کتاب آرمان شهر (اتوپیا)

«آرمان‌شهر» یا اتوپیا نوشته توماس مور(۱۵۳۵-۱۴۷۸)، فیلسوف انگلیسی است. هر چند ریشه‌های ‌اصلی سنت آرمان‌شهر گرایی را باید در جمهور افلاطون جستجو کرد، اما مور با نگارش اتوپیا آغازگر سنت آرمان‌شهر‌گرایی شناخته شد و بدین‌ سان مرحله جدیدی از نقد اجتماعی در تاریخ اندیشه غرب شکل گرفت. «کتاب توماس‌مور چنان شهرتی یافت که به زودی نام یونانی خود - اتوپیا، یعنی هیچ کجا- را مثل یک عنوان کلی به تمام طرح‌های ‌آرمانی مربوط به یک شهر خیالی داد؛ چنان که امروز هنوز هر طرح خیالی یک مدینه فاضله را به همین نام می‌خوانند.» اتوپیا که به ترسیم ساختار هندسی آرمان‌شهر خیالی سرتوماس مور می‌پردازد، در بین ارباب فکر و اهل نظر اهمیتی ویژه یافت؛ تا جایی که برخی از محققان این اثر را از پر آوازه‌ترین ‌ کتاب‌های ‌جهان خوانده و برخی فرقه‌ها از جمله یسوعی‌ها را در طراحی حکومت سیاسی خود متأثر از اتوپیای توماس‌مور دانسته‌اند. برتراندراسل در اهمیت این کتاب خاطر نشان می‌کند: «نام مور تقریباً فقط به واسطه کتاب اتوپیا در خاطره‌ها باقی است.» به نوشته مترجمان فارسی اتوپیای مور، «این کتاب سر سلسله آثار بسیاری در اروپا درباره‌ی ‌جامعه آرمانی و ساخت و سازمان آن به شمار می‌آید...» و نیز کتابی است که جوهر بسیاری از سخنانی را که بعدها در تمدن اروپایی طرح شد در خود دارد و از این جهت کتابی است که با سرنوشت تمدن اروپایی پیوندی نهانی و ژرف دارد.» این اثر در قرن شانزدهم در نگرش رهبران نهضت‌های ‌مذهبی با گرایش‌های ‌سوسیالیستی آلمان همچون لوتر و نیکلااشتورک و توماس مونترز تأثیر گذاشت. نوشته او در شکل گیری نظریه کمونیسم، خاصّه در نیمه دوم قرن هیجدهم تأثیر بسیار عمیقی داشت. بنابراین چنان که برخی نیز گفته اند، اتوپیا «مولود احتیاج زمانه خویش بود که مقاومت و حتی عصیان در مقابل بی‌تحرکی جامعه‌ای کهنه و راکد را طلب می‌کرد.»