کتاب سوسیالیسم

کتاب سوسیالیسم نوشتۀ ماکس وبر و ترجمۀ حسام حسین‌زاده است. این کتاب را انتشارات کتاب فردا منتشر کرده است. ماکس وبر در این کتاب کوشیده تصویری از سوسیالیسم پیش روی شنوندگان خود بگذارد و جالب اینکه چنان هوشمندانه سخن گفته است که هیچ‌کس نمی‌توانسته به او وصله محافظه‌کاری یا راست‌گرایی افراطی و هر جانب‌داری کورکورانه از یک مرام مسلک بچسباند.

درباره کتاب سوسیالیسم

سوسیالیسم نخستین‌بار به‌صورت سخنرانی در ژوئن سال ۱۹۱۸ برای یگان افسری ارتش پادشاهی اتریش (بخش دفاع در برابر تبلیغات دشمن) ایراد شد و در همین سال در وین برای نخستین‌بار در قالب جزوه به چاپ رسید. پس از انقلاب ۱۹۱۷ روسیه ترس گستردهای از وقوع انقلابهای سوسیالیستی در دیگر کشورها، بهویژه در اروپای مرکزی، وجود داشت. به همین دلیل ماکس وبر این موضوع را برای سخنرانی خود برگزید.

بخش کوتاهی از ابتدای این سخنرانی مربوط به صحبتهای صمیمانۀ ماکس وبر با سربازان، دررابطه‌با شرایط سربازان و افسران در ارتش و شرح مختصری از وضعیت سربازان آلمانی بوده است که چون ارتباطی با موضوع و محتوای بحث نداشت حذف شد، و متن از جایی آغاز شده که او بحث پیرامون موضوع سخنرانی‌اش را آغاز میکند.

آنچه وبر در این سخنرانی دررابطه‌با سوسیالیسم ارائه میکند، بسیار دقیق و قابل‌تأمل است، خواننده در هیچ کجای متن احساس نمیکند در حال شنیدن سخنان یک فرد افراطی چپ یا راست است. او در تمام طول سخنرانی میخواهد نوع نگاهش به سوسیالیسم را شرح دهد و در این راه بیش از اینکه بحثهای صرف نظری را پیش بکشد سعی میکند برای ادعاهایش شواهدی تاریخی اقامه کند. نکتۀ قابل‌توجه دیگر در متن پیش رو؛ که به نظر یکی از نقاط قوت متن است، شیوۀ بیان آن است، او برای سربازان و افسران صحبت میکند، پس باید ساده و به‌دوراز لفاظی سخن بگوید، وبر این سادگی و صراحت را در بیشتر قسمتهای این سخنرانی به بهترین شکل رعایت کرده است.

خواندن کتاب سوسیالیسم را به چه کسی پیشنهاد می کنیم؟

علاقه‌مندان به کتاب‌های جامع‌شناسی می‌توانند از خواندن این کتاب لذت ببرند.

درباره کارل ماکسیمیلیان امیل وبر

کارل ماکسیمیلیان امیل وبر جامعه‌شناس، استاد اقتصاد سیاسی، تاریخ‌دان، حقوق‌دان و سیاستمدار آلمانی بود و در زمره یکی از مهمترین نظریه‌پردازان قرن بیستم شمرده می‌شود. ایده های او عمیقاً بر نظریات و پژوهشهای اجتماعی تاثیر گذاشت.. او برغم اینکه در کنار امیل دورکیم و کارل مارکس و اگوست کنت در زمره معمار عمده دانش اجتماعی به‌شمار می‌آید، خود را نه یک جامعه شناس که یک تاریخ‌نگار می دانست.

کار عمدۀ وبر دربارۀ خردگرایی و عقلانی شدن و به اصطلاح افسون‌زدایی از علوم اجتماعی و اندیشه‌های علمی است که او آن را به ظهور سرمایه‌داری و مدرنیته مربوط ساخت. وبر معاصر گئورگ زیمل، چهرۀ برجسته در بنیاد نهادن روش‌شناسی ضداثبات‌گرایی، معاصر بود. کسی که جامعه‌شناسی را نه به عنوان رشته‌ای غیر تجربی بلکه دانشی معرفی می‌کرد که باید کنش اجتماعی را از طریق معانی ذهنی دارای ثبات مطالعه کند. موضع متعادل "ذهن‌گرایانه" وبر در تضاد مستقیم با دکترین پوزیتیویست حاکم در آلمان آن زمان بود.

بخش‌هایی از کتاب سوسیالیسم

دموکراسی امروزی چیست؟ این نکته با موضوع بحث ما ارتباط دارد ولی امروز تنها به ذکر مختصر آن میتوانم بسنده کنم. دموکراسی میتواند معانی بسیار گوناگونی داشته باشد. معنی کلی آن این است که هیچ نابرابری حقوق رسمی سیاسی بین اقشار مختلف جامعه وجود نباید وجود داشته باشد. اما این تعریف نتایج مختلفی به همراه دارد! با پیروی از دموکراسی قدیمی در بخشهای یوری، شویی، اونتروالدن، آپنزل و گلاروس از سوییس، تمام شهروندان واجد شرایط رای - در آپنزل حدود ۱۲۰۰۰ نفر و در سایر بخشها بین ۳۰۰۰ و ۵۰۰۰ نفر - در یک فضای بزرگ گرد هم آمده و پس از بحث و تبادل نظر با بلند کردن دست برای مسایل گوناگون، از انتخاب رییس بخش گرفته تا قوانین مالیاتی و موارد مدیریتی، رأی میدهند. اما اگر لیست کسانی که در ۵۰ یا ۶۰ سال گذشته با این به عنوان رییس بخش انتخاب شدهاند را مطالعه کنید، متوجه میشوید که برای چندین دوره یک شخص یا چند خانواده مشخص انتخاب شدهاند. به بیان دیگر با وجود رعایت دموکراسی در قانون، این دموکراسی به صورت اشرافی اداره میشد و دلیل واضح آن این بود که افراد پرمشغله نمیتوانستند بدون به خطر انداختن شغل خود با رییس بخش فعلی و امکانات وی رقابت کنند. فرد میبایست از نظر اقتصادی برای حرفه خودنگرانیای نداشته باشد و طبق قانون فقط یک شخص پولدار میتواند برای این کار، از کار غیبت کند و یا شخص دیگری مستمری زیادی به وی پرداخت کند. دموکراسی تنها میتواند به صورت ارزان توسط سرمایهدارانی با دفاتر تشریفاتی، یا گران توسط سران مستمری بگیر اداره شود.