کتاب کلئوپاترا

کتاب کلئوپاترا (The Life and Times of Cleopatra) نوشته کارلو ماریا فرانزرو و ترجمه رضا براهنی، روایتی داستانی در باب زندگی یکی از مشهورترین زنان تاریخ، ملکه‌ی مصر، است. این اثر با نگاهی جزئی‌نگرانه، فرازونشیب‌های زندگی کلئوپاترا را در بستر تحولات سیاسی و اجتماعی مصر و روم باستان به تصویر کشیده است. نویسنده با بهره‌گیری از منابع تاریخی و نیز تخیل خویش، شخصیت‌ها و فضای مصر باستان را زنده و ملموس ساخته و روابط پیچیده‌ی قدرت، عشق و سیاست را در قالب داستانی پرحادثه و پرتنش روایت کرده است. ترجمه‌ی رضا براهنی به انتقال فضای تاریخی اثر کمک کرده است. نشر امیرکبیر کتاب حاضر را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب کلئوپاترا اثر کارلو ماریا فرانزرو

کتاب کلئوپاترا به قلم کارلو ماریا فرانزرو، روایتی داستانی در باب زندگی کلئوپاترا، آخرین ملکه‌ی دودمان بطلمیوسی مصر، است که در بستر کشمکش‌های سیاسی و نظامی میان مصر و امپراتوری روم رخ می‌دهد. نویسنده با نگاهی موشکافانه، فضای مصر و اسکندریه‌ی باستان را با جزئیات فراوان ترسیم کرده و شخصیت‌های تاریخی همچون ژولیوس سزار، مارک آنتونی و تولمی را در کنار کلئوپاترا به تصویر کشیده است. ساختار کتاب بر پایه‌ی روایت پیوسته‌ی رویدادها و گفت‌وگو میان شخصیت‌ها استوار است و از زاویه‌دیدهای مختلف، تحولات سیاسی و اجتماعی و عاطفی آن دوران را بازتاب می‌دهد. کارلو ماریا فرانزرو در این اثر نه‌تنها به زندگی شخصی و عواطف کلئوپاترا پرداخته، بلکه زمینه‌های تاریخی، اقتصادی و فرهنگی مصر و روم را نیز به‌دقت شرح داده است. کتاب حاضر با فضاسازی دقیق و شخصیت‌پردازی عمیق، خواننده را به قلب ماجراهای پرتنش و پر از رمزوراز آن عصر می‌برد و تصویری چندوجهی از قدرت، عشق، خیانت و سیاست ارائه می‌دهد.

خلاصه داستان کلئوپاترا

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب با صحنه‌ای از معرکه‌گیری زن و شوهری فقیر و میمونشان در خیابان‌های بیزانس آغاز می‌شود؛ جایی که قصه‌گو، روایت زندگی و عشق پرآشوب کلئوپاترا را برای مردم نقل می‌کند. روایت به گذشته بازمی‌گردد و با شرح سقوط دودمان بطلمیوسی و فساد و نزاع‌های خانوادگی آغاز می‌شود. پس از مرگ تولمی دوازدهم، کلئوپاترا و برادرش تولمی سیزدهم به‌طور مشترک بر تخت سلطنت می‌نشینند، اما دشمنی و رقابت میان آن‌ها به‌سرعت بالا می‌گیرد. کلئوپاترا که از قدرت کنار گذاشته می‌شود، به سوریه می‌گریزد و ارتشی از مزدوران فراهم می‌کند تا تاج‌وتخت را باز پس گیرد. در این میان، ژولیوس سزار پس از شکست پومپی وارد اسکندریه می‌شود و با کلئوپاترا دیدار می‌کند. رابطه‌ی عاشقانه و سیاسی میان کلئوپاترا و سزار شکل می‌گیرد و آن‌ها با هم علیه مخالفان داخلی و خارجی متحد می‌شوند. سزار با سیاست و قدرت خود، مخالفان را سرکوب و کلئوپاترا را به‌عنوان ملکه‌ی مصر تثبیت می‌کند. در ادامه ماجراهای عاشقانه و سیاسی کلئوپاترا با سزار و سپس مارک آنتونی و تلاش‌های او برای حفظ استقلال مصر در برابر قدرت فزاینده‌ی روم، محور روایت قرار می‌گیرد. کتاب با پرداختن به جزئیات زندگی دربار، توطئه‌ها، نبردها و روابط انسانی، تصویری زنده و پرتنش از یکی از پرحادثه‌ترین دوره‌های تاریخ باستان ارائه می‌دهد.

