کتاب فلسفه و تئاتر؛ یک دیباچه

کتاب فلسفه و تئاتر؛ یک دیباچه نوشته تام استرن است که با ترجمه علی منصوری منتشر شده است. این کتاب مجموعه‌ای از موضوعات، مسائل یا پرسش‌های فلسفی‌ای را ارائه می‌کند که در  رابطه با تئاتر مطرح می‌شوند و به‌دنبال آن است که از مجموع آنها شمایی کلی و مقدمه‌ای جامع به دست آورد.

درباره کتاب فلسفه و تئاتر؛ یک دیباچه

 در این کتاب من هیچ آگاهی پیش‌زمینه‌ای را در مطالعات آکادمیک فلسفه یا تئاتر  پیش‌فرض قرار نمی‌دهم؛ از این رو، برخی از مطالب این کتاب ممکن است در عین آشنا  بودن برای دانشجویان فلسفه، برای دانشجویان تئاتر کاملاً ناشناخته و مجهول باشند و در  برخی دیگر از مطالب ممکن است عکس این مسئله صادق باشد. اما به‌هرحال این کتاب برای کسانی که سابقه‌ای در  تئاتر  دارند، زمینه‌ای درباره مباحث فلسفیِ مربوط و ابزارهایی برای بررسی بیشتر آنها ارائه خواهد کرد. برای کسانی که پیش‌زمینه‌ای در  تحصیل فلسفه دارند، مطالعه فلسفی تئاترکه این روزها در مقایسه با هنرهای تجسمی، موسیقی، رمان یا فیلم ارج‌وقرب کمتری دارد مستلزم بررسی موضوعات و متن‌های ناشناخته‌ای است که پرده از مشغولیتی جدید برمی‌دارند یا پرتوی نوین بر مشغولیت‌های کهن می‌افکنند. 

خواندن کتاب فلسفه و تئاتر؛ یک دیباچه را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به هنر نمایش و فلسفه پیشنهاد می‌کنیم

بخشی از کتاب فلسفه و تئاتر؛ یک دیباچه

یک رویکرد، اندیشیدن دربارهٔ عناصرِ نوعی تئاتر است. «نوعی» خواندنِ این عناصر، بدان معنا نیست که تئاتر  بدون آنها غیرممکن است. در  واقع، خیلی زود مشخص می‌شود که تنها تعدادی از  آنها واقعاً برای یک اجرای تئاتری ضروری هستند. پس ایدهٔ کلی در اینجا عبارت است از معرفی چیزهایی که من آنها را عناصر  یک اجرای تئاتری قلمداد می‌کنم و همچنین نشان‌دادن انواع تئاترهایی که سعی دارند بدون این عناصر کار خود را پیش ببرند.

اگر ما از  آن دسته عناصر  اجراهای تئاتری که به‌طور معمول مطرح می‌شوند فهرستی تهیه کنیم، این فهرست می‌تواند شامل برخی از موارد زیر  باشد: یک نمایشنامه، کاراکترها، طرح، کلام، کارگردان، صحنه و صحنه‌پردازی، نورپردازی و صدا، تماشاگر، بازیگر و در  نهایت مکانِ تئاتر. بااین‌حال، اجراهای تئاتری در غیاب بسیاری از این عناصر معمول نیز میسر هستند. برجسته‌ترین اینها متن نمایشنامه است که اغلب یکی از عناصر مهم اجراهای تئاتری قلمداد می‌شود، اما بدیهی است که مثلاً در  یک نمایشِ (کاملاً) بداهه‌پردازانه متن نمایشنامه نقشی ندارد. به‌رغم این توافق عمومی که بسیاری از این اجراهای تئاتری به‌هیچ‌وجه از نمایشنامه استفاده نمی‌کنند، رابطهٔ بین متن‌های نمایشی و اجراهای تئاتری موضوع برخی از  بحث‌های فلسفی است که در  پایان این فصل به آنها خواهیم پرداخت. طرح و کاراکتر نیز در  بسیاری از انواع تئاترهای آوانگارد به‌شکل متعارف ظاهر نمی‌شوند. کلام هم مثلاً در نمایش‌های پانتومیم غایب است. کارگردان که امروزه در جایگاه نقش هنری مشخص و مستقل شناخته می‌شود، کم‌وبیش محصول قرن بیستم است. سایر عناصری که کنارگذاشتنشان دشوارتر است، شایستهٔ بررسی دقیق‌تری هستند. این عناصر عبارت‌اند از: مکان تئاتر، بازیگر  و تماشاگر.