کتاب الگوی نظری تعلیم و تربیت

کتاب الکترونیکی «الگوی نظری تعلیم و تربیت: با تاکید بر معرفت‌شناسی فلسفه اشراق سهروردی» نوشتهٔ سیدحسن هاشمی اثری پژوهشی در حوزهٔ فلسفهٔ تعلیم و تربیت است که نشر رشد فرهنگ آن را منتشر کرده است. این کتاب با تمرکز بر اندیشه‌های فلسفی و معرفت‌شناسی «سهروردی»، به بررسی مبانی نظری و دلالت‌های تربیتی مکتب اشراق می‌پردازد و تلاش می‌کند پیوند میان فلسفه و نظام آموزشی را از منظر اشراقی تبیین کند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب الگوی نظری تعلیم و تربیت

«الگوی نظری تعلیم و تربیت» اثری ناداستان و پژوهشی است که به بررسی رابطهٔ فلسفه و تعلیم و تربیت با محوریت معرفت‌شناسی اشراقی می‌پردازد. نویسنده، «سیدحسن هاشمی»، در این کتاب با رویکردی تحلیلی، ابتدا به معرفی زندگی و آثار «سهروردی» و جایگاه او در تاریخ فلسفه می‌پردازد و سپس مبانی معرفت‌شناسی فلسفهٔ اشراق را شرح می‌دهد. ساختار کتاب شامل مقدمه‌ای دربارهٔ اهمیت تعلیم و تربیت، فصل‌هایی دربارهٔ ابعاد شخصیتی و فکری سهروردی، منابع و سرچشمه‌های حکمت اشراق، و در نهایت استنباط‌های تربیتی از معرفت‌شناسی اشراقی است. این کتاب با تکیه‌بر منابع تاریخی و فلسفی، تلاش می‌کند تصویری جامع از تأثیر اندیشه‌های اشراقی بر نظام‌های تربیتی ارائه دهد و جایگاه علم حضوری و شهود را در فرایند یادگیری و پرورش انسان بررسی کند. قالب کتاب پژوهشی و تحلیلی است و برای مخاطبانی نوشته شده که به مباحث فلسفهٔ تعلیم و تربیت و تاریخ اندیشه علاقه‌مند هستند.

خلاصه کتاب الگوی نظری تعلیم و تربیت

در «الگوی نظری تعلیم و تربیت»، نویسنده با تمرکز بر فلسفهٔ اشراق «سهروردی»، به بررسی مبانی معرفت‌شناسی و تأثیر آن بر نظام تعلیم و تربیت می‌پردازد. کتاب با معرفی اجمالی سهروردی و جایگاه او در تاریخ فلسفه آغاز می‌شود و سپس به شرح مفاهیم کلیدی مانند علم حضوری و علم حصولی، شهود، و نقش عقل و ذوق در شناخت می‌پردازد. در ادامه، نویسنده نشان می‌دهد که چگونه سهروردی با ترکیب سنت عقلانی و شهودی، رویکردی نو به معرفت ارائه داده است؛ رویکردی که شناخت حقیقی را در پیوند میان عقل و شهود می‌داند. این نگرش، مبنای اصلی برای تدوین الگویی نظری در تعلیم و تربیت قرار می‌گیرد که در آن، رشد و شکوفایی انسان وابسته به پرورش استعدادهای درونی و توجه به تجربه‌های شهودی و ذوقی است. کتاب تأکید دارد که نظام‌های آموزشی رایج، اغلب به جنبه‌های بیرونی و محصول‌محور تعلیم و تربیت توجه دارند و فردیت و خلاقیت دانش‌آموزان را نادیده می‌گیرند. در مقابل، الگوی اشراقی بر اهمیت خودشناسی، پرورش نفس و تجربهٔ مستقیم حقیقت تأکید می‌کند و معلم را راهنما و تسهیل‌گر فرایند رشد می‌داند، نه صرفاً انتقال‌دهندهٔ دانش. در نهایت، نویسنده پیشنهاد می‌کند که با بهره‌گیری از مبانی معرفت‌شناسی اشراقی، می‌توان نظام تعلیم و تربیت را به‌سوی پرورش انسان‌های متفکر، خلاق و خودآگاه سوق داد.

چرا باید کتاب الگوی نظری تعلیم و تربیت را بخوانیم؟

این کتاب با تمرکز بر فلسفهٔ اشراق و معرفت‌شناسی «سهروردی»، فرصتی فراهم می‌کند تا خواننده با یکی از جریان‌های مهم فکری در تاریخ فلسفهٔ اسلامی و تأثیر آن بر تعلیم و تربیت آشنا شود. «الگوی نظری تعلیم و تربیت» نه‌تنها به تبیین مفاهیم بنیادین علم حضوری و شهود می‌پردازد، بلکه نشان می‌دهد چگونه این مفاهیم می‌توانند به بازنگری در نظام‌های آموزشی و پرورش استعدادهای انسانی کمک کنند. مطالعهٔ این اثر برای کسانی که به دنبال درک عمیق‌تر از پیوند فلسفه و آموزش هستند، ارزشمند خواهد بود.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعهٔ این کتاب به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، تعلیم و تربیت، و علاقه‌مندان به اندیشه‌های اسلامی و فلسفهٔ اشراق پیشنهاد می‌شود. همچنین برای معلمان، مدیران آموزشی و کسانی که دغدغهٔ تحول در نظام آموزش و پرورش را دارند، مفید است.

بخشی از کتاب الگوی نظری تعلیم و تربیت

«پژوهش حاضر به موضوعی بسیار ویژه و به همان میزان بسیار مهم؛ یعنی معرفت‌شناسی می‌پردازد که شیخ سهرورد آن را در قالب اشراق مطرح نموده؛ و در همین نقطه است که پیوند میان تفکر عقلانی و شهودی را برقرار می‌دارد. رویکردی معرفت‌شناختی که هیچ یک از اندیشمندان حوزه‌های فلسفی و عرفانی پیش از وی به آن توجه نداشته، همواره در جهت خلاف یکی از این دو شیوه حرکت می‌نمودند. یا عقلانی مسائل را مورد بحث قرار می‌دادند یا به‌صورت عرفانی-شهودی عمل می‌نمودند. لذا سهروردی بر اثر مراودات فلسفی بین اندیشه‌های مشائی (سنت عقلانی) و اندیشه‌های شهودی (سنت عرفانی)، مفهوم اشراقی را در اندیشه فلسفی خود خلق نموده؛ شناخت حقیقی را در ارتباط بین عقل (علوم حصولی) و شهود (علم حضوری) قلمداد نموده است. از این رو توجه ما به این موضوع، یعنی فلسفه اشراق سهروردی و ضرورت طرح تعلیم و تربیت از سنخ معرفت‌شناسی آن، بدلیل توجه ویژه‌ای است که سهروردی به مقوله دانش (معرفت) و چگونگی تحقق آن توسط فرد دارد. اگر عقیده بر این است که تعلیم و تربیت یعنی تمامی اقداماتی که در اختیار دانش‌آموز قرار دارد و این دانش‌آموزه یک انسان و انسان، یک شدن است. یعنی موجودی تغییرپذیر؛ و جوهره درونی او از توانمندی‌های بالقوه بسیاری برخوردار است، که می‌بایست تلاش در شکوفا داشتن آن‌ها داشت. لذا تنها عامل شکوفا نمودن این توانائی‌های بالقوه جز در تحقق دانش معرفت‌شناختی و دیگر مقوله‌های فلسفی (هستی‌شناسی و ارزش‌شناسی) با رویکردی تربیتی امکان‌پذیر نیست.»