کتاب اندیشه و ایمان در آزادی

«اندیشه و ایمان در آزادی» نوشته محمد سروش محلاتی( -۱۳۴۰) به یکی از چالش‌های فکری جوامع دینی امروزی می‌پردازد و پاسخ این پرسش را بررسی می‌کند که نسبت و رابطه آزادی فردی و به ویژه آزادی عقیده، در یک ساختار دینی و ایمانی چگونه است. در بخشی از کتاب می‌خوانیم: «اقبال به آزادی و اعتنا به منزلت بی‌رقیب آن، از ویژگی‌های عصر ما است. بشر متجدد امروز، نمی‌خواهد شریک و بدیلی برای آزادی بشناسد و شرک را در این باب مجاز نمی‌داند. او به‌ویژه، در عقیده و اندیشه می‌خواهد بر مبنای اراده و خواست خویش انتخاب کند و تصمیم بگیرد و هیچ چیز مزاحمتی برایش فراهم نیاورد. در چارچوب تفکر لیبرالی، زندگی هر فرد، متعلق به خود او است و او حق دارد که باورداشتن یا باورنداشتن به هر چیز را برگزیند و تجربه کند. آزادی عقیده و اندیشه، برای انسان عصر ما، چندان بدیهی و واضح است که آن را بی‌نیاز از استدلال می‌داند و در عین حال، اصول و مبانی معرفتی‌اش، که شناخت یقینی را دست نایافتنی قرار داده و شک کردن در همه باورها را به رسمیت شناخته، دفاع از آزادی عقیده را آسان کرده است. او خورشید حقیقت را در پس باورهای متنوع پنهان، و ادیان و آیین‌ها را روزنه‌هایی بدان می‌داند و از این رو، ترجیح عقیده‌ای خاص را غیرممکن می‌شمارد و در نتیجه، بر این باور است که به همه با یک چشم باید نگریست. به‌علاوه، چون اقتدار و اختیار حکومت، برای رفع تنگناهای معیشتی و تأمین نیازهای اولیه زندگی است، از این‌رو، دولت‌ها نباید در عقاید انسان‌ها دخالتی داشته باشند.»