کتاب گذرواژه ها

کتاب گذرواژه ها (Mots de passe) نوشته ژان بودریار و ترجمه علی رستمیان به‌همت نشر بیدگل منتشر شده است. این کتاب مجموعه‌ای از مدخل‌ها و واژه‌های کلیدی در اندیشه‌ی بودریار است که هرکدام در قالب متنی نسبتاً کوتاه، به‌صورت تأملی فشرده و نظری بر مفاهیمی مثل ابژه، ارزش، مبادله‌ی نمادین، اغوا، امر مجازی، تصادف، آشوب، پایان، جنایت تام، سرنوشت و مبادله‌ی محال نوشته شده‌اند. ساختار کتاب شبیه به فرهنگ مفاهیم شخصی نویسنده است که در آن هر واژه بهانه‌ای برای بازاندیشی در جهان معاصر، رسانه‌ها، تکنولوژی، اقتصاد و سرنوشت انسان شده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب گذرواژه ها اثر ژان بودریار

کتاب گذرواژه ها، به قلم ژان بودریار، از طریق واژه‌ها به جهان فکر می‌کند. هر مدخل در این کتاب بر یک واژه متمرکز است؛ از «ابژه» و «ارزش» تا «مبادله‌ی نمادین»، «اغوا»، «ابتذال/هرزگی»، «شفافیت شر»، «امر مجازی»، «تصادف»، «آشوب»، «پایان»، «جنایت تام»، «سرنوشت»، «مبادله‌ی محال»، «دوگانگی» و «اندیشه». نویسنده نشان می‌دهد که واژه‌ها چگونه خود حامل ایده‌اند و مثل جادوگران، ایده‌ها را جابه‌جا و دگرگون می‌کنند. زبان برای او فقط ابزار بیان نیست؛ صحنه‌ای است که در آن ایده‌ها به‌واسطه‌ی واژه‌ها زاده می‌شوند، می‌میرند و دوباره برمی‌گردند.

کتاب گذرواژه ها هر بار از زاویه‌ی یک مفهوم به وضعیت جهان معاصر نگریسته است؛ از جهان ابژه‌ها و مصرف تا منطق ارزش و بازار، از مبادله‌ی نمادین و جشن هدیه تا اغوا و امر مادینه، از هرزه‌نگاری و شفافیت رسانه‌ای تا امر مجازی و واقعیت دیجیتال، از تصادف و برخال تا ایده‌ی پایان و تاریخ بی‌فرجام. در ادامه مدخل‌هایی مثل «جنایت تام» و «سرنوشت» و «مبادله‌ی محال» چشم‌اندازی تیره اما پر از جزئیات از جهانی ترسیم کرده‌اند که در آن ارزش، تکنولوژی و شفافیت به مسئله تبدیل شده‌اند.

کتاب گذرواژه ها در نهایت با مدخلی درباره‌ی «اندیشه» و «کلام آخر» به پایان می‌رسد. ژان بودریار در این بخش‌ها از اندیشه‌ای سخن گفته است که باید با عدم‌قطعیت، دوگانگی و مبادله‌ی محال هم‌داستان شود. کتاب حاضر از متن انگلیسی با عنوان Passwords به پارسی برگردانده شده است.

خلاصه کتاب گذرواژه ها

واژه‌ها گذرگاه ایده‌ها هستند. مفاهیمی مثل ابژه و ارزش در جهان مصرفی و رسانه‌ای امروز از کارکردهای عادی خود جدا شده و در شبکه‌ای از نشانه‌ها، وانمودها و مبادله‌های نمادین به گردش درآمده‌اند. ژان بودریار از ابژه‌هایی می‌گوید که علیه سوژه قد علم می‌کنند؛ از ارزشی که در بازار و اخلاق و زیبایی‌شناسی به سازوکار سلطه گره خورده است؛ از مبادله‌ی نمادین که مرگ، هدیه، بدن و بازی را در چرخه‌ای واگشت‌پذیر می‌چرخاند.

مفاهیمی مانند اغوا، ابتذال، شفافیت شر و امر مجازی، در این اثر، برای توصیف جهانی به کار رفته‌اند که تولید، رسانه، تکنولوژی و واقعیت مجازی در آن مرز میان واقعیت و وانمود، خیر و شر، آغاز و پایان را مخدوش کرده‌اند. ژان بودریار در پایان این کتاب با طرح ایده‌هایی همچون جنایت تام، سرنوشت و مبادله‌ی محال از جهانی سخن می‌گوید که سیستم‌ها در آن به مرزهای خود می‌رسند و اندیشه ناچار است با عدم‌قطعیت و دوگانگی کنار بیاید.

چرا باید کتاب گذرواژه ها را بخوانیم؟

کتاب گذرواژه ها امکان آشنایی با دستگاه مفهومی ژان بودریار را فراهم می‌کند؛ آن هم نه در قالب شرحی ثانویه، بلکه از زبان خود او. این کتاب به کمک مدخل‌های فشرده، چشم‌اندازی از جهان ابژه‌ها، رسانه‌ها، تکنولوژی و ارزش در زمانه‌ی معاصر ترسیم کرده است و خواننده را با شیوه‌ای از اندیشیدن روبه‌رو می‌کند که بر واژه، ایماژ و عدم‌قطعیت تکیه دارد.

