کتاب صوتی آدم خواران

کتاب صوتی آدم خواران نوشته‌ی ژان تولی روایتی سیاه و تکان‌دهنده از یک واقعه‌ی واقعی در دهکده‌ای کوچک در جنوب‌غربی فرانسه است که در میانه‌ی جنگ فرانسه و پروس رخ داده. احسان کرم‌ویسی آن کتاب را ترجمه کرده و نشر چشمه نسخه‌ی مکتوبش را منتشر کرده است. این کتاب صوتی را رادیو گوشه تهیه کرده و کتاب با گویندگی هوتن شکیبا، مجید آقاکریمی، مسعود کرامتی، هدی زین‌العابدین و جمعی از گویندگان منتشر شده است. آدم خواران با فضایی تاریخی، خشن و پرتنش، به جنون جمعی، خشونت توده‌ها و فروپاشی اخلاق در دل قحطی، خشک‌سالی و جنگ می‌پردازد.

درباره کتاب آدم خواران

کتاب آدم خواران داستانی است که ژان تولی آن را براساس واقعه‌ای واقعی در سال ۱۸۷۰ نوشته است؛ زمانی که فرانسه‌ی ناپلئون سوم در جنگی فرساینده و تحقیرآمیز با پروس درگیر است. در پس‌زمینه‌ی این شکست نظامی، خشک‌سالی، قحطی، کمبود آب و اضطراب دائمی از خبرهای جبهه، دهکده‌ی اوتفای را به نقطه‌ی جوش می‌رساند. کتاب آدم خواران با تمرکز بر یک روز جشن مذهبی در این روستا، نشان می‌دهد چگونه جمعیتی که صبح همان روز با مهربانی و احترام از یک جوان خوش‌قلب استقبال کرده‌اند، تا عصر همان روز او را «دشمن» می‌بینند و قدم‌به‌قدم به سوی شکنجه و نابودی‌اش می‌روند. کتاب آدم خواران در فصل‌های پی‌درپی، مسیر این سقوط را با جزئیات ریز و نفس‌گیر دنبال می‌کند: از عمارت برتانی و خداحافظی آلن دو مونِی با پدر و مادرش، تا راه او به‌سوی جشن سن‌روک، شلوغی بازار خر و خوک، قهوه‌خانه‌ها، خانه‌ی کشیش، دکان آهنگری، طویله، بازار غلات و کوچه‌های تنگ اوتفای. ژان تولی در آن کتاب با تغییر مداوم صحنه و زاویه‌ی دید، چهره‌های مختلف روستاییان، کشیش، والی، خرده‌مالکان، کارگران، نوجوانان و زنان را کنار هم می‌چیند تا نشان دهد چگونه شایعه، ترس، خشم فروخورده و مستی می‌تواند از یک جمع معمولی، جماعتی خون‌خواه بسازد. کتاب آدم خواران در عین روایت یک ماجرای تاریخی، به‌نوعی کالبدشکافی روان جمعی است؛ جایی که جنگ دوردست، خبر شکست‌ها، قحطی، خشک‌سالی و نابرابری، همه در یک نقطه متمرکز می‌شود و روی بدن یک نفر فرود می‌آید. ژان تولی در آن کتاب با نثری خشن، تصویری و بی‌امان، لحظه‌به‌لحظه‌ی این فروپاشی را ثبت کرده است.

خلاصه داستان آدم خواران

کتاب آدم خواران داستان آلن دو مونِی، جوانی خوش‌قلب و معاون تازه‌کار شهردار بوساک است که در آستانه‌ی اعزام داوطلبانه به جبهه‌ی جنگ با پروس، برای شرکت در جشن سن‌روک به روستای اوتفای می‌آید. او در آغاز روز، میان خانواده و دوستان، نماد نجابت و خیرخواهی است؛ کسی که برای همسایه‌ی فقیر گوساله می‌خرد، برای کشاورز بی‌چیز نجار پیدا می‌کند و طرحی برای احیای رودخانه‌ی نیزون نوشته است. اما در فضای داغ و خفه‌ی خشک‌سالی، خبرهای شکست ارتش فرانسه، شایعه‌ها و مستی جمعی، یک سوءتفاهم کوچک کافی است تا جمعیتِ مضطرب، آلن را «پروسی» و «خائن» ببینند. کتاب آدم خواران گام‌به‌گام نشان می‌دهد چگونه این برچسب، در چند ساعت، به شکنجه، تحقیر، مثله‌کردن و درنهایت مطالبه‌ی اعدام می‌رسد و چگونه معدود صداهای معترض، زیر فریاد اکثریت گم می‌شود.

چرا باید کتاب آدم خواران را بشنویم؟

آدم خواران تصویری عریان از این پرسش پیش می‌کشد که در شرایط جنگ، قحطی و ترس، انسان عادی تا کجا می‌تواند پیش برود. این کتاب صوتی با روایت جزئی‌نگر و خشن خود، شنونده را وادار می‌کند درباره‌ی جنون جمعی، قدرت شایعه، مسئولیت فردی و شکنندگی مرز میان «ما» و «دشمن» فکر کند و ببیند خشونت چگونه از دل روزمرگی برمی‌خیزد.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب به علاقه‌مندان رمان‌های تاریخی تیره، کسانی که به موضوعاتی مثل روان‌شناسی جمعی، خشونت توده‌ها و تأثیر جنگ بر زندگی روزمره حساس‌اند و همچنین مخاطبانی که به اجراهای چندصدایی و نمایشی در کتاب صوتی علاقه دارند پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب آدم خواران

«آلن افتاد روی زمین خاکی. نفسش به‌زحمت بالا می‌آمد. چشمانش سیاهی رفت و بسته شد. به جای شنیدن دادوفریاد مردم، منتظر بود تا کسی مداخله کند یا حرف محبت‌آمیزی به او بزند. «کثافت! پست‌فطرت!» چشمانش را باز کرد، سرش را بالا برد و ده‌ها صورت عصبانی دوروبر خودش دید. چشمان آن‌ها که تا چند دقیقهٔ پیش مهربانی در آن موج می‌زد، حالا زهری در خود داشت که آدم از دیدنش به وحشت می‌افتاد. آلن نفسی تازه کرد و برخاست تا با آن‌ها صحبت کند. خس‌خس‌کنان گفت «اشتباه می‌کنید، رفقا. سوءتفاهم شده!» مردی مُشتش را سمت او نشانه گرفت و گفت «از پیروزی دشمن خوشحال می‌شوی، هان؟» «نه، چرا باید خوشحال شوم؟» «داری می‌خندی!» «کِی خندیدم؟» «آن‌ها ما را می‌کُشند و تو می‌نشینی تماشا می‌کنی!» «نه. هفتهٔ بعد خودم هم می‌روم تا برای خاک فرانسه بجنگم.» «برای پروسی‌ها پول می‌فرستی!» «چرا وقتی دارم وارد ارتش می‌شوم برای دشمن پول بفرستم؟ مگر دیوانه شده‌ام؟» پی‌یِر آنتونی جلو آمد و آلن را دید که رنگ به چهره‌اش نمانده. «زود از این‌جا برو.» این را آهسته در گوشِ آلن گفت. آلن برگشت تا فرار کند اما راهی نداشت. یک عده از سنگ‌چین بالا رفته بودند و مراقب بودند که او، مثل آن دو نفر، پا به فرار نگذارد. هر چند با پای لنگی که آلن داشت، اگر خودش هم می‌خواست، نمی‌توانست خوب بدود. دنیا دور سرش شروع کرد به چرخیدن.»