کتاب گشت شبانه

«گشت شبانه» دومین رمان پاتریک مودیانو، نویسنده فرانسوی برنده نوبل ۲۰۱۴ است. سه رمان نخست مودیانو یعنی میدان اتوال، گشت شبانه و بلوارهای کمربندی، همگی نوشته‌هایی هستند که دوران اشغال فرانسه در جنگ جهانی دوم را ترسیم می‌کنند. با شخصیت‌هایی ناآرام که از هیچ چیز اطمینان ندارند، آنها در زمان حالشان تنها زنده‌اند، بعد هم متعلق به گذشته خواهندبود و برای همیشه خاموش باقی می‌مانند. گشت شبانه اولین بار در سال ۱۹۶۹ در انتشارات گالیمار به زیر چاپ رفت که نامزد جایزه گنکور نیز شد. در سراسر داستان، این سؤال دوگانه مطرح است: چگونه می‌توان خائن بود؟ چگونه می‌توان خائن نبود؟ قهرمان داستان حاضر می‌شود برای گشتاپوی فرانسه کار کند، اما به طور اتفاقی، در یکی از مأموریت‌های خود، عضو شبکه‌ی ارتش مقاومت می‌شود؛ در حالی که در کشاکش میان این دو گروه قرار گرفته، نمی‌تواند تصمیم بگیرد که قهرمان باشد یا خائن. او برای همه حکم فرزند ناخلف را دارد، مثل فرفره میان دو عالم در دوری باطل در حال چرخیدن است. این ضرب‌آهنگ متزلزل او را به سوی هدفی پنهانی هدایت می‌کند که فقط پاسخ ترس‌ها و هراس‌های اوست: قربانی شدن. از این رو، قهرمان داستان، با اهلیت و دانسته، قربانی شدن را انتخاب می‌کند داستان خشن و در عین حال شیرین مودیانو پر از پرسش است. او، با رمل و دعا، به مبارزه با گذشته‌ای می‌رود که هرگز آن را ندیده، اما اخبار آن را شنیده‌است. او مرده‌ها را بیدار می‌کند و با حرکت لرزان و متزلزل به سمت گشت شبانه‌ی افسانه‌ای خود می‌برد: در پاریس هیچ ماشینی نمانده بود. حتی یک عابر پیاده دیده نمی‌شد. گه‌گاه، صدای ناقوس کلیسا سکوت را در هم می‌شکست. در پیچ یک خیابان، در زیر آفتاب سوزان، تصور می‌کردم که خواب آشفته‌ای می‌بینم. مردمْ پاریس را در ماه ژوئیه ترک کرده بودند و برای آخرین دیدار، شب‌هنگام در کافه‌های پیاده‌روی شانزه‌لیزه و جنگل بولونی دور هم جمع می‌شدند. هیچ زمان به اندازه‌ی این لحظات طعم تلخ تنهایی را نچشیده بودم.