کتاب صوتی نخستین دموکراسی

کتاب صوتی نخستین دموکراسی؛ چالش اندیشه‌ای از دوران باستان نوشته پال وودراف است و با ترجمه بهزاد قادری و سمانه فرهادی و فروغ حداد در انتشارات شرکت توسعه محتوای لحن دیگر منتشر شده است.

درباره کتاب نخستین دموکراسی

دموکراسی حکومتی است که تلاش می‌کند آرمان خاصی را ترویج دهد؛ آرمان حکومت از سوی مردم و برای مردم. می‌گویم «آرمان» چون فکر نمی‌کنم به‌تمامی در حکومتی واقعی متجلی شده‌باشد. بحث نویسنده در کتاب دموکراسی به معنایی است که در آغاز در ذهن [یونانیان] شکل گرفت. اگر این موضوع بحث‌انگیز نباشد، دیگر از جنس دموکراسی نیست. اگر خطرناک نباشد، اگر از ما نخواهد تغییراتی را در ذهن مرور کنیم که وضعیت موجود را تکانی بدهد، دیگر دربارۀ دموکراسی نیست.

دموکراسی آتن قدیمی‌ترین الگوی دموکراسی در تاریخ اروپاست. برخلاف جمهوری رم، که جنگ داخلی بین ثروتمندان و تهیدستان به فروپاشی‌اش انجامید، دموکراسی آتن توانست آتش جنگ طبقاتی را بخواباند. این دموکراسی تنها زمانی پایان یافت که ارتش اسکندر مقدونی آتن را فتح کرد، و رهبران دموکراتیک آن را دستگیر کرد و کشت.

برای دموکراسی‌های مدرن اروپا آتن دوران باستان الگو نبوده است. امروزه، بیشتر دموکراسی‌ها که از الگوی آمریکایی پیروی می‌کنند، حقوق بشر را مبنای کار قرار می‌دهند، اما یونانیان باستان که مبتکر دموکراسیِ مرسوم در اروپای امروز بودند، با مفهوم حقوق بشر بیگانه بودند. شهروندانشان حق داشتند حرفشان را به گوش انجمن مردمی برسانند، اما هرگز حق نداشتند حرفی بزنند که توهین به خدایان معبودِ آنان تلقی می‌شد. 

این کتاب دربارۀ اندیشه‌هایی است که آتنیان را در تلاش برای ساختن دموکراسی آرمانی هدایت کرد. بدون شناخت دقیق این مفاهیم، دموکراسی را خوب نخواهیم شناخت. و اگر مفهوم دموکراسی را نشناسیم، بدل‌هایش گمراه‌مان می‌کنند. انگار حتی آمریکایی‌های تحصیل‌کرده هم دربارۀ آن شناخت درستی ندارند، چون فریفتۀ بدل‌های‌آن شده‌اند و از این جهل خشنودند. وقتی از همکاران مجربم دربارۀ دموکراسی می‌پرسم، غالباً می‌گویند دموکراسی «حکومت اکثریت» است یا با گنگی می‌گویند دموکراسی یعنی به رأی گذاشتن مسائل، به این خیال که چنین کاری آن تصمیم را دموکراتیک می‌کند. 

شنیدن کتاب نخستین دموکراسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به تاریخ جهان پیشنهاد می‌کنیم. 

بخشی از کتاب نخستین دموکراسی

«مستبد» (tyrannos) از اول واژه‌ای هراسناک نبود، و «آزادی» (eleutheria) هم از اول مترادف دموکراسی نبود. تغییر در این دو مفهوم تدریجی و همزمان پدید آمد. در مدتی که دموکراسی به کمال رسید، آتنیان دست‌کم منظورشان از «استبداد» را دریافتند، نوعی حکومت که باید به هر قیمتی از آن دوری جست، و در نقطۀ مقابل «استبداد»، آن‌ها دریافتند که منظورشان از «آزادی» چه بود. این دو مفهوم یادگار آن‌هاست، هر دو نیز میراث ارزشمندی‌اند.

هیپارکوس، سال ۵۱۴

هوس و شهوت یکی از دو برادرِ خودکامه، هیپارکوس، یعنی برادر جوان‌تر را سرنگون خواهد کرد. این دو سیزده سال پیش قدرت را از پدرشان، پیسیستراتوس، به ارث بردند. حالا هیپارکوس در دام عشق هارمودیوس افتاده است، اما هارمودیوس همین حالا هم عاشق دل‌خسته‌ای دارد. و این دل‌خسته، اریستوگیتون، نهایتِ فداکاری را برای عشقش می‌کند. هارمودیوس هنوز خیلی جوان است، اما آن‌قدر قوی هست که دست به شمشیر شود.

هیپارکوسِ مستبد فکر می‌کند می‌تواند از مجازات کارهایش در امان باشد. هرچه نباشد، دو نسلی می‌شود که خاندانش بر آتن حکومت کرده‌اند، و شهر هم در این مدت رونقی یافته است: مالیات‌ها سبک، تجارت خوب، بناهای جدید در دست ساخت، و فوج شاعران عازم شهرند. برای هیپارکوس همۀ نشانه‌ها حاکی از آن است که او و برادرش حاکمان محبوبی‌اند. کسی جرئت ندارد به آن‌ها چیز دیگری بگوید.

هیپارکوس خیال می‌کند می‌تواند از هر کار خلافی قسر در برود، حالا هم می‌خواهد اندکی با زیبایی هارمودیوس ملامسه‌ای بکند و قسر در برود. می‌شود تصورش را کرد که پیش از ماجرای هارمودیوس به افراد دیگری تعرض کرده است. تجاوزکاران جنسی معمولاً سابقه دارند، اما لابد هیپارکوس موفق بوده است؛ البته تا حالا. هارمودیوسِ خوش‌بر و رو او را پس می‌زند، و، به‌رغم اینکه هیپارکوس جواب «نه» را برنمی‌تابد، هارمودیوس یک‌بار دیگر هم دست رد به سینۀ او می‌زند.