۸۱)، «استعمارزدایی از ذهن» (۱۹۸۶) و «ماتیگاری» (۱۹۸۷) اشاره کرد که هر یک تأثیر مهمی در گفتمان ادبیات آفریقا داشتهاند. او علاوهبر زبان انگلیسی به زبان مادری خود مینوشت و بنیانگذار سنتی نوین در بازگشت به ریشههای بومی در ادبیات آفریقا بود. کتابهای «رودخانهای در میان»، «گریه نکن بچه جان» و «ساحر زاغ» هم نوشتهٔ او است. «نگوگی واتیونگو» بنیانگذار و سردبیر ژورنال «Mũtĩiri» بود.
«نگوگی واتیونگو» جوایز و افتخارات متعدد و معتبر جهانی را در کارنامه دارد. او در سال ۲۰۲۲ میلادی، جایزهٔ PEN/Nabokov Award for Achievement in International Literature را دریافت کرد؛ جایزهای ویژه برای آثار ماندگار بینالمللی. در سال ۲۰۱۹ Catalonia International Prize به او اهدا شد؛ با تقدیر از ادبیات قدرتمند و شجاعانهاش و دفاع او از زبانهای آفریقایی. این نویسنده برندهٔ جوایز مهمی همچون Zora Neale Hurston–Paul Robeson Award (۱۹۹۳)، Fonlon-Nichols Prize (۱۹۹۶)، Nonino International Prize for Literature (۲۰۰۱)، و Erich Maria Remarque Peace Prize (۲۰۱۹) شده است. «نگوگی واتیونگو» علاوهبر اینها دکتری افتخاری از دانشگاههای معتبر جهان ازجمله ییل، ادینبرو و شماری دیگر دریافت کرده و عضو آکادمیهای برجستهای نظیر American Academy of Arts and Sciences بوده است.
با اینکه بسیاری معتقد بودند این نویسنده شایستۀ دریافت جایزۀ نوبل ادبیات است، این افتخار هرگز به او اعطا نشد. در سال ۲۰۱۶ میلادی و زمانی که جایزۀ نوبل به «باب دیلن» تعلق گرفت، انتقادهای گستردهای علیه آکادمی سوئد شکل گرفت و چهرههایی همچون «وول سویینکا» (برندهٔ نوبل) از این تصمیم انتقاد کردند.
