کتاب سرمایه داری مرد (قاتل: فئودالیسم فناورانه)

کتاب سرمایه‌ داری مرد (قاتل: فئودالیسم فناورانه)، با عنوان انگلیسی Technofeudalism: what killed capitalism، نوشته یانیس واروفاکیس و ترجمه زهرا عبدالمحمدی، تصویری متفاوت از سرنوشت سرمایه‌داری و ظهور نظمی تازه در جهان امروز ارائه می‌دهد. نویسنده که اقتصاددان و سیاست‌مداری شناخته‌شده‌ است، در این اثر از خلال تجربه‌های شخصی، تاریخ اقتصادی و نظریه‌های مارکس، کینز و اینشتین، روایتی تحلیلی و درعین‌حال داستان‌محور از تحول سرمایه و فناوری می‌سازد. انتشارات روزنه در سال ۱۴۰۳ این کتاب را منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سرمایه داری مرد اثر یانیس واروفاکیس

کتاب سرمایه‌ داری مرد (قاتل: فئودالیسم فناورانه)، اثر یانیس واروفاکیس، با ترکیب روایت شخصی، تاریخ اندیشه و تحلیل اقتصادی، ادعا می‌کند که سرمایه‌داری به معنای کلاسیک دیگر بر اقتصادهای امروز مسلط نیست و جای خود را به نظمی تازه داده است که نویسنده آن را «فئودالیسم فناورانه» می‌نامد. واروفاکیس در فصل‌های آغازین از رابطه‌ی خود با پدرش، شگفتی‌اش به آهن، فولاد و فیزیک اینشتین و نخستین مواجهه‌اش با مارکس و کینز می‌گوید تا نشان دهد چگونه مفهوم «دوگانگی» در نور، کار، سرمایه و پول، کلید فهم سرمایه‌داری است.

کتاب سرمایه‌ داری مرد در ادامه از خاطره و زندگی‌نامه عبور می‌کند و به اقتصاد سیاسی معاصر می‌رسد: از انقلاب صنعتی و نقش الکترومغناطیس در شکل‌گیری شرکت‌های عظیم و «ساختار فناورانه» تا نیودیل، اقتصاد جنگ، نظم برتون وودز، طرح بازسازی اروپا و ژاپن و سپس فروپاشی این نظم در دهه‌ی ۱۹۷۰. یانیس واروفاکیس با مثال‌هایی از سریال‌هایی مثل «مردان مد»، تبلیغات تلویزیونی، بازار توجه و نقش پلتفرم‌های دیجیتال، نشان می‌دهد که چگونه سرمایه‌داری از کالاسازی زمین و نیروی کار به کالاسازی احساسات، خاطره‌ها و توجه انسان رسیده است.

کتاب در فصل‌های بعدی، این مسیر را تا بحران مالی ۲۰۰۸، خصوصی‌سازی اینترنت، ظهور «سرمایه‌ی ابری»، رانت ابری و تبدیل پلتفرم‌ها به «تیولات» دیجیتال پی می‌گیرد و استدلال می‌کند که امروز طبقه‌ای جدید از «اربابان ابری» بر کارگران، شرکت‌های صنعتی و حتی دولت‌ها سلطه یافته‌اند. این کتاب شامل هفت فصل‌ تحلیلی است که از داستان پدر نویسنده و اسطوره‌های یونانی آغاز می‌شود و به بحث درباره‌ی ترامپ، چین، جنگ اوکراین، رمزارزها و آینده‌ی دموکراسی می‌رسد.

خلاصه کتاب سرمایه داری مرد

کتاب سرمایه‌ داری مرد بر یک فرضیه‌ی مرکزی بنا شده است: سرمایه‌داری به‌عنوان نظامی که بر بازار و سود استوار بود، زیر فشار سرمایه‌ی ابری و پلتفرم‌های دیجیتال دگرگون شده و جای خود را به نوعی فئودالیسم فناورانه داده است. واروفاکیس باتکیه‌بر مفهوم «دوگانگی» در کار، سرمایه و پول نشان می‌دهد که سود سرمایه‌داران از شکاف میان کار کالایی (زمان فروخته‌شده‌ی کارگر) و کار راستین (شور، خلاقیت و تلاش معامله‌ناپذیر) زاده می‌شود.

