کتاب کتاب فیلسوفان مرده

کتاب فیلسوفان مرده نوشتهٔ سایمون کریچلی و ترجمهٔ عباس مخبر است و نشر مرکز آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب فیلسوفان مرده

این کتاب به ما می‌گوید که فلاسفه چگونه مرده‌اند و در زمینه‌ٔ نگرش مناسب در قبال مرگ و مردن، چه چیزهایی را می‌توانیم از فلسفه یاد بگیریم. کریچلی می‌گوید امید من توفیق در بازتاباندن گفته‌ٔ آغازین مونتنی یعنی «ثبت انواع مرگ‌ها همراه با حاشیه‌نویسی است». شرط می‌بندم که با یادگیری چگونه مردن می‌توانیم به چگونه زندگی کردن بیندیشیم.

کتاب شامل مدخل‌هایی کوتاه و گاه بسیار کوتاه درباره‌ٔ فیلسوفان مختلف است که شیوه‌ٔ مرگ آن‌ها را باز می‌گوید و غالباً این شیوه‌ها را با اندیشه‌های محوری آن‌ها مرتبط می‌کند.

این مدخل‌ها را می‌توان از آغاز تا پایان به‌طور منظم یا به صورت گلچین خواند. چنانچه از آغاز تا پایان خوانده شود، مجموعه‌ٔ انباشت‌شونده‌ای از مضمون‌ها پدیدار شوند که بر نقش فلسفه در یاد دادن چگونه مردن و چگونه زندگی‌کردن چیزی بیفزاید.

خواندن کتاب فیلسوفان مرده را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران و پژوهشگران تاریخ فلسفه پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب فیلسوفان مرده

«بی‌تردید هیچ فیلسوفی به‌اندازهٔ کنفوسیوس بر این همه انسان تأثیر نگذاشته و معنای"چینیت" طی ۲۵۰۰ سال گذشته از او تفکیک‌ناپذیر است. پسوند "زی" یا "زو" به معنای آموزگار یا استاد است و این میسیونرهای یسوعی بودند که نام کونگ‌زی را به قالب زبان لاتین ریختند و آن را به کنفوسیوس تبدیل کردند. ظاهراً مادرش او را "کیو" به معنای "تپه" یا "پشته" صدا می‌کرده و علت این امر برآمدگی غیرمعمول بالای پیشانی او بوده که غالباً در تصاویرش دیده می‌شود.

کونگ‌زی نیز مانند سقراط قیافهٔ دلپذیری نداشت و دربارهٔ خودش‌می‌گفت، "این‌که می‌گویند من شبیه به یک سگ و از خانواده‌ای محروم هستم، کاملاً درست است." (آدم به یاد کلبیون می‌افتد). جالب این‌جا است که دوران بزرگ فلسفهٔ کلاسیک چین، مقارن با اندیشهٔ یونان باستان است، و درست همان‌طور که اندیشهٔ یونانی با مجادلات شدید میان افلاتونیان، کلبیون، رواقیون، و اپیکوریان مشخص می‌شود، اندیشهٔ چینی نیز در چنبرهٔ اختلافات کنفوسیوسیان، دائوئیست‌ها و موهیست‌ها قرار دارد.

از دیدگاه کونگ‌زی، ولادت و مرگ مرز به‌شمار می‌آیند و مناسک دینی سوگواری، رویدادهایی فوق‌العاده مهم‌اند که ارزش زندگی بشر را به خوبی بیان می‌کنند. کونگ‌زی به احیای آئین‌های کهن مربوط به کفن و دفن و سوگواری همت گماشت که در روزگار او به دست فراموشی سپرده شده بود؛ آئین‌هایی که پاره‌ای از آنها امروز هم در چین رواج دارند. هنگامی که مادرش درگذشت، با شکوه و وقار تمام دفن شد و کونگ‌زی از کلیهٔ مناصب خود کناره گرفت و به مدت سه سال در تنهایی به سوگ نشست. در مرگ شاگرد محبوب‌اش ین‌یوان نیز عمیقاً اندوهگین شد و هنگامی که شاگردان‌اش به او یادآوری کردند که بیش از حد اندوه‌زده است، پاسخ داد، "واقعاً این طور است؟ اما اگر برای او اندوه‌زده نباشم دیگر برای چه کسی می‌توانم بیش از حد اندوه‌زده باشم."

روایت شده است که کونگ‌زی بر زمان مرگ خود آگاه بود و در خواب مکاشفهٔ نومیدکنندهٔ زیر را تجربه کرد:

برای مدتی طولانی جهان بی‌نظم بوده است؛ هیچ‌کس نمی‌داند چگونه راه مرا دنبال کند. شب گذشته خواب دیدم که در مقابل نذورات قربانی در میان دو ستون نشسته‌ام و تابوتم در آن‌جا قرار دارد.

کونگ‌زی در هفتاد و سه سالگی در حلقهٔ شمار کثیری از پیروان وفادارش درگذشت و همان‌طور که به خواب دیده بود تابوت‌اش در میان ستون‌ها قرار داده شد. شاگردان‌اش پیش از آن‌که روانهٔ زادگاه خود شوند به مدت سه سال برایش سوگواری کردند. یکی از شاگردان بسیار نزدیک‌اش به نام تزه‌کونگ که احساس می‌کرد هنوز دین خود را به استاد ادا نکرده است، سه سال دیگر نیز به سوگواری ادامه داد.

کونگ‌زی در کتاب منتخبات، پاره‌ای دیدگاه‌های لاادری را دربارهٔ امکان زندگی پس از مرگ ارائه می‌دهد. چی‌لو از کونگ‌زی می‌پرسد،"می‌توانم دربارهٔ مرگ سؤال کنم؟" و استاد پاسخ می‌دهد، "تو که حتی زندگی را نمی‌فهمی چگونه می‌خواهی مرگ را بفهمی؟"»