کتاب مبانی علم اقتصاد

کتاب مبانی علم اقتصاد؛ شامل مباحث اقتصاد خرد و کلان نوشته‌ٔ گریگوری منکیو و ترجمهٔ حمیدرضا ارباب است و نشر نی آن را منتشر کرده است.

درباره کتاب مبانی علم اقتصاد

کتاب مبانی علم اقتصاد کتاب درسی کامل و بسیار موفقی از منظر خوانندگان بوده است. در مقایسه با کتاب‌های مشابه در عین حال که دارای مطالب جدید و کاربرد بیشتری است، از اختصار نیز برخوردار است. کتاب مبانی علم اقتصاد «منکیو» گزیده‌ای از فصل‌های کتاب اصول علم اقتصاد است که در ۹ بخش و ۲۳ فصل تنظیم شده و شامل مهم‌ترین مباحث اقتصاد خرد و اقتصاد کلان است. این کتاب نه‌تنها با سرفصل‌های دروس کلیات علم اقتصاد، اصول علم اقتصاد و مبانی علم اقتصاد در رشته اقتصاد و سایر رشته‌های علوم انسانی (در ایران) منطبق است، بلکه شامل مباحث بیشتر، قضایای واقعی، کاربردها و سایر ابزارهای آموزشی است که با توجه به موضوع دروس قابل تدریس است. این کتاب اولین جلد از مجموعه چهار جلدی کتاب اصول علم اقتصاد پرفسور منکیو است. سایر کتاب‌های این مجموعه چهار جلدی عبارت‌اند از اقتصاد خرد، اقتصاد کلان، و اصول علم اقتصاد.

در فصل یک ده اصل اقتصادی دیدگاه اقتصاددانان درباره جهان را به دانشجویان معرفی می‌کند. در این ده اصل اقتصادی دانشجویان با نظریه‌های بسیار مهمی که در اقتصاد وجود دارد آشنا می‌شوند. نظریه‌هایی مانند هزینه فرصت، تصمیم‌گیری‌های حاشیه‌ای (نهایی)، نقش انگیزه‌ها در اقتصاد، منافع ناشی از تجارت و کارایی تخصیص بازار. در سرتاسر کتاب به‌طور مکرر به ده اصل اقتصادی رجوع شده تا دانشجویان به خاطر بیاورند که این اصول زیرساخت و سنگ‌بنای تمام تحلیل‌های اقتصادی است.

فصل ۲ «چگونه همانند یک اقتصاددان فکر کنیم» به بررسی دیدگاه اقتصاددانان و نحوه تفکر و مطالعه آنان اختصاص دارد. در این فصل به بحث درباره نقش فرضیات در طراحی یک نظریه و واردکردن آن‌ها در یک الگوی اقتصادی پرداخته‌ شده است. علاوه بر این به نقش اقتصاددانان در تصمیم‌گیری اشاره شده است. پیوست فصل شامل مرور کوتاهی بر فواید و چگونگی استفاده از نمودارهاست.

در فصل ۳ «وابستگی متقابل و منافع ناشی از تجارت» نظریه مزیت نسبی شرح داده شده است. این نظریه توضیح می‌دهد که به چه دلیل یک کشور با همسایگان خود به تجارت می‌پردازد، یا به چه دلیل با سایر کشورها (غیر از همسایگان خود) تجارت می‌کند. بخش عمده‌ای از اقتصاد شامل نیروهای هماهنگ‌کننده تصمیم‌گیری‌های مربوط به تولید و مصرف است. به عنوان مقدمه دانشجویان در این فصل ملاحظه خواهند کرد به چه دلیل تخصص، وابستگی متقابل و تجارت برای هر دو طرف سود دارد.

خواندن کتاب مبانی علم اقتصاد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

کتاب حاضر در مقایسه با بسیاری از کتاب‌های اصول علم اقتصاد کم‌حجم‌تر است. هدف این کتاب جلوگیری از عکس‌العمل دانشجویان به صورت فرار از مطالعه یا پریدن از روی مطالب است.

توجه دانشجویان در این کتاب بیشتر معطوف به کاربردها و سیاست‌هاست و کتاب کمتر به نظریه‌های رسمی اقتصاد پرداخته است. نظریه‌هایی که به‌وفور در سایر کتاب‌های اصول علم اقتصاد وجود دارد. در سرتاسر کتاب تلاش شده که تا آن‌جا که امکان دارد به سیاست‌ها و کاربردها بپردازد. کتاب شامل «مطالعات موردی یا قضایای واقعی» بسیار زیادی است که در درک اصول علم اقتصاد و کاربرد آن‌ها به دانشجویان کمک می‌کند.