خواندن کتاب گذرواژه ها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به کسانی پیشنهاد می‌شود که به نظریه‌ی انتقادی، فلسفه‌ی معاصر، جامعه‌شناسی فرهنگ، مطالعات رسانه و هنر علاقه‌مندند و می‌خواهند مفاهیم کلیدی اندیشه‌ی ژان بودریار را از دل متن خود او دنبال کنند؛ به‌ویژه پژوهشگران و دانشجویانی که درگیر مفاهیمی مانند وانموده، امر مجازی و مبادله‌ی نمادین هستند.

درباره ژان بودریار

ژان بودریار (Jean Baudrillard)، زاده‌ی ۲۷ ژوئیه‌ی ۱۹۲۹، در ۶ مارس ۲۰۰۷ درگذشت. او جامعه‌شناس، فیلسوف، عکاس، نظریه‌پرداز پسامدرنیته و پساساختارگرایی و نویسنده‌ی برجسته‌ی فرانسوی است که تدریس جامعه‌شناسی را در سال ۱۹۶۶ در دانشگاه پاریس ۱۰ آغاز کرد و در سال ۱۹۸۷ برای نگارش کتاب و سفر بازنشسته شد. او که جنجالی‌ترین نظریه‌پرداز پست‌مدرنیته به شمار می‌رود، با وجود انتساب آثارش به پسامدرنیسم و پساساختارگرایی، از این دو حوزه فاصله گرفت. بودریار به‌خاطر تحلیل رسانه‌ها، فرهنگ معاصر، ارتباطات تکنولوژیک، نقد مصرف‌زدگی در سرمایه‌داری و مفهوم فراواقعیت شهرت دارد.

این اندیشمند استدلال کرده است که جوامع پسامدرن با ورود به عصر وانمایی، روابط واقعی تولید و مصرف را با یک نظام نشانه‌ای جایگزین کرده و مرز میان هنر والا و نازل، دال و مدلول و فرهنگ و کالا را در ورطه‌ی تردید افکنده‌اند. ژان بودریار از روشنفکران پیشرو در طرح فمینیسم بود و درباره‌ی موضوعات متنوعی همچون تاریخ اجتماعی، زیبایی‌شناسی و سیاست خارجی غرب می‌نوشت. از آثار شاخص او می‌توان به «گذرواژه ها»، «جامعه‌ی مصرفی»، «وانموده‌ها و وانمود»، «آمریکا»، «فراموشی فوکو»، «جنگ خلیج فارس رخ نداده است»، «نظام اشیا»، «جنایت کامل»، «شفافیت شر» و «روح تروریسم» اشاره کرد.

جوایز و افتخارات نویسنده

ژان بودریار در سال ۱۹۹۵ میلادی جایزه‌ی بین‌المللی هنر و رسانه‌ی زیمنس (Siemens Medienkunstpreis) را از سوی مرکز هنر و رسانه‌ی زدکی‌ام کارلسروهه (ZKM Karlsruhe) به پاس قدردانی از فعالیت‌های چندرشته‌ای خود به‌عنوان فیلسوف، جامعه‌شناس و نظریه‌پرداز رسانه دریافت کرد.

نظر افراد یا مجله‌های مشهور درباره نویسنده

نیویورک تایمز (The New York Times): جایزه‌ی نخستِ خونسردی فکری به فیلسوف فرانسوی، ژان بودریار، می‌رسد.

چه نسخه‌های دیگری از کتاب گذرواژه ها منتشر شده است؟

کتاب گذرواژه ها با ترجمه‌ی علی رستمیان توسط نشر کتاب پاگرد‏‫ در سال ‏‫۱۳۹۸ منتشر شده است.

بخشی از کتاب گذرواژه ها

«دوگانگی

این جهان‌های موازی درنهایت برآیند واقعیتی‌اند که در حال واپاشی است، چرا   که ما به‌افراط بر یکدست‌کردن و همگن‌ساختنش کوشیده‌ایم. آیا باید دوگانگی‌ـ‌ـ‌ـ‌که واگشت‌پذیری به معنایی شکلی کاربردی از آن است‌ـ‌ـ‌ـ‌را یک اصل بدانیم؟ آیا ما در اینجا با نظم یا بی‌نظمی جهانی طرفیم که بنابر اندیشهٔ مانوی بر مدار دو اصل، (یعنی) خیروشر که هم‌زیستی هم‌ستیزانه‌ای دارند، می‌گردد؟ اگر جهان آفرینش ساختهٔ شر باشد، اگر شرارت کارمایهٔ جهان باشد، آن‌وقت عجیب است اگر بتوان اصلاً در آن نشانی از خیر و نیک و حقیقت یافت. ما همواره از تباهی چیزها، از گمراهی و ضلالت آدمی در عجبیم... حال‌آنکه حد مقابل به‌راستی تعجب‌برانگیزتر است: اینکه خیر چگونه می‌تواند وجود داشته باشد؛ اینکه چگونه در کنجی از این جهان، بر لایه‌ای نازک و پاری شکننده از آن، بتوان شکلی سامان‌مند، اصلی منظم، یا قاعده یا نظام یا تعادلی را یافت که کار کند، به راستی تعجب‌برانگیزتر است. این بیشتر به معجزه‌ای باورناپذیر می‌ماند.»