کتاب قانون، قانون‌گذاری و آزادی (جلد ۱: قواعد و نظم)

«قانون، قانون‌گذاری و آزادی» مجموعه‌ای سه جلدی به قلم فریدریش فون هایک(۱۹۹۲-۱۸۹۹)، اقتصاددان اتریشی انگلیسی برنده جایزه نوبل اقتصاد با تأکید بر موضوع عدالت و اقتصاد سیاسی است. عنوان فرعی این کتاب، گزارشی جدید از اصول آزادیخواهانه عدالت و اقتصاد سیاسی است. جلد نخست این مجموعه به موضوع « قواعد و نظم» می‌پردازد. از نظر هایک بخش بزرگی از دستاوردهای تمدن بشری در نتیجه شکل‌گرفتن برخی نظم‌های خودجوش در روابط میان انسان‌ها امکان‌پذیر شده است. زبان، قواعد حقوقی و بازار رقابتی ازجملۀ اساسی‌ترین این‌گونه نظم‌ها هستند که شالودۀ اصلی همۀ پیشرفت‌های تمدن را فراهم آورده‌اند. به عقیدۀ وی آزادی مهم‌ترین دستاورد تمدن مدرن و درعین حال شرط لازم برای دوام و بقای آن است. از نظر وی آزادی در جوامع مدرن در سایۀ شکل‌گرفتن مالکیت فردی و گسترش مبادلات آزادانه میان انسان‌ها یعنی نظم بازار امکان‌پذیر شده است. آزادی و نظم بازار دو روی یک سکه‌اند و یکی بدون دیگری قابل تصور نیست. در بریده‌ای از جلد نخست کتاب می‌خوانیم: «در فصل اول کتاب سعی می‌کنم نشان دهم که بعضی دیدگاه‌های بسیار شایع علمی یا سیاسی تابع تصور خاصی از شکل‌گیری نهادهای اجتماعی هستند که من آن را «خردگرایی صنع‌گرایانه‌» می‌نامم؛ طبق این تصور همۀ نهادهای اجتماعی محصول طراحی عامدانه هستند، و باید این‌طور باشند. نادرستی این سنت روشنفکری را هم در عرصۀ واقعیت‌های تجربی و هم در نتیجه‌گیری‌های هنجاری می‌توان نشان داد، زیرا نهادهای موجود همگی محصول طراحی عامدانه نیستند و نیز نمی‌توان نظم اجتماعی را به طور کامل تابع یک طرح ارادی کرد بدون آن‌که از این رهگذر میزان استفاده از دانش در دسترس‌ شدیداً محدود شود. این دیدگاه نادرست در ارتباط نزدیک با تصور غلط دیگری است که طبق آن ذهن انسان به عنوان موجودی بیرون از نظام طبیعت و جامعه فرض می‌شود، و نه به عنوان محصول همان فرایند تحولی که نهادهای جامعه از آن ناشی شده‌اند.»

درباره موسی غنی نژاد؛ مترجم اثر

موسی غنی‌نژاد، یکی از چهره‌های برجسته و تأثیرگذار در تاریخ اندیشه اقتصادی ایران، با تأکید بر آزادی اقتصادی و نقش بازار، به یکی از اقتصاددانان شناخته‌شده و جنجالی کشور تبدیل شده است. وی در سال ۱۳۳۰ در اهر متولد شد و تحصیلات خود را در رشته اقتصاد در دانشگاه سوربن پاریس به پایان رساند. پس از بازگشت به ایران، به تدریس و پژوهش در دانشگاه‌های مختلف پرداخت و با تألیف و ترجمه آثار متعددی در زمینه اقتصاد کلاسیک و نئوکلاسیک، به توسعه گفتمان اقتصادی در کشور کمک شایانی کرد.

غنی‌نژاد از طرفداران سرسخت اقتصاد بازار آزاد است و بر نقش حداقلی دولت در اقتصاد تأکید دارد. وی خصوصی‌سازی، آزادسازی تجارت و کاهش دخالت دولت را از راهکارهای اساسی برای بهبود وضعیت اقتصادی کشور می‌داند. با این حال، دیدگاه‌های او با انتقادات متعددی از سوی اقتصاددانان، سیاست‌مداران و فعالان اجتماعی روبه‌رو بوده است؛ از جمله نادیده‌گرفتن نابرابری اجتماعی، ساده‌انگاری مسائل اقتصادی و عدم توجه به شرایط خاص ایران.

غنی‌نژاد با تألیف آثاری مانند تجددطلبی و توسعه در ایران، اقتصاد و عدالت اجتماعی و ترجمه کتاب‌های تأثیرگذاری چون قانون، قانون‌گذاری و آزادی اثر فردریش هایک، تأثیر قابل‌توجهی بر مباحث اقتصادی ایران گذاشته است. او با ایجاد فضای نقد و گفت‌وگو و ترویج اندیشه‌های لیبرالی، به شکل‌گیری گفتمانی جدید در اقتصاد ایران کمک کرده است. درباره زندگی و کتاب‌های موسی غنی نژاد بیشتر بخوانید.