کتاب ادوار شعر فارسی؛ از مشروطیت تا سقوط سلطنت

«افراطِ در فروتنی، دلیلِ ادّعاست»

از نظر نحوی، یعنی طرز قرار گرفتن اجزای جمله، شعر آزاد می‌کوشد به زبان تخاطب نزدیک شود و آن تقیدی را که قدما در مورد جای اجزای جمله داشتند، و از آن پا فراتر نمی‌گذاشتند، ندارد. اصولا چنان که می‌دانیم، بلاغت بیشتر در ساختمان جمله ظاهر می‌شود. وقتی اجزای جمله را پس و پیش کنیم، درست است که ممکن است معنی کلی جمله تغییر نکند، ولی مسلمآ تأثیر بلاغی جمله دگرگون خواهد شد. البته تغییر در ساختمان جمله، کار دشواری است و توفیق در این راه کمتر نصیب کسی می‌شود، ولی در همین عصر خودمان جلال آل احمد با توجه به نثر قرون چهارم و پنجم، طرز جمله‌بندی نوشته‌های خود را تشخصی بخشید که بعد مورد توجه دیگران قرار گرفت.

در شعر دوره رضاشاهی انتقاد هست، ولی انتقادها متوجه چیزهای سطحی و روبنایی است.

علی عبدالرسولی، ناشر دیوان ادیب، نوشته است که وقتی بیت معروف: بر دوششان روز خطر مار دو اشکم، کش پسرشد شاه توران را پدر خاقان چین ز اخوال‌ها را سروده بود، گفتم: «این شعر را در تمام ایران ممکن است یک یا دو نفر بفهمند»، ادیب فرمود: «من هم این شعر را برای همان یک یا دو نفر گفته‌ام.»

تمام شعر فروغ تجارب شخصی است

شعر سپهری از نوعی عرفان غیرایرانی و غیراسلامی مایه می‌گیرد.

الوار و آراگون، از شاعران مقاومت فرانسه، بر شخص شاملو تأثیر گذاشته‌اند و این بیشتر در لحن شعرهای عاشقـانه اوست؛ حتی عنـوان آیدا در آینه یادآور «الیـزا در آینـه» آراگون است.

«شعر گره خوردگی عاطفه و تخیل است که در زبانی آهنگین شکل گرفته است.»

زبان فارسی، به‌لحاظ قدرت امکانات ترکیبی، یکی از نیرومندترین زبان‌هاست.

شعرِ معاصر، با تمام تحولاتش، ریشه در شعرِ مشروطیت دارد