کتاب بی همان؛ همه تنها می‌میرند

«بی‌همان» رمانی از هانس فالادا، نویسنده آلمانی است که همزمان با دوران جنگ جهانی دوم می‌زیست. او با انتشار داستان «کشاورزان، صاحب‌منصبان و بمب‌ها» مورد توجه منتقدان قرار گرفت. گرچه پیش از این‌ها، داستان‌هایی نوشته بود اما مورد اقبال عمومی واقع نشد. پس از آن رمان «مرد کوچک» را نوشت که با تیراژ ۴۸۰۰۰ نسخه منتشر شد و در صدر جداول فروش داخل آلمان و بعدها در سراسر جهان قرار گرفت و کارگردان برنده‌ی اسکار، فرانک بورزیگی، در یونیورسال پیکچِرز، از آن فیلمی با بازی داگلاس مونتگومری و مارگارت سالیوان ساخت. رمان بعدی فالادا «زمانی بچه‌ای داشتیم» برایش دردسر ساز شد. روزنامه‌ی رسمی حزب ناسیونال سوسیالیست کارگران آلمان «فولکیشر بئوباختر» آن را محکوم کرد و هانس فالادا در سال ۱۹۳۵ عنصر نامطلوب تشخیص داده شد و به جرم فعالیت ضد نازی، مدتی به زندان افتاد. آثار فالادا در زمان حکومت نازی‌ها مدام عرصه را بر او تنگ‌تر می‌کرد و او همواره در پی راهی بود که بتواند میان ماندن در آلمان، نوشتن و گذران زندگی تعادل برقرار کند. فشارهای روانی بلاخره او را در ۱۹۴۶ راهی بیمارستان کرد و رمان «بی‌همان» با نام اصلی «هرکس به مرگ خویش می‌میرد» محصول آن روزها است. فالادا سه ماه پس از پایان نگارش این رمان در پنجم فوریه‌ی ۱۹۴۷ به دلیل حمله‌ی قلبی درگذشت. داستان «بی‌همان» بر اساس اسنادی که از زندگی اتو و الیزه هامپل در بایگانی گشتاپو یافت شد، نوشته شده است و درد جدایی و تنهایی و شور عشق میان این دو زوج کارگر و مبارز برلینی را روایت می‌کند. اتو و الیزه زوجی سالخورده و داغ فرزند دیده‌اند که به خیال درافتادن با حکومت هیتلری تصمیم‌ می‌گیرند روی کارت پستال‌هایی شعارهای انقلابی بنویسند و در شهر پخش کنند. «بی‌همان» داستان تنهایی این زوج سال‌خورده و دردمند در برلین شلوغ و پرجمعیت سال‌های ۱۹۴۰ تا ۱۹۴۲ است؛ برلینی که تا آسمان آن در سرسپردگی، خیانت و فساد فرورفته است. این اثر در سال ۲۰۰۹ در صدر جدول فروش ایلات متحده، بریتانیا، فرانسه و کانادا قرار گرفت و نیویورک تایمز ان را رویداد ادبی ۲۰۰۹ نامید. خطوط کلی رخدادهای کتاب برمبنای پرونده‌های گشتاپو است و فالادا با نگاه خود آن را دراماتیزه کرده است.