کتاب هنر تئاتر

کتاب هنر تئاتر نوشتهٔ عبدالحسین نوشین است. نشر ارس این کتاب را منتشر کرده است؛ کتابی حاوی شرحی بر اجزایی که هنر تئاتر را تشکیل می‌دهند.

درباره کتاب هنر تئاتر

هنر تئاتر مرکب است از چند هنر مختلف از جمله ادبیات (پییس تئاتر)، نقاشی (دکور، لباس، گریم)، موسیقی، هنر پلاستیک (رقص و نمایش حالات بدن)، معماری (دکورهای با حجم). دو فن دیگر که این مجموعه را کامل می‌سازد عبارت است از فن روشنایی و فن ماشین‌سازی سن (Mchinerie) که مقصود آن ساختن آلات متنوع برای ایجاد اصوات مختلف (مانند غرش، رعد و خروش، دریا، طوفان، ریزش باران و هزاران صدای دیگر که در طبیعت وجود دارد) است. ساختن هرگونه آلات و اسباب مکانیکی که برای نمایش لازم است.

عبدالحسین نوشین در کتاب هنر تئاتر بیان کرده است که سروکار اصلی بازیگر با ادبیات و هنر پلاستیک است و کار او حاصل ترکیب سه عامل سخن، حالت و جنبش است. نویسنده در این اثر سخن و حالت را در یک بخش و جنبش را در بخش دیگر تشریح کرده و در پایان بخش دیگری را به میزانسن اختصاص داده است.

خواندن کتاب هنر تئاتر را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران پژوهش هنر و علاقه‌مندان به تاریخ تئاتر پیشنهاد می‌کنیم.

درباره عبدالحسین نوشین

سید عبدالحسین نوشین خراسانی در ۲۱ بهمن ۱۲۸۵ به دنیا آمد و در ۱۲ اردیبهشت ۱۳۵۰ درگذشت. او نمایشنامه‌نویس، کارگردان تئاتر و شاهنامه‌پژوه ایرانی و از مصححان شاهنامهٔ مشهور به‌تصحیح مسکو بود. عبدالحسین نوشین از نخستین افرادی بود که دستاوردهای تئاتر غرب را با خود به ایران آورد و نسلی را آموزش داد که باقی‌مانده‌های آن نسل‌های بعد تئاتر ایران را تربیت کردند. در سال ۱۳۹۸ فیلم مستندی تحت‌عنوان «پرندهٔ آبی» به‌کارگردانی «فرزاد فره‌وشی» منتشر شد که گفته شده است اقدامات عملی عبدالحسین نوشین در راستای تحول جدی تئاتر نوی ایران را بررسی کرده است. در این فیلم اصغر همت، داریوش اسدزاده، جعفر والی، انور خامه‌ای و غلامحسین دولت‌آبادی حضور دارند. از ترجمه‌های نوشین می‌توان به کتاب‌های «پرنده‌ٔ آبی» (موریس مترلینک)، «بانو با سگ ملوس» (آنتوان چخوف)، «عشق بی‌پایان» (لئو تولستوی)، «روسپی بزرگوار» (ژان پل سارتر) و «مانیفست حزب کمونیست» (مارکس و انگلس) اشاره کرد.

بخشی از کتاب هنر تئاتر

«در کلیهٔ تئاترهای ایران نیمی از کسانی که نام اکتریس و اکتور یا «هنرپیشه» به خود نهاده‌اند (به جرئت می‌گویم) یا به کلی بی‌سوادند و یا فقط از خواندن و نوشتن بهرهٔ کمی دارند. نیم دیگر، به استثنای چند نفر انگشت‌شمار، با دانش و مطالعه نیستند و از ادبیات به طور کلی و مخصوصاً ادبیات دراماتیک بی‌بهره‌اند. در این میان تنها چند نفر را می‌توان یافت که برای پیشرفت کار خود در تلاش‌اند و کم و بیش صاحب اطلاعات و مطالعه‌اند.

(من به همهٔ همکاران خود اطمینان می‌دهم که در این گفته‌ها قصد تحقیر و توهین هیچ یک را ندارم و برای پیشرفت هنر ایران آرزو دارم همهٔ آن‌ها صاحب دانش و فرهنگ و بصیرت در کار خود باشند.)

بنا بر آنچه گفته شد -و یقین دارم که مورد تصدیق همهٔ همکاران منصف من است- غیرممکن است بتوان برای تشریح نکات ظریف اجتماعی و فلسفی پییس و یا خصال پرسناژها به اشاره به چند نکتهٔ اساسی اکتفا نمود. بلکه برعکس غالباً ناگزیر بوده‌ایم که برای بعضی از همکاران تازه‌کار و یا کهنه‌کار تمام الفبای هنر و تئاتر را تشریح کنیم و «از سیر تا پیاز» پییسی را که می‌خواهیم نمایش دهیم، بگوییم.

درنتیجه گاهی این عیب اساسی پیش آمده است که چون بازی‌کننده شخصاً و حتی با کمک دیگران توانایی درک عمیق پیس و پرسناژ را نداشته و نتوانسته است -به اصطلاح معمولی- رل را به جسم خود فرو ببرد، پس آنچه را که از مسئول نمایش دربارهٔ تحلیل پییس و نیز بیان و میمیک و ژست رل خود دیده و شنیده «از سیر تا پیاز» صرفاً تقلید کرده و به تماشاگران تحویل داده است، البته این عیب اساسی تا زمانی که کلیهٔ اکتریس‌ها و اکتورها در کسب دانش و فرهنگ نکوشند و اصول فن خود را درنیابند و شخصیت و قریحه و تکنیک خود را پرورش کامل ندهند باقی خواهد بود.

باز برگردیم به اصل موضوع: پس از آن‌که بحث دربارهٔ پییس و رل‌ها به پایان رسید، کار دور میز به مرحلهٔ دوم می‌رسد. در این مرحله خواندن رل‌ها آغاز می‌گردد. بدین معنا که بازی‌کنندگان هر یک نسخه‌ای از پییس در پیش دارند و سن به سن و پرده به پرده هر یک به نوبه رل خود را از رو می‌خوانند و باهم سؤال و جواب می‌کنند. در این دورهٔ کار، بازی‌کنندگان وظیفه دارند که رفته رفته رل‌های خود را، با آهنگ صحیح و ریتم و حالت مناسب، مانند منظومه‌ای بخوانند بدون آن‌که حرکتی کنند و یا رستی انجام دهند.»