کتاب قصه‌های کتاب کوچه

کتاب قصه های کتاب کوچه نوشته احمد شاملو، مجموعه‌ای از روایت‌ها و افسانه‌های عامیانه‌ی ایرانی است که از دل قصه‌های شفاهی، حکایت‌های کهن و بازنویسی‌های برگرفته از منابع مختلف کنار هم آمده‌اند. در این اثر، قصه‌هایی مثل آقا روباه، ابراهیم اَدهم، ایاز و سلطان محمود و باباخارکن در کنار روایت‌های کوتاه‌تر، تصویری زنده از تخیل، طنز، پند و جهان‌بینی مردم می‌سازند. این مجموعه را انتشارات مازیار منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب قصه های کتاب کوچه

کتاب قصه های کتاب کوچه از احمد شاملو مجموعه‌ای از افسانه‌ها، حکایت‌ها و روایت‌های عامیانه‌ای است که ریشه در حافظه‌ی شفاهی مردم دارند. کتاب فقط به نقل یکدست قصه‌ها بسنده نمی‌کند، بلکه در بعضی بخش‌ها به سرچشمه‌ی روایت‌ها، تفاوت نقل‌ها و پیوند آن‌ها با منابع دیگر هم اشاره کرده است. همین ویژگی باعث می‌شود فضای اثر فقط قصه‌گو نباشد و لایه‌ای از توجه به چرخش و دگرگونی روایت‌ها در گذر زمان هم در آن دیده شود. در این مجموعه، حیوانات سخن می‌گویند، آدم‌های زیرک و ساده‌دل روبه‌روی هم قرار می‌گیرند و مرز میان شوخی، عبرت و خیال مدام جابه‌جا می‌شود.

کتاب از نظر حال‌وهوا تنوع زیادی دارد. بعضی قصه‌ها رنگ طنز و طعنه دارند، مثل روایت‌هایی که بر فریب، زرنگی یا رسواشدن تکیه کرده‌اند. بعضی دیگر به سرنوشت، بخت، مرگ، توبه یا دگرگونی آدم‌ها پرداخته‌اند و حال‌وهوایی تأمل‌برانگیزتر دارند. زبان احمد شاملو به فضای نقل شفاهی نزدیک است؛ پر از ضرب‌المثل، تکرارهای آهنگین، عبارت‌های گفتاری و جمله‌هایی که حس شنیدن قصه از زبان راوی را زنده نگه می‌دارند.

کتاب قصه های کتاب کوچه همچنین نشان می‌دهد که قصه‌های عامیانه فقط برای سرگرمی ساخته نشده‌اند. در دل این روایت‌ها می‌شود رد نگاه مردم به قدرت، فقر، زیرکی، عدالت، مذهب، شانس و مناسبات اجتماعی را دید. شخصیت‌ها اغلب تیپ‌هایی آشنا هستند: روباه حقه‌باز، پادشاه کنجکاو، آدم ساده‌دل، زن و مرد گرفتار، یا موجودی که ناگهان بختش برمی‌گردد. همین آشنایی، قصه‌ها را به بخشی از حافظه‌ی جمعی تبدیل کرده است.

خواندن قصه‌های شاملو برای کسانی مناسب است که می‌خواهند با فضای افسانه‌های ایرانی و شیوه‌ی شکل‌گرفتن روایت‌های مردمی آشنا شوند.

خلاصه کتاب قصه های کتاب کوچه

کتاب قصه های کتاب کوچه مجموعه‌ای از چندین قصه و حکایت است و به‌ جای دنبال‌کردن یک روایت واحد، جهان متنوعی از افسانه‌های مردمی را پیش می‌گذارد. در این قصه‌ها، روباهی با نیرنگ پیش می‌رود و گاهی تاوان می‌دهد، پاره‌دوزی فقیر سرنوشتی دور از انتظار پیدا می‌کند، مسافری در مسیر خود با چهره‌های گوناگون مرگ روبه‌رو می‌شود و آدم‌هایی با امید، طمع، ترس یا سادگی وارد موقعیت‌هایی می‌شوند که پایان‌شان همیشه مطابق انتظار نیست.

درون‌مایه‌های اصلی این مجموعه حول بخت، فریب، جزا، دگرگونی، آرزو و نگاه مردم به جهان می‌چرخد و هر قصه از راهی جداگانه همین دغدغه‌ها را پیش می‌کشد.

چرا باید کتاب قصه های کتاب کوچه را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب قصه های کتاب کوچه را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب نمونه‌های متنوعی از افسانه‌ها و حکایت‌های عامیانه‌ی ایرانی را یک‌جا گرد آورده است.
• خواننده با مطالعه‌ی این کتاب می‌تواند رد باورها، ضرب‌المثل‌ها و نگاه مردم به بخت، مرگ، فریب و عدالت را در قصه‌ها دنبال کند.
• این کتاب نشان می‌دهد یک روایت شفاهی چگونه در نقل‌های مختلف تغییر می‌کند و شکل‌های تازه می‌گیرد.
• بخش‌هایی از اثر به منبع بعضی قصه‌ها و تفاوت روایت‌ها اشاره کرده و همین موضوع شناخت دقیق‌تری از قصه‌ها می‌دهد.
• تنوع حال‌وهوا در کتاب زیاد است و از طنز و شوخی تا حکایت‌های تلخ و تأمل‌برانگیز را در بر می‌گیرد.

