کتاب صوتی من دانای کل هستم

کتاب صوتی من دانای کل هستم نوشته مصطفی مستور، مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه درباره‌ی عشق، تنهایی، رنج و اختیار است. شخصیت‌های این مجموعه گاه درگیر رابطه‌ای عاطفی‌اند و گاه برای فهمیدن زندگی یا تحمل‌کردن روزمرگی تقلا می‌کنند. داستان هم‌نام مجموعه، اختلاف نویسنده‌ای با همسرش را بر سر سرنوشت یک شخصیت به پرسشی درباره‌ی قدرت و مسئولیت تبدیل می‌کند: آیا دانستن سرنوشت دیگری، حق تعیین‌کردن سرنوشت او را هم به همراه دارد؟ نشر رادیو گوشه این کتاب صوتی را با گویندگی ساغر قناعت منتشر کرده است؛ مجموعه‌ای که جزئیات معمول زندگی را کنار سؤال‌های دشوار انسانی قرار می‌دهد.

درباره کتاب صوتی من دانای کل هستم

کتاب صوتی من دانای کل هستم از مصطفی مستور، آدم‌ها را در موقعیت‌هایی قرار می‌دهد که احساس، باور و رفتارشان لزوماً با یکدیگر سازگار نیست. عشق در این داستان‌ها فقط دلبستگی نیست؛ گاهی به ستایش دست‌نیافتنی دیگری تبدیل می‌شود و گاهی زیر فشار خانواده، ترس یا مسئولیت‌های زندگی قرار می‌گیرد. شخصیت‌ها میان خواسته‌های خود و تصویری که از درست‌بودن دارند گرفتار می‌شوند. شاعر، استاد دانشگاه، زن تنها و نوجوان عاشق، هریک شکل متفاوتی از این گرفتاری را تجربه می‌کنند. فضای مجموعه بیشتر از خانه‌ها، خیابان‌ها، دانشگاه، تلفن‌ها و گفت‌وگوهای روزمره ساخته شده است. اشیایی مثل عینک، کاغذ، تمبر و دستگاه تلفن نیز در شکل‌گرفتن رابطه‌ها نقش دارند. مستور از همین جزئیات برای نشان‌دادن فاصله‌ی میان آدم‌ها استفاده کرده است. مخاطب گاه شاهد گفت‌وگویی عاطفی است و گاه همراه ذهن شخصیتی می‌شود که میان میل، شرم و احساس گناه رفت‌وبرگشت دارد. شعر هم در بعضی داستان‌ها بخشی از ارتباط شخصیت‌هاست؛ وسیله‌ای برای ابراز احساسی که گفت‌وگوی معمول از بیانش بازمی‌ماند.
کتاب صوتی من دانای کل هستم در شیوه‌ی تعریف‌کردن ماجراها نیز تنوع دارد. داستان هم‌نام مجموعه، فرایند نوشتن را وارد خود ماجرا می‌کند. راوی از اختیارش بر شخصیت‌ها حرف می‌زند و همسرش مسئولیت اخلاقی چنین اختیاری را زیر سؤال می‌برد. این کشمکش، فاصله‌ی میان دانستن و وادارکردن را به موضوع گفت‌وگو تبدیل کرده است. داستان مغول‌ها از کارهای تکراری زندگی مشترک آغاز می‌شود و آشفتگی ذهنی یک استاد تاریخ را به تصویر می‌کشد. ملکه‌الیزابت نیز بازی چند دوست با نام چیزها را دستمایه‌ی بررسی رابطه‌ی کلمه و واقعیت قرار می‌دهد. مشق شب، تجربه‌ی زمان را از کودکی تا بزرگسالی دنبال می‌کند؛ زمانی که نخست کش می‌آید و سپس چنان شتاب می‌گیرد که فرصت توجه به دیگران را کم می‌کند. لحن مجموعه همیشه یکسان نیست: خاطره‌گویی، گفتار محاوره‌ای، بحث و توصیف جزئیات در کنار یکدیگر حضور دارند. شنیدن این جابه‌جایی‌ها، تفاوت جهان شخصیت‌ها را برجسته می‌کند. حال‌وهوای داستان‌ها اغلب با دلتنگی و تردید همراه است اما همین احساس‌ها از موقعیت‌های مشخص و رفتارهای کوچک سرچشمه می‌گیرند، نه از توضیح‌های کلی درباره‌ی زندگی.