کتاب سرمایه‌ داری مرد سپس مسیر تاریخی این نظام را از انقلاب صنعتی، الکترومغناطیس و شکل‌گیری شرکت‌های عظیم تا نیودیل، اقتصاد جنگ، نظم برتون وودز و فروپاشی آن دنبال می‌کند. یانیس واروفاکیس توضیح می‌دهد که چگونه رسانه‌های جمعی و تبلیغاتْ «بازار توجه» را ساختند و پس از خصوصی‌سازی اینترنت و واکنش دولت‌ها به بحران ۲۰۰۸، پلتفرم‌ها به «تیولات ابری» بدل شدند که در آن رانت ابری جای سود و رانت‌جویان ابری جای سرمایه‌داران کلاسیک را گرفتند.

چرا باید کتاب سرمایه داری مرد را بخوانیم؟

کتاب سرمایه‌ داری مرد تصویری منسجم و روایی از پیوند فناوری دیجیتال، سرمایه‌ی مالی و سیاست جهانی ارائه می‌کند و مفاهیمی مثل سرمایه‌ی ابری، رانت ابری و فئودالیسم فناورانه را به‌صورت عینی توضیح می‌دهد. این اثر کمک می‌کند تا تحولات ظاهراً پراکنده‌ای مانند بحران ۲۰۰۸، سلطه‌ی پلتفرم‌ها، جنگ‌های ارزی و افول دموکراسی اجتماعی در یک چهارچوب فکری واحد دیده شوند.

خواندن کتاب سرمایه داری مرد را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

کتاب سرمایه‌ داری مرد به کسانی پیشنهاد می‌شود که دغدغه‌ی فهم ساختار قدرت در اقتصاد دیجیتال، نقش پلتفرم‌ها، بحران‌های مالی و آینده‌ی دموکراسی را دارند. دانشجویان و علاقه‌مندان به اقتصاد سیاسی، علوم سیاسی، مطالعات رسانه و فعالان اجتماعی نیز از خواندن این کتاب بهره می‌برند.

درباره یانیس واروفاکیس

یانیس واروفاکیس، اقتصاددان، نویسنده و سیاست‌مدار یونانی، در سال ۱۹۶۱ در آتن متولد شد. پدر او که از یونانیان مهاجر مصر بود، در صنعت فولاد یونان سِمت مدیریتی داشت و مادرش نیز در فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی، به‌ویژه در اتحادیه‌ی زنان یونان، حضوری فعال داشت. واروفاکیس دوران کودکی خود را در سال‌های پرتنش سیاسی یونان و هم‌زمان با حکومت نظامیان سپری کرد؛ تجربه‌ای که بعدها بر نگاه سیاسی و اقتصادی او تأثیر گذاشت.

او پس از پایان تحصیلات متوسطه برای ادامه‌ی تحصیل به انگلستان رفت و وارد دانشگاه اسکس شد. گرچه در آغاز به فیزیک علاقه داشت، به‌تدریج به اقتصاد و ریاضیات گرایش پیدا کرد و مسیر علمی خود را در این حوزه‌ها ادامه داد. او سپس در دانشگاه بیرمنگام در رشته‌ی آمار ریاضی تحصیل کرد و هم‌زمان در فعالیت‌های دانشجویی و سیاسی نیز مشارکت داشت.

واروفاکیس در طول سال‌ها فعالیت دانشگاهی خود در دانشگاه‌های گوناگونی از جمله اسکس، آنگلیای شرقی، کمبریج و سیدنی به تدریس و پژوهش پرداخت. او پس از بازگشت به یونان، به عضویت هیئت‌علمی دانشگاه آتن درآمد و ضمن تدریس اقتصاد، در راه‌اندازی و توسعه‌ی برنامه‌ی دکترای اقتصاد این دانشگاه نقش مؤثری ایفا کرد.

