کتاب دعوت به جامعه‌شناسی؛ نگاهی انسان‌گرایانه

پیتر ال. برگر، جامعه‌شناس آمریکایی در کتابش نگاهی انسان‌شناسانه به جامعه‌شناسی انداخته است. او «دعوت به جامعه شناسی؛ نگاهی انسان گرایانه» را به تمام کسانی که می‌خواهند بدانند جامعه‌شناسی چیست، تقدیم کرده است. برگر این اثر را در دهه ۱۹۶۰ و در اوج سرکوب‌های بیدادگرانه روشنفکران و دانشمندان امریکا منتشر کرد. برگر در این کتاب دیدگاه جامعه‌شناسی را «گونه‌ای از آگاهی» می‌داند و «آگاهی جامعه‌شناختی» را برونرفت از دیدگاهی می‌داند که «چشم‌انداز تازه‌ای را به جهانی که در آن زندگی کرده‌ایم» می‌گشاید، برونرفتی که «به آنچه آشنا و روزمره است معنای تازه‌ای می‌بخشد». برگر در این اثر دربارۀ نقش و جایگاه جامعه‌شناسی در جهان امروز سخن می‌راند. او بر آگاهی جامعه‌شناختی و بر کارآیی ساختارهای کلان در ساختن آدمیان پافشاری می‌کند و نشان می‌دهد سنت‌ها و هنجارهای اجتماعی دیرپا به راستی از ساخت اجتماعی مهارناپذیری پدید آمده‌اند. برگر در این اثر گرایش بی‌پروای جامعه‌شناسی در به زیر پرسش‌بردن فرض‌های پذیرفته‌شدهٔ همگان دربارۀ جهان اجتماعی را گسترش می‌دهد. او دربارۀ این‌که چگونه جامعه، درون ما را می‌سازد و برون ما را فرا می‌گیرد، نمونه‌های فراوانی به دست می‌دهد؛ دیدگاه‌های گوناگون جامعه‌شناسی را به میان می‌کشد و به نظریه‌های سرآمدانی مانند دورکیم، ماکس وبر، زیمل و دیگران گریز می‌زند. برگر برای نشان دادن این‌که چگونه نیروهای اجتماعی دست‌وپای آدمی را می‌بندند استعارهٔ آدمی را به میان می‌کشد که در هستهٔ چرخه‌های کنترلِ اجتماعی (قانون، دولت، نژاد، طبقه، خانواده، مذهب و چیزهایی از این دست) جای دارد. او جامعه‌شناسی را نه‌تنها به علوم اجتماعی که به علوم انسانی و فلسفه نیز پیوند می‌زند. روی‌هم‌رفته، درون‌مایهٔ پیوسته کتاب این است که جامعه آزادی را در تنگنا می‌گذارد و آدمی باید رسوم دیرینه را رسوا کند و سنت را زیر پرسش ببرد.