کتاب نظریه عمومی جادو

کتاب نظریه عمومی جادو نوشتهٔ مارسل موس با ترجمهٔ حسین ترکمن نژاد در نشر مرکز چاپ شده است. این کتاب به تاریخچهٔ جادو از دیرباز تاکنون می‌پردازد و تداخلات و مسیرهای مشترک علم و جادو را نیز بررسی می‌کند.

درباره کتاب نظریه عمومی جادو

مارسل موس، انسان‌شناس و جامعه‌شناس فرانسوی، مؤلف کتاب‌های هدیه و طبقه‌بندی ابتدایی (با همکاری امیل دورکیم) است. کتاب نظریه‌ٔ عمومی جادو نخستین‌بار با همکاری مارسل موس و هنری هومبرت در سال ۱۹۰۲ به چاپ رسید و وقتی در سال ۱۹۵۰ مجدداً منتشر شد، طیف وسیعی از خوانندگان را جذب کرد. این پژوهش با مطالعه‌ٔ جادو در جوامع «ابتدایی» و بقای آن در افکار و رفتارهای اجتماعی ما، چنان که لوی ـ استروس در مقدمه گفته، نمایانگر ذهن مدرن یکی از بزرگ‌ترین متفکران قرن بیستم است. این کتاب تصاویر شگفت‌انگـیزی از جادو در فرهنگ‌های گوناگون ارائه می‌دهد و تحلیل‌های جامعه‌شناختی و دینی نویسنده‌ٔ آن هنوز برای عصر حاضر اهمیت ویژه‌ای دارد. در روزگار ما که مسیرهای هنر، جادو و علم دوباره یکدیگر را قطع کرده‌اند، نظریه‌ٔ عمومی جادو تبدیل به اثری کلاسیک شده است. کافی است یادآوریم که تأثیر موس تنها منحصر به قوم‌نگاران، که هیچ‌کدام نمی‌توانند منکر تأثیر او شوند، نیست؛ بلکه زبان‌شناسان، روان‌شناسان، مورخان دین و متشرقان نیز وامدار او هستند.

کتاب نظریه عمومی جادو را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب به علاقه‌مندان به مطالعات مربوط به فرهنگ، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی و مردم‌شناسی پیشنهاد می‌شود.

بخشی از کتاب نظریه عمومی جادو

«وقتی به جی. جی. فریزر و دابلیو. لمان می‌رسیم، سرانجام با نظریه‌هایی حقیقی دربارهٔ جادو مواجه می‌شویم. به‌گمان ما آرای فریزر، چنان‌که در ویرایش دوم کتاب شاخ زرین تقریر شده، روشن‌ترین بیان کل سنتی است که آثار تایلر، سِر آلفرد لایل، اف. بی. جوونز، ای. لانگ و اچ. الدنبرگ همگی بدان تعلق دارند. علی‌رغم اختلاف نظرهایی که این نویسندگان در جزئیات دارند، همگی متفق‌القول‌اند که جادو نوعی پیش‌علم است؛ از آنجا که این دیدگاه بنیان آرای فریزر را تشکیل می‌دهد، بحث خود را با آن آغاز می‌کنیم. تا آنجا که به آرای فریزر مربوط می‌شود، افعال جادویی آنهایی‌اند که قرار است از طریق کاربست دو قانون جادوی همسانی، یعنی قانون همانندی و قانون همجواری، تأثیرات خاصی را ایجاد کنند. او به‌شکل زیر این‌ها را تدوین می‌کند: «نظیرْ نظیرِ خود را تولید می‌کند؛ اشیائی که زمانی در تماس بوده‌اند اما اکنون نیستند، پس از قطع تماس فیزیکی هنوز از راه دور در یکدیگر تأثیر می‌گذارند.» می‌توانیم این پیامد منطقی را نیز اضافه کنیم: «نسبت جزء با کل همانند نسبت تصویر با خود شیء است.» بنابراین، در تعاریف مکتب انسان‌شناختی غالباً «جادو» با «جادوی سمپاتیک» خلط می‌شود. آرای فریزر دربارهٔ این موضوع جزم‌اندیشانه است؛ او هیچ تردیدی به خود راه نمی‌دهد و برای قوانینش استثنایی قائل نمی‌شود. همانندی/همجواری یکی از خصایص کافی و اجتناب‌ناپذیر جادو است؛ تمامی آیین‌های جادویی از نوع سمپاتیک‌اند و همهٔ مناسک سمپاتیک جادویی‌اند. درست است که جادوگران مناسکی را اجرا می‌کنند که شبیه مناجات‌ها و آیین قربان دینی‌اند و این شباهت‌ها نیز همیشه از سر نقیضه‌سازی یا تقلید نیست؛ این نیز درست است که کاهنان در برخی جوامع گرایش حیرت‌انگیزی به اعمال جادویی دارند، اما از دیدگاه او، همهٔ این امور واقع تنها نمایانگر اشکالی از تخطی‌اند که در دوران‌های متأخر رخ داده و می‌بایست از تعریف کلی ما، که تنها با جادوی خالص سروکار دارد، حذف شوند.»