کتاب دوستی به مثابه جهان بینی

کتاب الکترونیکی «دوستی به مثابه جهان بینی» نوشتهٔ محمدجعفر امیرمحلاتی در انتشارات شرکت کتاب هرمس چاپ شده است. کتاب حاضر، که در باب اخلاق دوستی در تمدن اسلامی و سیاست جهانی است، با هدف انتقال مفهوم دوستی و کاربرد آن از محدوده روابط خصوصی و احساسی به ساحت آزاد و گسترده روابط مدنی، سیاسی، بین‌المذاهب و بین‌المللی، و همچنین بیان این حقیقت که عدالت نقطه شروع تعاملات جمعی و جهانی است، نه صرفآ نقطه کمال آن‌ها تألیف و گردآوری شده است.

درباره کتاب دوستی به مثابه جهان بینی

این کتاب مجموعه‌ای از مقالات علمی و تحلیلی قدمایی و نوین در ساحت علم اخلاق است تقدیم به روان روشن آن طایر خوش‌پرواز آسمان معرفت و معنویت می‌کنم. نویسنده در انتخاب عنوان و گردآوری مقالات کتاب بی‌تردید از مکتب اخلاقی حضرت مجدالدین محلاتی متأثر بوده است. در نزد ایشان، دوستی صرفآ فضیلتی در میان سایر فضایل نبود، بلکه در مکتب اخلاقی حضرت شیخ، دوستی به صورت نوعی جهان‌بینی اخلاقی درآمده بود و شخص ایشان و میراث اخلاق عملی او محل بروز و جلوه تمام‌عیار این جهان‌بینی بود. او «اخلاق» را از دریچه دوستی می‌دید و نه «دوستی» را از دریچه اخلاقی و مابین این دو دیدگاه تفاوت سترگی است که کتاب حاضر در توضیح آن می‌کوشد.

کتاب دوستی به مثابه جهان بینی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به علاقه‌مندان به مطالعه در باب اخلاق و منش دینی پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب دوستی به مثابه جهان بینی

پس از معراج السعاده، تا جایی که اطلاعات محدود نویسنده اجازه می‌دهد، هیچ رساله مهم دیگری در باب اخلاق و فلسفه دوستی ندارد. در سال‌های اخیر، شاید تنها کار مهم و قابل توجه چاپ مجموعه «احادیث دوستی» به سرمایه انتشارات دارالحدیث بوده است. همان‌گونه که در مقدمه نیز اشاره شد، یکی از دلایل اصلی بی‌توجهی جهان اسلام به فلسفه دوستی در دو قرن گذشته، مقابله مسلمانان با پدیده استعمار بوده که به طور طبیعی به گسترش ادبیات مبارزه، ستیزه‌جویی و رفع ظلم یا به طور اعم عدالت‌ترمیمی یا جبرانی انجامیده است.

اما اکنون که در دنیای اسلام روند جدی تبدیل رویکرد واکنشی به کنش‌گرایی گفتمان جدیدی را برای تعامل با جهان اقتضا می‌کند، فضای اندیشگی مساعدی برای بازبینی ادبیات غنی دوستی در سنت علم اخلاق اسلامیایرانی فراهم آمده است.

اگر به زعم عرفای اسلامی، هدف اصلی دینْ اخلاقی و نهادینه کردن عشق و دوستی است که هست، رابطه وثیق دین و دوستی در عالم روابط نوین انسان‌ها، جوامع، ملل و ادیان منش و رفتار نوینی را طلب می‌کند. گرچه فرهنگ پرغنای ادب فارسیاسلامی در تمهید و تسهیل این مهم می‌تواند به نحو اساسی کارساز باشد، اما فرجام موفق این هدف مستلزم طرح سؤال‌های جدید و رویکردهای علمی تازه‌ای در خصوص دوستی است.

به نظر نویسنده، اساس صلح پایا یا استراتژیک بر سه اصل استوار است: اخلاق جنگ (اخلاق بازدارنده یا محدودکننده جنگ)، اخلاق عفو (بسط عفو از حوزه روابط خصوصی به حوزه عمومی و سیاسی همانند رویکرد نلسون ماندلا) و، در نهایت، اخلاق دوستی (آزادسازی دوستی از تنگنای حوزه احساسی و بسط فلسفه و الهیات دوستی در حوزه عمومی، سیاسی و بین‌المللی).