کتاب اروس و تمدن

کتاب اروس و تمدن نوشتهٔ هربرت مارکوزه و ترجمهٔ امیرهوشنگ افتخاری راد است. نشر چشمه این کتاب را روانهٔ بازار کرده است. این اثر حاوی پرسشگری فلسفی دربارهٔ فروید است.

درباره کتاب اروس و تمدن

کتاب اروس و تمدن که حاوی پرسشگری فلسفی دربارهٔ زیگموند فروید است، در سال ۱۹۵۵ میلادی منتشر شده است. این کتاب به قلم هربرت مارکوزه، بیانی کوبنده و شورانگیز از دیدگاه‌های این نویسنده دربارهٔ تمدن معاصر و سلطه و آزادی را در بر گرفته است. این اثر که آن را حماسه‌وار دانسته‌اند و دربارهٔ رهایی است، خطوط کلی بینش نویسنده را از یک تمدن آزاد و ناسرکوبگر طی دوره‌ای تاریخی ترسیم کرده که مشخصهٔ آن، سرکوب اجتماعی و یورش به تفکر رادیکال بوده است. پافشاری مارکوزه بر آزادی، بازی، عشق و اروس، خصیصه‌های ضدفرهنگ دههٔ ۱۹۶۰ را پیش‌بینی کرده است؛ دهه‌ای که به‌نوبهٔ خود، از او یک پیش‌قراول تفکر رادیکال ساخت. این کتاب را نقدی به‌غایت رادیکال از تمدن معاصر دانسته‌اند که مارکوزه را محبوبِ چپ جدید و یکی از متفکران تأثیرگذار زمانهٔ خود کرده است.

خواندن کتاب اروس و تمدن را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران علوم و فلسفهٔ سیاسی و نیز روان‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم.

درباره هربرت مارکوزه

هربرت مارکوزه در ۱۹ ژوئیهٔ ۱۸۹۸ به دنیا آمد و در ۲۹ ژوئیهٔ ۱۹۷۹ درگذشت. او فیلسوف و جامعه‌شناسی آلمانی و از اعضای اصلی «مکتب فرانکفورت» بود. بین سال‌های ۱۹۴۳ و ۱۹۵۰، مارکوزه برای دفتر خدمات راهبردی (سلف آژانس اطلاعات مرکزی) در دولت آمریکا کار کرد و آنجا، ایدئولوژی حزب کمونیست اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی را در کتاب «مارکسیسم شوروی، یک تحلیل انتقادی» (۱۹۵۸) نقد کرد. در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ او به‌عنوان نظریه‌پرداز برجستهٔ چپ نو و جنبش‌های دانشجویی فرانسه، آمریکا و آلمان غربی مطرح شد. برخی او را «پدر چپ نو» دانسته‌اند. مارکوزه در خانواده‌ای یهودی در برلین به دنیا آمد. در طولِ جنگ جهانی اول در ارتش آلمان خدمت کرد؛ سپس عضو شورای سربازان بود که در قیام ناکامِ سوسیالیست‌های اسپارتاکیست شرکت داشت. بعد از کامل‌کردن تزهای دکترای تخصصی خود در دانشگاه فرایبورگ و در رشتهٔ فلسفه و جامعه‌شناسی و تحت‌هدایت مارتین هایدگر و هوسرل، در سال ۱۹۲۲ با موضوعِ تفسیر اندیشه‌های هگل به برلین بازگشت و به کارِ انتشارات پرداخت. «مارکسیسم شوروی»، «اروس و تمدن»، «خرد و انقلاب»، «انسان تک‌ساحتی» و «ضدانقلاب و شورش» از کتاب‌های هربرت مارکوزه است.

بخشی از کتاب اروس و تمدن

«روان‌کاوی در فرهنگ زمانهٔ ما، متناسب با تغییرات اجتماعی که طی نیمهٔ اول قرن بیستم رخ داد، عملکرد خود را تغییر داده است. فروپاشی عصر لیبرال و وعده‌هایش، گسترش گرایش توتالیتر و تلاش‌ها برای بی‌اثر کردن این گرایش، در موقعیت روان‌کاوی منعکس شده است. روان‌کاوی، در طی بیست سال تکوینش پیش از جنگ جهانی اول، مفاهیمی را برای نقد روان‌شناختی دستاورد بسیار ستودنی عصر مدرن، یعنی فرد، به تفصیل شرح داد. فروید نشان داد که ممنوعیت، سرکوب، و چشم‌پوشی، خمیره‌ای هستند که از آن «شخصیت آزاد» ساخته می‌شود؛ او «نارضایتی عمومی» جامعه را به منزلهٔ محدودهٔ عبورناپذیر درمان و به‌هنجاری بازشناسایی کرد. روان‌کاوی، نظریه‌ای اساساً انتقادی بود. بعدها، وقتی که اروپای مرکزی و شرقی در شورش انقلابی به‌سر می‌بردند، روشن شد که تا چه حد روان‌کاوی هنوز متعهد به آن جامعه‌ای بود که اسرارش را برملا می‌کرد. مفهوم روان‌کاوانهٔ انسان، با اعتقاد به تغییرناپذیری بنیادی طبیعت بشر، در حکم «ارتجاع» پدیدار شد؛ تئوری فرویدی به‌نظر بدین‌معناست که آرمان‌های اومانیستی سوسیالیسم، برای انسان، دست‌نیافتنی است. بدین‌ترتیب، تجدید نظرهای روان‌کاوی به حرکت درآمدند.

وسوسه‌انگیز است که از تقسیم‌بندی به جناح چپ و راست حرف بزنیم. جدی‌ترین تلاش برای تکوین نظریهٔ انتقادی اجتماعی مضمر در فروید، در نوشته‌های اولیهٔ ویلهم رایش صورت گرفت. رایش، در Einbruch der Sexualmoral (۱۹۳۱)، روان‌کاوی را به‌سمت رابطهٔ بین ساختارهای اجتماعی و غریزی سوق داد. او تأکید کرد که سرکوب جنسی تا حد بسیار زیاد توسط منافع سلطه و استثمار اعمال می‌شود، و نشان داد تا چه اندازه این منافع به نوبت توسط سرکوب جنسی تقویت و بازتولید می‌شوند.»