کتاب سوسیالیسم و بلشویسم

 کتاب سوسیالیسم و بلشویسم نوشته مارسل موس است که با ترجمه علیرضا اسکندری‌نژاد منتشر شده است، این کتاب بخشی از کتاب نیمه‌تمام مارسل موس، انسان‌شناس و جامعه‌شناس فرانسوی است.

درباره کتاب سوسیالیسم و بلشویسم

این کتاب دو ویژگی مهم دارد اول آنکه این اثر نسبت ظهور بلشویسم و به عبارتی نظام شوروی را با ایده‌های سوسیالیست‌ها و جامعه‌شناسان فرانسوی، خصوصاً دورکیم، می‌سنجد و دوم آنکه به‌نحو درخشانی انقلاب روسیه، ظهور بلشویسم و جنگ‌های داخلی و خارجی روسیه را از منظر جامعه‌شناختی تحلیل می‌کند. 

کتاب شامل یک مقدمه و پنج فصل می‌شود اما این کتاب فقط به مقدمه و فصل اول پرداخته است. فصل اول به این می‌پردازد بلشویسم تا چه حد یک تجربه بود؟ و بلشویسم چگونه توانست کنترل انقلاب روسیه را به‌دست گیرد؟ این بخش تنها با رویداد‌های سال‌های ۱۹۱۷ تا ۱۹۲۳ سروکار دارند. متن موس با مجموعه‌ای از رویدادها و واقعیت‌های تاریخی روسیه سروکار دارد. از این رو، برای فهم این متن، داشتن اطلاعات تاریخی دربارۀ تاریخ روسیه (بین سال‌های ۱۹۱۷ و ۱۹۲۳) ضرورت دارد.

درباره مجموعه کتاب سیاه 

این مجموعه را انتشارات خرد سرخ برای علاقه‌مندان به مکتب‌ها و نگرش‌های فکری جهان منتشر کرده است و تمام کتاب‌ها شامل ویژگی‌های زیر است:

۱. کوتاه است.

۲. در موضعی انتقادی نسبت به نظم اقتصاد سیاسی موجود قرار دارد.

۳. موضوعات خود را در سپهر اقتصاد سیاسی، یا به بیانی آکادمیک «علوم انسانی»، طرح و تعریف می‌کند.

۴. نه تنها در جست‌وجوی اصلاح، پنهان‌سازی یا ترمیم شکاف‌ها نیست، که در مقابل، بر تعارضات انگشت می‌گذارد.

۵. محدودیت‌هایی چون حجم کتاب، شناختگی یا ناشناختگی مؤلف و مترجم در انتخاب و انتشار متون تأثیرگذار نیست. 

خواندن کتاب سوسیالیسم و بلشویسم را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به علوم سیاسی و جامعه‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم

بخشی از کتاب سوسیالیسم و بلشویسم

آخرین شکلی که سوسیالیسم در آن ظاهر شده، چیزی است که خود را بلشویسم می‌نامد. این حزب سوسیالیستی با اندکی دقت برای خود نام کمونیست را برگزیده است تا از این طریق، تمایز خویش را با احزاب سوسیال-دموکرات، که به‌طرز تحقیر‌آمیزی آنها را «خرده‌بورژوا» می‌نامد، مشخص کند. این حزب به واژه‌ای رجوع کرده است که پیش از ابداع «سوسیالیسم» به‌طور رایج مورد استفاده قرار می‌گرفته، از همین رو، این حزب تأکید می‌کند [که با بهره‌گیری از واژۀ کمونیسم] نه دنبال پیشرفت، که در جست‌وجوی رجعتی به سنت خام اما خالص‌تری نسبت به «سوسیال دموکراسی» است.

کمونیسم نسبت به سایر دکترین‌ها و احزاب سوسیالیست مزیت بزرگی دارد: کمونیسم سلطۀ واقعیت، سلطۀ تفوق، سلطۀ قوت و سلطۀ آگاهی سیاسی است. برای بسیاری از سوسیالیست‌ها، کمونیسم اولین تلاش در [راه] سوسیالیسم است که عناصر خارجی هم‌آمیزشدۀ کم‌تری را نسبت به کمون پاریس در خود دارد؛ و تودۀ قابل‌توجهی از کارگران درست‌کار و سوسیالیست‌های خوش‌نام، و نه فقط در روسیه، به این علت به کمونیست تبدیل شده‌اند که برای آنها انقلاب اجتماعی در آنجا قابل‌تحقق بوده است، حتی اگر آن تحقق به قیمت هنگفتی ممکن شده باشد. به نظر آنها، کمونیسم به‌صورت اجتناب‌ناپذیری از این کانون جدید پراکنده خواهد شد؛ آنها توافق دارند که این مکۀ جدید سالنتوم۷ نیست؛ اما به یک سالنتوم تبدیل خواهد شد؛ علی‌رغم تمامی این نکات، آنها به کمونیسم ایمان دارند. آنجا [در روسیه] سرزمین موعود محقق ودکترین مقدس عملی خواهد شد. به واسطۀ الهاماتی [شبه] مذهبی و از طریق آن دکترین، الهام‌شده از سوی انترناسیونال سرخ و از مسیر مسکو بود که آنها چشم‌انتظار آن ایده، و فراتر از همه، منتظر دستور قطعی‌ای ماندند که آن ایده را به وجود می‌آورد؛ همانطور که این ایده در آنجا [هم] از طریق خشونت و زور به سرانجام رسید. روس‌ها نشان دادند که طغیانی عظیم، حتی اگر هزینه‌اش فلاکت و قحطی باشد، قادر به انجام چه چیزهایی است. از این روست که آنها قادرند انقلاب جهانی را هدایت کنند.

در سوی دیگر، سیاست‌مداران و نظریه‌پردازان سیاست‌های بورژوایی به همین شیوه در جهتی مخالف اقدام می‌کنند. آنها از شکست آشکار انقلاب اجتماعی در روسیه برای شوراندن توده‌ها علیه ایدۀ سوسیالیسم به‌مثابۀ عامل بی‌نظمی، وحشت، فقر و قحطی صحبت می‌کنند. کمونیست‌ها اقدامات انجام‌شده را ستایش می‌کنند و نظریه‌پردازان بورژاوزی نسبت به آنها نفرت‌پراکنی می‌کنند. هر دوی این نگرش‌ها کاملاً طبیعی‌اند.