چرا باید کتاب کلئوپاترا را بخوانیم؟

کتاب کلئوپاترا که با روایتی پرجزئیات زندگی یک ملکه‌ی افسانه‌ای را شرح داده، فضای سیاسی و اجتماعی مصر و روم باستان را هم به تصویر کشیده است. این کتاب خواننده را به دل ماجراهای تاریخی و انسانی می‌برد و نشان می‌دهد که چگونه قدرت، عشق، خیانت و سیاست در سرنوشت افراد و ملت‌ها به هم گره می‌خورد. روایت داستانی و گفت‌وگوهای پرکشش، این اثر را از یک روایت صرفاً تاریخی فراتر می‌برد و آن را به تجربه‌ای ادبی و انسانی بدل می‌کند. همچنین نگاه نویسنده به نقش زنان در تاریخ و چالش‌های آن‌ها در برابر ساختارهای قدرت، از دیگر ویژگی‌های برجسته‌ی این کتاب است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دوستداران تاریخ باستان، رمان‌های تاریخی، کسانی که به روایت‌های پرحادثه و شخصیت‌محور علاقه دارند و افرادی که به بررسی نقش زنان در تاریخ و سیاست علاقه‌مند هستند، پیشنهاد می‌شود.

درباره کارلو ماریا فرانزرو

کارلو ماریا فرانزرو (Charles Marie Franzero) زاده‌ی سال ۱۸۹۲ میلادی، در سال ۱۹۸۶ درگذشت. او که با نام مستعار چارلز ماری فرانتسرو نیز شناخته می‌شد، روزنامه‌نگار و نویسنده‌ی برجسته‌ی ایتالیایی بود که بخش عمده‌ای از حیات حرفه‌ای و شخصی خود را در تبعیدی خودخواسته در انگلستان سپری کرد. او تحصیلات خود را تا سال ۱۹۱۵ در زادگاهش، تورین، به پایان رساند و سپس در مقام یک روزنامه‌نگار کار خود را آغاز کرد. با قدرت‌گرفتن فاشیسم و در آستانه‌ی جنگ جهانی دوم، به‌دلیل مخالفت سرسختانه با رژیم بنیتو موسولینی مجبور به ترک ایتالیا شد و لندن را به‌عنوان موطن دوم خود برگزید. در دوران جنگ، از سال ۱۹۴۱ تا ۱۹۴۶، با روزنامه‌ی دیلی تلگراف همکاری کرد و پس از پایان نبردها در لندن ماندگار شد و از سال ۱۹۵۰ فعالیت خود را به‌عنوان خبرنگار خارجی برای روزنامه‌ی ایتالیایی ایل تمپو (Il Tempo) ادامه داد.

تمرکز اصلی آثار این نویسنده بر تاریخ و ادبیات بود. او علاوه‌بر نگارش کتاب‌های مستند و تحلیلی درباره‌ی موضوعاتی نظیر بریتانیای عصر روم، زندگی‌نامه‌ی اسکار وایلد و بررسی دوران تبعید اوگو فوسکولو (شاعر ایتالیایی) در انگلستان، به‌واسطه‌ی نگارش رمان‌های تاریخی پرجزئیات به شهرتی جهانی دست یافت. ویژگی منحصربه‌فرد کارلو ماریا فرانزرو در داستان‌نویسی، بازآفرینی چهره‌های تاریخی و به‌چالش‌کشیدن روایت‌های سنتی بود؛ برای نمونه در رمان خود درباره‌ی نرون، برخلاف بازنمایی‌های رایج تاریخی، این امپراتور را شخصیتی پیچیده و بیش از آنکه منفی باشد، تراژیک ترسیم کرده است. قلمروی داستانی او شخصیت‌های متنوعی از تاریخ باستان و دوران مدرن را در بر می‌گرفت؛ از قدیس پطرس و پونتیوس پیلاطس گرفته تا تارکوینیوس (آخرین پادشاه اتروسکی) و شخصیت‌های مشهوری چون بو برومل و کلئوپاترا. یکی از مهم‌ترین دستاوردهای ادبی کارلو ماریا فرانزرو را نگارش رمانِ زندگی و روزگار کلئوپاترا دانسته‌اند؛ اثری که به‌عنوان منبع اصلی و مرکزی برای نگارش فیلم‌نامه‌ی اثر حماسی و ماندگار کلئوپاترا (۱۹۶۳) به‌کارگردانی جوزف ال. منکیه‌ویچ و بازی الیزابت تیلور مورد استفاده قرار گرفت.

