کتاب نما با نمایش

کتاب الکترونیکی «نما با نمایش» نوشتهٔ مهدی پوررضائیان در انتشارات کتاب نیستان چاپ شده است. سایکودراما روشی است که توسط مشاورانی که از آن در مدرسه بهره برده‌اند مورد ستایش قرار گرفته، اما بدیهی است که مانند هر روش دیگری آکنده از محدودیت‌هاست و قادر نیست معجزه کند. نباید همه مشکلات و ناسازگاری‌هایی را که در مدرسه بارز می‌شوند به محک سایکودراما بزنید.

درباره کتاب نما با نمایش

این کتاب در فصل نخست، دارای یک نوشتار تفصیلی درباره پیامدهای آموزشی، پرورشی و روان‌شناختی نمایش‌های دبستانی است. چه و چند و چون تئاتر کودک در این فصل، با نگاهی روان‌شناسانه تحلیل کرده‌ است

فعالیت‌های خودجوش یا خودنهادی که در نمایش‌بازی‌های دانش‌آموزان در دبستان یا فرزندان ما در خانه وجود دارند به تدریج نیاز فطری آنها را به آزادی در سه عرصه فکر و بیان و عمل، تأمین می‌نمایند.

در فصل دوم به نمایش پسادبستانی در دبیرستان پرداخته و گفته‌ام که در میان نوجوانان و در دوره بلوغ نیز تئاتر به قدر کافی هواخواه دارد. تنها یک اعلان یا دعوت ساده کافی است تا خیل قابل توجهی از نوجوانان برای پیوستن به گروه نمایش مدرسه ثبت نام کنند.

 در این دوره نیز مانند دوره‌های قبل، هرگز نباید به شرکت‌کنندگان در گروه‌های نمایش، هدف‌های تعبیه‌ای، تصنعی و یا نمره و درجه (به هر نام و صورت) داده شود. نه نوجوانان، هنوز کودکند و نه نوجوانی، پایان کودکی. نوجوانان در حقیقت بزرگسالان جوان جامعه‌اند. این عادت را کنار بگذاریم که بر اساس یک سنت هفتاد ساله، هنوز نوجوانی را بر پایه کودکی تعریف کنیم و هم‌چنان دو واژه کودک و نوجوان را کنار هم و چسبیده به هم آوریم. سازمان‌ها و نهادهایی که در نام خود نیز چنینند باید در نامشان تجدید نظر کنند. تا چنین نشود، آثاری که به صورت داستان یا نمایشنامه یا شعر برای نوجوانان می‌نویسیم کودک‌سالانه است و هیچ نوجوانی را به سوی خود نمی‌کشاند چرا که بنیاد ذهنمان به اشتباه، نوجوانان را حداکثر و با ارفاق (!) "کودکان بالغ‌شده" می‌پندارد.

در فصل سوم به سایکودراما (روان‌تماشا) توجه شده است که به عنوان جذاب‌ترین شیوهٔ روان‌درمان در اوایل قرن بیستم میلادی، توسط دکتر ج. لوی مورنو (۱۹۷۴ ـ ۱۸۸۹) عرضه و نظام‌مند شد.

سایکودراما کمک می‌کند تا در پناه مشاور مدرسه، به ادراک روشنی از «خویشتن» که همواره دشوار و دیریاب است نایل شوند. دانش‌آموزان در موقعیت‌های سایکودرامایی می‌توانند بدون هراس و سانسور، احساسات، باورداشت‌ها و دیگر ناگفته‌های خود را در دایره صحنه بریزند. سایکودراما را فقط مربیان معینی که دوره‌های آموزشی خاصی را گذرانده باشند می‌توانند به کار بگیرند. 

کتاب نما با نمایش را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به علاقه‌مندان به تئاتر و روان‌شناسی و سایکودراما پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب نما با نمایش

آورده‌های عمومی

منظور از آورده‌های عمومی، فایده‌هایی است که بین تئاتر کودک و بازی‌های جمعی مشترک است و تقریباً نیازی به شرح و اثبات ندارند. برخی از مهم‌ترین آورده‌های عمومی تئاتر کودک عبارتند از:

الف. بهبود رشد جسمانی

نرمش و تحرک بدنی در تئاتر کودک نیز مثل همه بازی‌ها، از چنان ضرورتی برخوردار است که برخی از صاحب‌نظران "حرکت" را در کنار "احساس " و "بیان"، یکی از پایه‌های لازم و مهمی می‌دانند که تئاتر کودک بر آن استوار می‌شود.

ب. خوشایندی فعالیت

کودک سالم احتیاج به تشویق برای اجرای نقش در یک نمایش ندارد. بازی کردن در یک تئاتر، مثل بازی کردن در حیاط مدرسه برای او غایت است. چنین کودکی هرگاه که خواب نیست بیشتر وقتش در یک نوع بازی صرف می‌شود و چون بازی، رضایت خاطرش را فراهم می‌سازد وقتی به جلسه‌های تمرین تئاتر دعوت می‌شود، بلافاصله آن را هم خوشایند و هم دلپذیر می‌یابد.

ج. تأمین احساس آزادی

درونمایه تئاتر کودک هم مثل بازی، آزادی است. در هر دو، فعالیت‌های خود به خودی فراوانی وجود دارد و همین فعالیت‌های ارتجالی است که راه را برای بازی و بالتّبع، آزادی باز می‌کند. فعالیت‌های خودجوش یا خودنهاد از آن جهت که بر شخص تحمیل نشده‌اند به تدریج نیاز فطری‌اش را به آزادی در سه عرصه فکر، بیان و عمل تأمین می‌نمایند. کودکان با بازیگری در نمایش، آزادانه به بیان نیازها و تجربه‌ها و به خصوص نظرات خود درباره محیط و امکاناتی که بزرگ‌سالان برایشان فراهم آورده‌اند می‌پردازند.

د. پرورش روحیه کار

بازی در یک تیم ورزشی یا حیاط مدرسه یا روی صحنه تئاتر در دوران کودکی مانند کار جدّی و مستمر در دوران بزرگ‌سالی، دارای اهمیت فراوانی است و حتی می‌توان گفت بازی‌های امروز کودکان، مقدمه و زیربنای کار فردای آنهاست. کودکی که در یک گروه نمایشی، هر بار نقش معیّنی را همراه با مهارت‌ها و وظایف مرتبط با آن بر عهده می‌گیرد و توسط کارگردان هدایت می‌شود، پس از مدتی یاد می‌گیرد که فردی فعال و مسئولیت‌پذیر در جامعه بزرگ‌تر باشد.