کتاب درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی

کتاب درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی نوشتۀ سعید حمیدیان در انتشارات ناهید به چاپ رسیده است. چرا فردوسی بزرگ، در سراسر تاریخ ادب فارسی بی‌همتا باقی مانده است؟ چرا هیچ شاعری در هر سبک و قالب شعری هرگز نتوانست در سرودن شعر حماسی به گرد پای او برسد؟ این کتاب، شاهنامۀ فرودسی را از دید هنر داستان‌پردازی بررسی کرده و کتابی مستقل دربارۀ داستان‌پردازی فردوسی بر مبنای عناصر داستان یعنی دورن‌مایه، طرح، زمان، مکان، شخصیت‌پردازی، زبان و غیره است.

درباره کتاب درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی

سخن گفتن از فردوسی آسان نیست؛ زیرا او شخصیتی آسان‌یاب نیست. فردوسی، خردمندی ژرف‌نگر و نماد فرهنگ آزادگی و ستم‌ستیزی، وجدان بیدار ایرانی و پاسدار ارزش‌های انسانی فراتر از هر آیین است. در کتاب درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی، نویسنده تلاش کرده است، شاهنامۀ فردوسی را از زاویۀ هنر داستان‌پردازی بررسی کند. طرح، مکان، زمان، فضاسازی، شخصیت‌پردازی و دیگر صفات مشخص فرهنگی بپردازد و سپس نمونه‌هایی را از هر مورد در شاهنامه بیاورد. مبنای این کتاب، نسخۀ شاهنامۀ چاپ مسکو، آکادمی علوم اتحاد جماهیر شوروی است.

کتاب درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی در ۶ بخش تدوین شده است. بخش اول ویژگی‌های کلی داستان‌های سنتی فارسی از جمله شاهنامه نام دارد. در این بخش، ویژگی‌های بنیادین اندیشه و مصداق‌های ویژگی‌های داستان‌های سنتی در شاهنامه آمده است.

بخش دوم، دورن‌مایه شاهنامه در پیوند با شخصیت فردوسی نام دارد. بررسی موضوع اصلی داستان‌های شاهنامه و محتوای آن‌ها در ارتباط با شخصیت، گرایش‌ها، منش و نگرش فردوسی موضوع این بخش است. در این بخش، شخصیت فردوسی و اندیشه‌ها و پیام‌های موجود در شاهنامه بررسی شده‌اند از جمله فردوسی و شعوبیت، فردوسی و عقاید شیعی، فردوسی و دهقانان، شاهنامه و قضا و قدر.

بخش سوم، ساختار شاهنامه و الگوهای داستانی آن نام دارد. در این بخش به ساختار داستان‌های شاهنامه و همچنین الگوهای داستانی و گفته‌های شاهنامه‌ای قدیم پرداخته شده است. نویسنده در این بخش سعی کرده مطالب را به‌گونه‌ای بیان کند که تصویری پیوسته از دگرگونی‌ها، رویدادها و پدیده‌های درونی ارائه شود. 

بخش چهارم اشخاص شاهنامه نام دارد. نویسنده در این بخش به خصایص شخصیتی قهرمانان شاهنامه می‌پردازد و حتی قهرمانان فرعی را نیز بررسی می‌کند؛ از جمله زنان شاهنامه. بخش پنجم توصیف نام دارد. نویسنده در این بخش، به تشریح و تحلیل رویکردهای توصیفی و ترسیمی فردوسی و نیز تناسبات توصیفات وی می‌پردازد و فرم‌های خلاقانه را نه به‌صورت کلی و در یک بحث مستمر، بلکه از منظر تأثیر در روایت بررسی می‌کند. عنوان بخش ششم کتاب درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی، زبان نام دارد. در این بخش، دربارۀ ظرافت‌های زبانی و چگونگی تحقق آن‌ها با بحث دربارۀ کلمات و ترکیبات، موسیقی و لحن و همچنین تأثیر آن‌ها در داستان‌گویی بحث شده است.

خواندن کتاب درآمدی بر اندیشه و هنر فردوسی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

به دوستداران پژوهش‌های ادبی و نیز علاقه‌مندان به شعر کهن فارسی، به‌ویژه شاهنامه پیشنهاد می‌کنیم.