این کتاب یا نویسنده چه جوایز و افتخاراتی کسب کرده است؟

کارلو ماریا فرانزرو که عضو انجمن جهانی قلم (P.E.N) بود، به پاس خدمات فرهنگی و ادبی‌اش، نشان افتخار شایستگی جمهوری ایتالیا را دریافت کرد و میراثی گران‌بها از تلفیق روزنامه‌نگاری انتقادی و ادبیات تاریخی از خود به یادگار گذاشت.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره این کتاب چیست؟

librarything.com: این کتاب شروع بسیار خوبی دارد. آغاز بخش اول با ارجاعات و پانویس‌های عالی به‌خوبی مستند شده است. واقعاً از این موضوع خوشم آمد که نویسنده فقط از منابع معاصر (هم‌دوره با کلئوپاترا) استفاده کرده و به منابع دیگر نیز اشاره کرده است. برای مثال هنگام صحبت از ویژگی‌های ظاهری او، تنها از منابعی استفاده کرده که در زمان زندگی این زن یا بسیار نزدیک به آن دوران بوده است؛ یعنی گزارش‌های واقعی شاهدان عینی. استفاده از تنها منابعی که تا حدی درباره‌ی کلئوپاترا قابل‌اعتماد هستند، نکته‌ی بسیار مثبت این اثر است. کتابی که با فصلی عالی و نگارشی تحسین‌برانگیز آغاز شده، رفته‌رفته ضعیف‌تر شده است. در ادامه حجم انبوهی از اطلاعات به درون روایت تزریق شده است که تنها ارتباطی حاشیه‌ای با موضوع مورد بحث دارد.

درباره رضا براهنی

رضا براهنی در ۲۱ آذر ۱۳۱۴ به دنیا آمد و در ۵ فروردین ۱۴۰۱ از دنیا رفت. او شاعر، داستان‌نویس، منتقد ادبی و فعال سیاسی ایرانی بود که در تبریز و در خانواده‌ای فقیر به دنیا آمد. کودکی و نوجوانی خود را در تنگنای مالی، کار در کارخانه‌ها، تجربه‌ی قحطی، جنگ جهانی دوم و تحولات سیاسی آذربایجان سپری کرد؛ تجربه‌هایی که بعدها بازتابشان در شعر و نثر او آشکار شد. او با حمایت فردی خیّر توانست تحصیل خود را ادامه دهد. در ۲۲سالگی لیسانس زبان و ادبیات انگلیسی را از دانشگاه تبریز گرفت و سپس برای ادامه‌ی تحصیل به ترکیه رفت و دکترای خود را در همین رشته از دانشگاه استانبول دریافت کرد. بازگشت او به ایران با آغاز تدریس در دانشکده‌ی ادبیات دانشگاه تهران از سال ۱۳۴۳ همراه شد. او در سال ۱۳۴۷ به مرتبه‌ی دانشیاری رسید.

