کتاب راه‌ بندگی به روایت کاریکاتور

«راه بندگی به روایت کاریکاتور» برداشتی آزاد از کتاب «راه بندگی» فردریش هایک است. این اثر در سال ۱۹۴۴ ابتدا توسط انتشارات راتلج در انگلستان و سپس انتشارات دانشگاه شیکاگو در آمریکا منتشر شد. این نسخه در کشورهای انگلیسی‌زبان بارها تجدید چاپ شده و دست‌کم به ۲۰ زبان دیگر ترجمه شده‌است. این اثر نخستین نقد منسجم لیبرال‌ها از همه اشکال مداخله دولت در اقتصاد، اعم از مداخله فاشیستی و سوسیالیستی به‌شمارمی‌رود که هنوز هم اعتبار خود را حفظ کرده است. مطابق تفسیری که هایک در این کتاب ارائه می‌کند، بین فاشیسم و نازیسم و کمونیسم و دیگر اشکال مداخله دولت در زندگی شهروندان، تفاوتی نیست. فاشیسم برخلاف آنچه سوسیالیست‌ها می‌گویند نتیجه قهری نظام سرمایه‌داری و رقابت نیست، بلکه دقیقا نتیجه مداخله دولت است. هنگامی که هایک این کتاب را می‌نوشت، زمزمه پایان جنگ جهانی دوم شنیده می‌شد؛ به همین علت هایک کوشید اهمال‌هایی را که به پیدایش رژیم‌های موسولینی و هیتلر و استالین انجامیده بود توصیف کند و به آیندگان هشدار دهد که بار دیگر به چنین بلیه‌هایی دچار نشوند. هایک به این هدفش رسید و کتابش - هرچند با تاخیر- مقبولیت فراگیری یافت و حتی از دهه ۱۹۸۰ به بعد الگوی برخی سیاستمداران از جمله رونالد ریگان و مارگارت تاچر قرار گرفت. آن چیزی که در دهه‌های اخیر به «انقلاب محافظه‌کاری» آمریکا و انگلستان مشهور شده، در واقع میوه آن نهالی است که هایک در سال ۱۹۴۴ و با انتشار راه بندگی کاشت.