کتاب در کام نهنگ و چند مقاله‌ی دیگر

کتاب حاضر شامل هشت مقاله و یک یادداشت کتابشناسانه از جورج اورول نویسنده نام‌دار انگلیسی است. مقاله اول که نام کتاب هم از آن گرفته شده، نقدی بی‌طرفانه و عالمانه و آگاهی‌بخش درباره کتاب «مدار رأس‌السرطان» هنری میلر است. مدار رأس‌السرطان، آن‌طور که اورول می‌گوید، شرح سرگشتگی‌های یک آمریکایی (هنری میلر) در محله‌های فرودست پاریس است و در واقع شرح حال خودنگاشتی از میلر است. مقاله دوم «در اعماق معدن» درباره قشر زحمت‌کش کارگران معدن است. مقاله سوم «انگلستان، انگلستان‌تان»، نوشته‌ای خواندنی و به دور از تعصب درباره خلق و خوی مردم انگلستان است، تا آن‌جا که گاه می‌پندارید اورول دل خوشی از امپریالیسم بریتانیا و هم‌میهنان خود ندارد و به نوعی همدل با ملت‌های استعمار شده است، اما در پایان مقاله احساس بهتری به مردم جزیره پیدا می‌کنید. «شلیک به فیل» مقاله یا بهتر است بگوییم داستان بعدی این مجموعه، روایتی است از روزگاری که اورول در برمه به عنوان پلیس و معاون بازرس کل خدمت می‌کرده و فیلی اهلی، فحل یا به قول اورول «مست» می‌شود و دو کلبه را ویران می‌کند و پیرمردی را به قتل می‌رساند و... «لیر، تولستوی، ابله» مقاله پنجم است که نقدی است یا بهتر است گفته شود تهاجمی از سوی تولستوی به شکسپیر و بالاخص نمایشنامه شاه لیر اوست. مقاله ششم «سیاست روباروی ادبیات» با عنوان فرعی «بازبینی سفرهای گالیور» به اندیشه‌ها و حرف‌های نویسنده این اثر بار سیاسی داستان آن می‌پردازد. مقاله هفتم با عنوان «سیاست و زبان انگلیسی» اشاراتی دارد به نثر انگلیسی و قلم ناتوان و نامفهوم بسیاری از نویسندگان که مصداق عینی‌شان را در زبان خودمان به روشنی می‌بینیم که یا خود نمی‌دانند چه می‌خواهند بگویند و یا می‌دانند چه می‌خواهند بگویند ولی جوری بیان می‌کنند که غیرقابل فهم باشد تا حرف‌هایی را؛ هم گفته باشند و هم نگفته باشند. «منع ادبی» آخرین مقاله این مجموعه است که به مسأله ممیزی و سانسور در انگلستان تحت تأثیر فشار جناح چپ طرفدار روسیه شوروی می‌پردازد روایتی جانکاه از بستن و دوختن زبان‌ها و شکستن قلم‌ها در نظام‌های توتالیتر و تمامیت‌جو و همه نگاهش معطوف به حزب ناتوان کمونیست انگلیس است که آن زمان دربست نگاهش به دهان برادر بزرگ‌تر، جناب استالین دوخته بود.