کتاب کارل پوپر: منطق اکتشاف علمی

کارل پوپر: منطق اکتشاف علمی نوشته جرمی شی‌یرمر یکی از کتاب‌های مجموعه متون محوری فلسفه انتشارات زندگی روزانه است. این مجموعه با توضیحاتی کوتاه و روشن، گرچه نه‌ ابتدایی، مهم‌ترین آثار تاریخ فلسفه را به خوانندگان معرفی و آن‌ها را برای مواجهه با خود این متون آماده و ترغیب می‌کند.

 درباره کتاب کارل پوپر: منطق اکتشاف علمی

شاید برخی ایده‌های کارل پوپر، فیلسوف خردگرای اتریشی در منطقِ اکتشاف علمی ایده‌هایی آشنا باشند؛ برای مثال، ایده‌ی ابطال‌پذیری به‌عنوانِ مشخصه‌ی علم، ایده‌ی رشدِ غیراستقرایی معرفت، و این ایده که حتی بهترین معرفت علمیِ ما خطاپذیر است ... با این حال، متمایزترین جنبه‌ی رویکردِ پوپر به معرفت‌شناسی و فلسفه‌ی علم در کتاب منطق اکتشاف علمی‌ احتمالاً هنوز ناشناخته است، زیرا افراد این کتاب را با انتظاراتی که سنت تجربه‌گرایی در معرفت‌شناسی و فلسفه‌ی علم پدید آورده است، مطالعه می‌کنند.

 اما در کتابِ پوپر چیزی حقیقتاً متمایز وجود دارد. هرچند پوپر تبیینی از علم تجربی عرضه می‌کند، او به هیچ معنای متعارفی تجربه‌گرا نیست. به‌علاوه، هرچند اندیشه‌ی کانت تأثیراتی مهم بر کتاب پوپر گذاشته است، او کانتی هم نیست. افزون بر این، پوپر نه تنها بسیاری از انتقاداتِ مطرح‌شده به کتابش را پیش‌بینی کرده بود، بلکه برخی از متمایزترین خصوصیاتِ معرفت‌شناسیِ او مبتنی بر نوعِ پاسخی هستند که او به این مسائل می‌دهد.

 در اثر حاضر شما پس از خواندن مطالبی درباره پس‌زمینه نگارش کتاب منطق اکتشاف با برخی خصوصیات اصلیِ این کتاب پوپر و حقیقت کلام آن آشنا می‌شوید.

 خواندن کتاب کارل پوپر: منطق اکتشاف علمی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

 علاقه‌مندان و پژوهشگران حوزه فلسفه معاصر به ویژه فلسفه غرب.

 بخشی از کتاب کارل پوپر: منطق اکتشاف علمی

پوپر در منطق اکتشاف علمی می‌گوید «در منطق علم که در اینجا طرح کلی آن را ترسیم کرده‌ایم، می‌توان از به کار بردنِ مفاهیمِ “صادق” و “ کاذب” اجتناب کرد». پوپر می‌گوید در عوض می‌توان از استنتاج‌پذیری و تصمیم‌های قراردادی برای پذیرفتن یا رد گزاره‌ها سخن گفت. با این حال، او همچنین می‌نویسد که «این یقیناً بدین معنا نیست که ما مجاز نیستیم مفاهیم “صادق” و “ کاذب” را به کار ببریم، یا بدین معنا که کاربرد آن‌ها مشکل خاصی ایجاد می‌کند».

پوپر در آثار بعدی‌اش بدون هر گونه تردید از صدق و کذب سخن می‌گوید، و دیدگاه‌هایش دربارهٔ علم را _ بدان سان که در منطق اکتشاف علمی تشریح شده‌اند_ با جست‌وجوی خطاپذیرانهٔ صدق پیوند می‌زند. موقعیت از این قرار بود مقایسه کنید با پاسخ پوپر ۱۹۷۴ به لاکاتوش: به نظر می‌آید که پوپر وقتی منطق اکتشاف علمی را می‌نوشت جانب‌دار چیزی بود که می‌توان آن را نظریهٔ صدقِ «ارسطویی» یا نظریهٔ کلاسیکِ مطابقت نامید: دیدگاهی که می‌گوید یک گزاره صادق است اگر آنچه گزاره اظهار می‌کند، در واقع، برقرار باشد، اما از هیچ نظریهٔ خاصی در مورد اینکه این «مطابقت» را چگونه باید فهمید پشتیبانی نمی‌کند. با این حال، در آن زمان نقدهایی به نظریهٔ مطابقت وجود داشت، خصوصاً پارادوکس‌های معناشناختی، که پوپر از پاسخ به آن‌ها ناتوان بود، و بنابراین او به همین خرسند بود که طوری بنویسد که کتابش بر ایده‌ای که او قادر به دفاع از استحکامش نبود مبتنی نباشد. همان‌طور که پوپر در جاهای متعدد بازگفته است برای مثال، پس از اتمام کتابش بود که او منطق‌دان لهستانی آلفرد تارسکی را ملاقات کرد و تارسکی برداشت معناشناختی‌اش از صدق را برای او توضیح داد.