شهرت جهانی او بیش از هر چیز به حضورش در عرصه‌ی سیاست بازمی‌گردد. واروفاکیس در سال ۲۰۱۵ به‌عنوان وزیر دارایی یونان منصوب شد و در اوج بحران بدهی و رکود اقتصادی این کشور، مسئولیت مذاکرات با نهادهای مالی و سیاسی اروپا را بر عهده گرفت. هرچند این مذاکرات به نتیجه‌ی مورد نظر دولت یونان نرسید، مواضع و عملکرد او توجه گسترده‌ی رسانه‌ها و افکار عمومی جهان را به خود جلب کرد.

واروفاکیس علاوه‌بر فعالیت‌های سیاسی و دانشگاهی، نویسنده‌ای پرکار در حوزه‌ی اقتصاد و اقتصاد سیاسی است. آثار او با زبانی روشن و انتقادی به بررسی بحران‌های اقتصادی، سازوکار سرمایه‌داری و پیامدهای سیاست‌های مالی می‌پردازند. از مهم‌ترین کتاب‌های او می‌توان به تعارض عقلانی، مبانی اقتصاد، بلاتکلیفی اقتصادی، مینوتار جهانی، ضعیفان از چه چیزی رنج می‌کشند؟، بزرگسالان در اتاق، حرف‌هایی با دخترم درباره‌ی اقتصاد و اکنونی دیگر اشاره کرد.

چه نسخه‌های دیگری از این کتاب در ایران منتشر شده است؟

نشر رایبد با ترجمه‌ی فرهاد اکبرزاده و نشر بیدگل با ترجمه‌ی سیامک کفاشی در سال ۱۴۰۳ این کتاب را منتشر کرده‌اند.

بخشی از کتاب سرمایه داری مرد

«پول چگونه می‌تواند قیمت منفی پیدا کند؟ پدر این تو بودی که مرا در فهم متناقض‌نمای نرخ‌های بهرهٔ منفی یاری کردی. تو از طریق آشنا کردنم با نظریهٔ اینشتین در باب ماهیات دوگانهٔ نور چشمم را به طبیعت دوگانهٔ کار، سرمایه و، بله، پول گشودی. ماهیت نخست پول عبارت است از کالائی که ما به مانند دیگر اجناس آن را معامله می‌کنیم. ولی پول، به مانند زبان، انعکاسی است از رابطهٔ ما با یکدیگر. پول نحوه‌ای را باز می‌تاباند که ما ماده را دگرگون می‌کنیم و به جهان اطرف‌مان شکل می‌دهیم. پول «توانش انتزاعی» ما برای انجام کار با یکدیگر را به عنوان یک عمل جمعی کمّی می‌کند. همین که ماهیت ثانویهٔ پول را تشخیص دهیم همه چیز بسیار بیشتر معنی می‌دهد، زیرا این توانش جمعی بود که از کار می‌افتاد. جریان‌هائی خروشان از پول مسموم وارد شد، ولی نه در سرمایه‌گذاری‌های جدی، مشاغل باکیفیت، یا هر چیزی که بتواند روح از دست رفتهٔ سرمایه‌داری را احیا کند. در عوض سهامداران و مدیران اجرائی دست به خرید زمین، انبارهای خالی، آثار هنری، کلبه‌های اسکی در سوئیس، کل بعضی روستاها در ایتالیا و حتی جزائری در یونان، دریای کارائیب و اقیانوس آرام زدند. آنها باشگاه فوتبال و قایق‌های تفریحیِ ابرتجملی اندوختند و در مرحله‌ای شروع به خرید دارائی‌های دیجیتال از قبیل بیت‌کوین یا چیزی موسوم به NFT ها کردند، که نه معنایش را می‌فهمیدند و نه بلد بودند با آنها چه کار کنند. این‌گونه بود که سوسیالیست‌بازی در حق بانکداران و ریاضت برای مابقی پویائی‌های سرمایه‌داری را از کار انداخت، و آن را به سمت وضعیتی از رکود زراندود برد. همان طور که اینک خواهیم دید، سرمایهٔ اَبری تنها نیروی واجد ضربان و پیش‌ران برای سود بردن از پول مسموم بود.»