بخشی از کتاب مبانی علم اقتصاد

«ریشه کلمه اقتصاد از واژه‌ای یونانی به معنای «تدبیر یا سیاست اداره خانوار» گرفته شده است. ممکن است منشاء این کلمه کمی عجیب به نظر برسد ولی واقعیت این است که خانواده و اقتصاد وجوه اشتراک زیادی دارند.

یک خانواده با انبوهی از تصمیم‌گیری‌ها روبه‌روست. خانواده تصمیم می‌گیرد که هر عضو چه وظایفی را انجام دهد، کدام عضو خانوار آشپزی کند، کدام عضو مسئول شست‌وشوی لباس‌ها باشد؟ چه کسی دسر شام را تهیه کند؟ و چه کسی درباره دیدن نمایش‌های تلویزیونی تصمیم بگیرد؟ به‌طور خلاصه یک خانوار باید منابع محدود خود را با توجه به توانایی، تلاش و نیازهای افراد بین آن‌ها تقسیم کند.

یک جامعه نیز همانند خانوار با انبوهی از تصمیم‌گیری‌ها مواجه است. یک جامعه باید تصمیم بگیرد که کدام مشاغل ضروری‌اند و چه کسانی توانایی انجام کارها را دارند. براساس این تصمیمات برخی از مردم به کشت محصولات کشاورزی، برخی به تولید پوشاک و سایر افراد مثلا به طراحی نرم‌افزارهای رایانه‌ای می‌پردازند. از آن‌جا که جامعه از افراد مختلف در مشاغل مختلف استفاده می‌کند (همان‌طور که زمین، ساختمان‌ها، و ماشین‌ها به کار گرفته می‌شوند) باید کالاها و خدمات تولیدشده را نیز بین همین افراد تقسیم کند. بر این اساس جامعه تصمیم می‌گیرد که چه کسی خاویار و چه کسی سیب‌زمینی مصرف کند؟ این جامعه است که تصمیم می‌گیرد چه کسی «جاگوار» و دیگری اتوبوس سوار شود.

به دلیل کمیابی این منابع، مدیریت منابع از اهمیت زیادی برخوردار است. کمیابی به این معناست که جامعه منابعی محدود در اختیار دارد. بنابراین نمی‌تواند تمامی کالاها و خدمات مورد علاقه مردم را تولید کند. همان‌طور که یک خانواده نمی‌تواند تمامی خواسته‌های اعضای خود را تأمین کند، جامعه نیز نمی‌تواند بالاترین سطح زندگی یا رفاه مورد علاقه مردم را برای آن‌ها فراهم کند.

اقتصاد مطالعه نحوه مدیریت منابع کمیاب از سوی جامعه است. در بیش‌تر کشورها تخصیص منابع و عوامل تولید توسط «برنامه‌ریزی مرکزی» انجام نمی‌شود، بلکه این تخصیص توسط میلیون‌ها خانوار و بنگاه انجام می‌شود. بنابراین اقتصاددانان به مطالعه نحوه تصمیم‌گیری خانوارها و بنگاه‌ها می‌پردازند: مردم چگونه تصمیم می‌گیرند، چگونه و تا چه حد اقدام به انجام کاری می‌کنند، چه کالاها و خدماتی را خریداری می‌کنند، چه بخشی از درامد خود را پس‌انداز می‌کنند، و چه مقدار از پس‌انداز خود را سرمایه‌گذاری می‌کنند؟ علاوه بر این اقتصاددانان به بررسی رفتار متقابل مردم با یکدیگر می‌پردازند، رفتار مبادلاتی مردم با یکدیگر چگونه است؟ مثلا اقتصاددانان به بررسی این مسئله می‌پردازند که چگونه نیروهای مربوط به خریداران و فروشندگان یک کالا، قیمت و مقدار کالای فروخته‌شده را در بازار تعیین می‌کند. سرانجام اقتصاددانان به تجزیه و تحلیل نیروها و روندهایی می‌پردازند که اقتصاد را تحت تأثیر قرار می‌دهند، تغییراتی مانند رشد درامد متوسط جامعه، جمعیت بیکار، و نرخ رشد قیمت‌ها.»