کتاب تاریخ مذکر

«تاریخ مذکر» نوشته رضا براهنی(-۱۳۱۴)، نویسنده و اندیشمند ایرانی است. این کتاب از دو بخش اصلی تقسیم می‌شود. بخش نخست «تاریخ مذکر» نام دارد که به تعبیر نویسنده، رساله‌ای پیرامون تشتت فرهنگ در ایران است. مولف درباره این بخش می‌نویسد: ما در یک دوران تشتت فرهنگی زندگی می‌کنیم. غرض من از «ما». ما ایرانی‌ها هستیم؛ غرض من از «دوران»، همین دوران خود ماست؛ و غرض من از فرهنگ، همین فرهنگ خود ماست. من فعلاً کاری به آنچه که در آن سوی مرزهای ما می‌گذرد، ندارم؛ نمی‌خواهم حتی از برخورد عوامل فرهنگی و عناصر مدنی در سطح جهانی حرفی بزنم؛ نمی‌خواهم اشاره بکنم به وضع اقتصادی و اجتماعی جهان، و وضع روانی جوامع آن سوی مرزهای جامعه‌ی ما؛ ولی این را می‌دانم که ما در یک دوران تشتت فرهنگی زندگی می‌کنیم، و من در این رساله می‌خواهم نخست تشتت فرهنگی را تعریف کنم، بعد موجبات روانی و عینی تشتت را بنویسم و بعد بکوشم، تا آنجا که امکان دارد، و من در اوضاع فعلی سرم می‌شود، راه نجات از این تشتت را نشان بدهم؛ چرا که ادامه‌ی تشتت فرهنگی، بالاخره روزی ما را از تمام عناصرزاینده و زندگی بخش محروم خواهد کرد و نتیجه‌اش زوال کامل فرهنگی خواهد بود که در دورانی از تاریخ ما، موجبات پیدایش یکی از جلوه‌های ذهنی بشر، یعنی عرفان ایران را فراهم کرده و در کنار آن در یکی از رشته‌های بزرگ هنر و معرفت مجازی بشر، یعنی شعر، به نوعی اوج دست یافته است و این خود بدون تردید افتخار بزرگی است؛ گرچه نباید این افتخار ما را فریفته باشد، و یا وسیله قرار گرفته باشد برای تحمیق ما به وسیله‌ی مستشرقان بیشعور و پیروان آنان در داخل مرزهای خودمان. بخش دوم این کتاب «فرهنگ حاکم و فرهنگ محکوم» نام دارد و مجموعه نوشتارهایی است با رویکرد نقد اجتماعی. این بخش ۲۹ نوشتار را دربرمی‌گیرد.