خلاصه داستان من دانای کل هستم

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!
نویسنده‌ای در داستان من دانای کل هستم، برای کشته‌شدن یوسف به دست یونس نقشه می‌کشد. یوسف فروشنده‌ای است که رقیب عشقی‌اش می‌خواهد او را از میان بردارد. یونس نیز پس از ازدست‌دادن همسرش، در وضعیتی آشفته قرار گرفته است. معصومه، همسر نویسنده، هنگام تایپ‌کردن دست‌نوشته‌ها با صحنه‌ی قتل مخالفت می‌کند. نویسنده تصمیم را متعلق به خود می‌داند اما معصومه نمی‌تواند شخصیت‌ها را صرفاً نام‌هایی روی کاغذ ببیند. بحث آن‌ها از تغییر چند سطر فراتر می‌رود و به حق انتخاب، رنج و سرنوشت می‌رسد. داستان‌های دیگر مجموعه نیز از برخورد خواسته‌های آدم‌ها با محدودیت‌ها شکل می‌گیرند: سوسن با شاعری متفاوت آشنا می‌شود، امیر عشقش را در شعر بیان می‌کند و چند دوست با عوض‌کردن نام اشیا، بازی تازه‌ای آغاز می‌کنند. هر ماجرا، موقعیتی جداگانه برای سنجیدن نسبت خیال و زندگی می‌سازد.

چرا باید کتاب صوتی من دانای کل هستم را بشنویم؟

دلایل خواندن کتاب صوتی من دانای کل هستم را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• داستان هم‌نام مجموعه، پرسش اختیار و مسئولیت را در کشمکش نویسنده و همسرش مطرح می‌کند.
• تفاوت گفتار شخصیت‌ها، امکان توجه به تجربه‌های عاطفی آدم‌هایی با موقعیت‌های متفاوت را فراهم می‌کند.
• حضور شعر، خاطره و اشیای روزمره نشان می‌دهد رابطه‌ها چگونه از جزئیات کوچک معنا می‌گیرند.

شنیدن این کتاب صوتی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب صوتی من دانای کل هستم به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به داستان کوتاه فارسی با محور عشق و تنهایی.
• مخاطبان کنجکاو درباره‌ی رابطه‌ی نویسنده، شخصیت و اختیار.
• شنوندگانی که از خاطره‌گویی و بررسی کشمکش‌های درونی در دل زندگی روزمره لذت می‌برند.

بخشی از کتاب صوتی من دانای کل هستم

«اوایل خیلی کُند بود. هر کار، انگار سال‌ها عمر داشت. وقتی دستم را بالا می‌آوردم تا پیشانی‌ام را پاک کنم، مثلاً، انگار ساعت‌ها طول می‌کشید. وقتی می‌نشستم، می‌خوابیدم، می‌دویدم. عصرها تمام نمی‌شدند انگار. بس که طولانی بودند. و کوچه‌ها چه‌قدر دراز. وقتی از درخت بالا می‌رفتیم، چه‌قدر بلند بود درخت؛ تا آسمان بالا رفته بود انگار. مادرم توی آشپزخانه انگار هزار سال طول می‌کشید تا قابلمه‌ای را روی اجاق بگذارد یا ظرف‌ها را بشوید یا اتاقی را جارو بزند. مشق می‌نوشتم و نمی‌دانم چرا تصمیم کبری تمام نمی‌شد. انگار صد صفحه بود. هزار صفحه بود. کلماتش کش می‌آمدند انگار. و دست‌های کوچک من که ورق می‌زدند یا صاف می‌کردند گوشه‌های کاغذ را، زود خسته می‌شدند. حالا نمی‌شوند. هزاربار شنیده بودم داستانش را اما نمی‌دانم چرا هربار که می‌خواندمش ــ سر کلاس یا خانه فرقی نداشت ــ یا مادرم از روی آن به من املا می‌گفت، یا از روی کلمات سختش ده‌بار می‌نوشتم، گریه‌ام می‌گرفت. بی‌خودی. حالا نمی‌گیرد. حسنک کجایی؟ من گرسنه‌ام.
وقتی پدر الیاس مُرد چه خبر ناگهانی‌ای بود. انگار هزار نفر مُرده بود. کسی نمی‌مُرد آن روزها انگار. فقط پدر الیاس مُرد. بس که پیر بود. انگار نباید می‌مُرد. وقتی غلام‌سگی طوبا را بی‌سیرت کرد، چه کار زشتی کرد غلام. انگار هزار دختر را. روزنامه‌ها انگار خبری نداشتند چاپ کنند، خبر غلام را چاپ کردند. و ما انگار بلیت بخت‌آزمایی برده باشیم، خم شدیم روی روزنامه تا عکس غلام را ببینیم.»