کتاب سودای تفکیک

کتاب سودای تفکیک نوشته سید حسن اسلامی اردکانی، جستارهایی در سنت فکری، روش شناسی و شخصیت‌های محبوب تفکیک است. 

درباره کتاب سودای تفکیک

کتاب سودای تفکیک به بررسی مهم‌ترین آموزه‌های مکتب می‌پردازد. این آموزه‌ها عبارت‌اند از: جدایی راه دین از فلسفه و عرفان، برتری شناخت دینی، استناد این شناخت به قرآن و حدیث، اتکا به ظاهر آیات و روایات و رد هرگونه تأویل. در حقیقت این مکتب می‌کوشد که از طریق فلسفه اعتبار کسب کند اما در عین حال به نقادی فلسفه می‌پردازد و در تلاش است تا آن را بی‌اعتبار کند. در هر حال، در متون معاصر می‌توان حمله‌هایی از طرفداران این مکتب به فلسفه اسلامی پیدا کرد. 

این اثر مروری بر سنت فلسفه ستیزی در جهان اسلام و مسیحیت می‌پردازد و آموزه‌های مکتب تفکیک را نقد می‌کند. بعد از آن به روش‌شناسی طرفداران مکتب تفکیک می‌پردازد و در انتها آرا و عقاید شخصیت‌های برجسته این جریان فکری بررسی و کاوش می‌شود.

کتاب سودای تفکیک را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم 

علاقه‌مندان به مطالعه کتاب‌های فلسفی و مذهبی را به خواندن این اثر دعوت می‌کنیم. 

بخشی از کتاب سودای تفکیک

مخالفت با فلسفه در میان مسلمانان عمدتاً از سوی دو گروه صورت می‌گرفت: نخست عارفان و دیگری متشرعان. عارفان با تأکید بر نقش دل و عواطف در شناخت، راه عقل را تاریک و راهزن می‌دانستند و خود را برتر از فلاسفه می‌شمردند. از این‌رو با فلسفه ناسازگار بودند. این مخالفت خود دارای طیف گسترده‌ای بود؛ از بی‌ارزش شمردن فلسفه تا تکفیر فلاسفه و زندیق خواندن آنان. داستان معروف گفت‌وگوی سه‌روزه بوعلی سینا و بوسعید ابوالخیر، که یکی نماینده تفکر عقلانی و دیگری سخنگوی سلوک عرفانی است، نگاهی توأم با کوچک‌شماری فلسفه و بزرگداشت عرفان دارد. به گفته محمدبن منور، زندگی‌نامه‌نویس بوسعید، پس از آنکه این دو تن در نیشابور با یکدیگر گفت‌وگو کردند، از بوعلی پرسیدند شیخ را چگونه یافتی، او پاسخ داد: «هرچه من می‌دانم او می‌بیند». همین را مریدان شیخ از او پرسیدند و او پاسخ داد: «هرچه ما می‌بینیم او می‌داند». این داستان با ظرافت می‌کوشد برتری عرفان را بر فلسفه نشان دهد؛ فلسفه اگر هم به کاری آید، تنها گزارشگر حالات است، اما عرفان نشان‌دهنده و عین همان حالاتی است که فلسفه توان دیدن و دریافتن آنها را ندارد. از صحت یا سقم این داستان که بگذریم، به نیکی نگرش برتری‌جویانه عرفان را نسبت به فلسفه در آن می‌بینیم. در این نگرش هرچند حقانیت فلسفه به سؤال گرفته نشده و حتی از ارادت بوعلی نسبت به بوسعید سخن به میان آمده، در نهایت عرفان برتر از فلسفه قلمداد شده است.

اما عارفان دیگر این سعه صدر را نداشتند و از تکفیر فلاسفه دریغ نمی‌کردند. از این کسان می‌توان سنایی غزنوی شاعر متفلسف قرن پنجم را نام برد که ذوق ایمانی را در برابر عقل یونانی می‌نهد. او در قصیده‌ای با مطلع «شرط مردان نیست در دل عشق جانان داشتن» سستی فیلسوف را در قبال فرائض دینی این‌گونه نشان می‌دهد:

تا کی از کاهل‌نمازی ای حکیم زشت‌خوی!

همچو دونان اعتقاد اهل یونان داشتن؟