خواندن کتاب قصه های کتاب کوچه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب قصه های کتاب کوچه به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به افسانه‌ها و قصه‌های عامیانه‌ی ایرانی که می‌خواهند روایت‌های شناخته‌شده و کمتر شنیده‌شده را در کنار هم بخوانند.
• خوانندگانی که به ضرب‌المثل‌ها، حکایت‌های شفاهی و حافظه‌ی فرهنگی مردم علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند در قصه‌ها رد موضوعاتی مثل بخت، تقدیر، فریب، توبه و طمع را دنبال کنند.
• پژوهشگران و دانشجویانی که درباره‌ی فرهنگ عامه و دگرگونی روایت‌ها کنجکاوند.
• مخاطبانی که از قصه‌های کوتاه و متنوع با حال‌وهوای طنزآمیز، پندآلود یا خیال‌انگیز لذت می‌برند.

درباره احمد شاملو

احمد شاملو (۱۳۷۹-۱۳۰۴) متخلص به الف. بامداد و الف. صبح، شاعر، روزنامه‌نگار، پژوهشگر، مترجم، فرهنگ‌نویس و از دبیران کانون نویسندگان ایران بود. او فعالیت سیاسی خود را از دوران نوجوانی آغاز کرد و در سال ۱۳۲۲ مدتی را در زندان گذراند. شاملو پس از آشنایی با نیما یوشیج در سال ۱۳۲۵ به شعر نیمایی روی آورد، اما در ادامه با رها کردن وزن عروضی، سبک جدیدی را در شعر معاصر فارسی بنیان نهاد که به شعر سپید یا شعر شاملویی معروف شد. آثار شعری او به زبان‌های گوناگونی از جمله انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، سوئدی و ترکی ترجمه شده‌اند.

شاملو علاوه‌بر سرایش شعر، در زمینه‌ی پژوهش‌های فولکلوریک نیز فعال بود و مجموعه‌ی چندجلدی «کتاب کوچه» را به‌ عنوان پژوهشی در حوزه‌ی فرهنگ عامه‌ی مردم ایران به نگارش درآورد. او همچنین در نگارش فیلم‌نامه برای سینما، ساخت و اجرای برنامه‌های رادیویی و تلویزیونی برای کودکان و ترجمه‌ی متون ادبی نیز فعالیت داشت. از جمله دفترهای شعری او می‌توان به «هوای تازه»، «باغ آینه»، «آیدا در آینه»، «لحظه‌ها و همیشه» و «ابراهیم در آتش» اشاره کرد.

بخشی از کتاب قصه های کتاب کوچه

«یک مرد تاجر که خیلی هم دولتمند بود هیچ اولاد نداشت. هر چه هم پول نذر آدم‌های‌خوب یا فقیر فقرا کرد خدا به‌اش اولادی نداد. تا این که یک روز گفت: ـ خدایا، خداوندا، این بار نذر می‌کنم که اگر پسری به من عنایت کنی‌صد تومن ببرم بدهم به بدترین و ظالم‌ترین بنده‌ات!

از قضا زد و این دفعه آرزوش برآمد و، سر نه ماه و نه روز و نه ساعت و نه دقیقه خدا به‌اش یک پسر کاکل‌زری داد. تاجرباشی هم نشست خوب فکرهایش را کرد، دید آدمی‌بدتر از میرغضب شهر به عقلش نمی‌رسد. زود صد تومن پول تو کیسه کرد برداشت راه افتاد رفت پیش میرغضب باشی به‌اش گفت: ـ من چیزی از خدا خواسته بودم که به‌ام داد. صد تومن هم برای‌آن کار نذر کرده بودم که حالا آورده‌ام بدهم به شما. بفرما!

میرغضب تعجب کرد. گفت: ـ این چه جور نذری است که باید بدهی به من؟

تاجره گفت: ـ راستش حال و حکایت از این قرار است. من این پول را نذر کرده بودم که به ظالم‌ترین و بدترین آدم شهر بدهم. دیدم شما صبح تا شب مثل آب خوردن آدم می‌کشید، شکم می‌درید، گوش و دماغ و دست و پا می‌برید، فکر کردم حق شماست.

میرغضب گفت: ـ عوضی گرفتی بابا. ما اگر آدم می‌کشیم یا گوش و دماغ می‌بریم یا چشم درمیاریم یا پوست می‌کنیم فرمان حاکم شهر را اجرا می‌کنیم. ما سگ کی باشیم که سر خود آزارمان به موچه برسد! این پول را باید ببری بدهی به حاکم، چون حقا به او می‌رسد.»