کتاب نامتناهی سازی سیاست در آیین های نمایشی

«نامتناهی‌سازی سیاست در آیین‌های نمایشی» نوشته علیرضا ارواحی(-۱۳۶۱)، پژوهشگر حوزه هنرهای نمایشی است. در بخشی از کتاب در روند تکوینی تفکر آیین‌های نمایشی ایران، مرگ ـ رستاخیز آشکار است. این تفکر، همچون رشته‌ای، آیین‌های نمایشی را به هم پیوند داده است. این آیین‌ها با محوریت این تفکر از دل یکدیگر زاییده شده‌اند. علاوه بر موضوعیت مرگ ـ رستاخیز، زمان اجرای این آیین‌ها هم ارتباطی با مرگ ـ رستاخیز دارد. زمان اجرا معمولاً در زمستان/ مرگِ طبیعت و بهار/ رستاخیزِ طبیعت است و آنچه در آیین‌های نمایشی متأخر دیده می‌شود، پایبندی به زمان می‌باشد، ولیکن در موضوع، تفاوت‌های بسیاری رخ داده و این موضوعیت به مرور کم‌رنگ شده است. یکی از مهم‌ترین دلایل این کم‌رنگ‌ترشدن، ورود تفکر سیاسی به درون آیین‌های نمایشی است. تأثیر دیگر تفکر سیاسی بر آیین‌های نمایشی، گسترش تفکر موجود در آیین‌ها است و سیاست‌گذاران از این آیین‌ها برای فراگیرکردن تفکرات خود استفاده کرده‌اند. در این کتاب، روند آیین‌های نمایشی و اهمیت اندیشه مرگ ـ رستاخیز بازگو و به تأثیر سیاست بر این آیین‌ها اشاره می‌شود. با بررسی آنچه تعدادی از اندیشه‌پردازان در مورد خاستگاه نمایش گفته‌اند، آیین تنها خاستگاه هنر به شمار می‌آید و سرچشمه‌های فکری هنر در آیین قابل جست‌وجو است. برای هنر، تفکر مرگ ـ رستاخیز بسیار اهمیت داشته و این تفکر را از آیین به ارث گرفته است. آیین علاوه بر سرچشمه مهم‌ترین تفکر هنر یعنی مرگ ـ رستاخیز، کارکردهای دیگری نیز دارد: آیین برای شناخت جامعه از جهان شکل می‌گیرد و رابطه انسان با جهانش را تبیین و به تداوم و انتقال دانش و سنن قوم و جامعه به نسل‌های بعدی کمک می‌کند. آیین‌ها نقش بسزایی در شکل‌گیری نمایش داشته‌اند و بعد از نمایشی‌ترشدنِ آن‌ها کارکردشان نیز بیشتر مشهود شده است. اندیشه مرگ ـ رستاخیز در ابتدا از آیین به هنر و سپس از هنر به نمایش منتقل می‌شود.