رضا براهنی از اعضای هیئت مؤسس کانون نویسندگان ایران بود و بعدها ریاست انجمن قلم کانادا را نیز بر عهده داشت. او علاوه‌بر تدریس دانشگاهی با برگزاری کارگاه‌های شعر، نقد و داستان‌نویسی، به‌ویژه در دهه‌ی ۱۳۷۰، بر شکل‌گیری جریان‌های تازه‌ی ادبی تأثیر گذاشت. بسیاری از نویسندگان و شاعران معاصر، خود را شاگرد او می‌دانستند. این نویسنده در عرصه‌ی شعر با انتشار مجموعه‌ی «خطاب به پروانه‌ها و چرا من دیگر شاعر نیمایی نیستم» جریان موسوم به «شعر زبان» یا شعر پست‌مدرن فارسی را مطرح و در بخش نظری همان کتاب دیدگاه‌های انتقادی خود را نسبت به سنت نیمایی و شعر سپید بیان کرد. او در حوزه‌ی رمان آثاری همچون «روزگار دوزخی آقای ایاز»، «رازهای سرزمین من»، «آواز کشتگان» و «آزاده‌خانم و نویسنده‌اش» را نوشت که از مهم‌ترین نوشته‌های او به شمار می‌آیند. در نقد ادبی نیز کتاب‌هایی مانند «طلا در مس»، «قصه‌نویسی»، «کیمیا و خاک» و «تاریخ مذکر» به قلم او جایگاه ویژه‌ای دارند.

رضا براهنی در سال ۱۳۵۱ مدتی زندانی شد و روایت‌هایش از زندان بازتاب گسترده‌ای یافت؛ سپس به آمریکا رفت و در کنار تدریس، فعالیت‌های سیاسی خود را ادامه داد و در مقاطعی از انقلاب ۱۳۵۷ حمایت کرد؛ هرچند بعدها با محدودیت‌هایی روبه‌رو شد و سرانجام سال‌های پایانی عمر را در کانادا گذراند. او جوایزی چون جایزه‌ی بهترین روزنامه‌نگار حقوق انسانی (۱۳۵۶)، جایزه‌ی ادبی یلدا برای یک عمر فعالیت فرهنگی (۱۳۸۴) و تندیس چهره‌ی شاخص شعر آوانگارد (۱۳۹۵) را دریافت کرد. رضا براهنی تا پایان عمر، چه در مقام شاعر و نظریه‌پرداز و چه به‌عنوان رمان‌نویس و منتقد، از چهره‌های بحث‌برانگیز و اثرگذار ادبیات معاصر ایران باقی ماند و نامش با نوآوری‌های زبانی، موضع‌گیری‌های سیاسی و نقش پررنگش در تحولات فکری ایران گره خورد.

بخشی از کتاب کلئوپاترا

«سزار نتوانست در مورد اینکه مردم بلافاصله به او پیشنهاد پادشاهی نکرده و تاج را بر سرش نگذاشته بودند یأس خود را به کلئوپاترا و دوستش مارک آنتونی آشکار نسازد. و روزی گفت: «بالاخره کلئوپاترا بعد از این‌همه خدمتی که من برای این مردم کرده‌ام و خدماتی که در آینده خواهم کرد، فکر نمی‌کنم که باید به گدایی تاج و تخت از همین مردم برخیزم، البته من نسبت به وضع تو نیز احساس ناراحتی می‌کنم و بدیهی است که کالپورینا هرگز برای من فرزندی به دنیا نخواهد آورد و دراین‌صورت اگر قرار بر این باشد که یک سلسلهٔ موروثی به‌وجود آید مردم باید سزاریون را به‌عنوان وارث من قبول کنند. ولی باید بگویم که کالپورینا هیچ تقصیری ندارد و من چگونه می‌توانم کالپورینا را نادیده بگیرم بدون آنکه مردم این عمل مرا نادیده بگیرند.»

کلئوپاترا می‌دانست که علاقهٔ سزار بدو چندان تخفیف نیافته است و علاوه بر این او به علت لذتی که از مصاحبت با سزار می‌برد و علاقهٔ عمیقی که سزار نسبت به همنشینی او نشان می‌داد، عشق و علاقهٔ کلئوپاترا را چندین برابر می‌کرد. عشق آن‌ها هنوز آن دوران طلایی لذت بردن از همه‌چیز را طی می‌کرد و آن‌ها هنوز از هوش و ذکاوت همدیگر و غرور مشترک خود که هنوز کاملاً شعله‌ور بود لذت می‌بردند و علاوه بر این اشتیاق به روشن شدن وضع آیندهٔ کودکشان آن‌ها را همیشه به همدیگر نزدیک می‌کرد.»