کتاب سوت پایان

کتاب سوت پایان نوشته شهلا حائری، رمانی است که مضامینی چون تنهایی، مهاجرت، عشقِ فرسوده و جست‌وجوی دوباره‌ی معنا را در زندگی زنی به نام رکسان نشان می‌دهد. روایت در پاریس پیش می‌رود؛ شهری که همزمان می‌تواند پناه، صحنه‌ی خاطره و محل گم‌شدن باشد. این رمان که نشر چشمه آن را منتشر کرده فقط از پایان یک رابطه نمی‌گوید، بلکه از لحظه‌ای حرف می‌زند که آدم باید خودش را از نو بشناسد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سوت پایان

کتاب سوت پایان نوشته‌ی شهلا حائری زندگی رکسان را دنبال می‌کند؛ زنی ایرانی که در پاریس زندگی می‌کند و پس از ترک‌خوردن یک رابطه‌ی عاشقانه، با تنهایی، خاطره و تردیدهایش روبه‌رو می‌شود. فضای رمان بر پایه‌ی رفت‌وآمد میان خیابان، مترو، کافه، پارک و خانه شکل گرفته و همین جابه‌جایی‌ها به متن حالتی زنده داده است. پاریس در این داستان شهری است که هم زیبایی دارد، هم بی‌اعتنایی، هم امکان دیدن آدم‌های تازه و هم یادآوری مداومِ فقدان. نویسنده در کنار این خط عاطفی، موضوع مهاجرت و فاصله از زبان مادری را هم وارد روایت کرده است؛ جایی که رکسان میان فارسی، فرانسوی و زبان عامیانه‌ی نسل‌های تازه در رفت‌وآمد است.

کتاب فقط بر شکست عاطفی مکث نمی‌کند و لایه‌های دیگری هم به زندگی شخصیت اصلی می‌افزاید. رکسان برای یک پژوهش دانشگاهی به سراغ تأثیر موسیقی رپ بر زبان عامیانه می‌رود و همین مسیر او را به محله‌ها، آدم‌ها و تجربه‌هایی می‌کشاند که پیش‌تر از آن‌ها دور بوده است. این بخش از رمان، برخورد طبقات اجتماعی، تفاوت فرهنگی، سوءتفاهم، ترس، کنجکاوی و میل به نزدیک‌شدن به دیگری را وارد داستان می‌کند. در کنار آن، یاد خانواده، تهران، پدر، مادر و گذشته‌ی شخصی رکسان مدام به متن بازمی‌گردد و نشان می‌دهد بحران او فقط به یک جدایی محدود نیست.

کتاب سوت پایان از خلال جزئیات روزمره پیش می‌رود؛ از تماشای مردم در کافه تا گفت‌وگوهای کوتاه در پارک و از یادآوری ناهارهای خانوادگی تا فکرکردن به معنای عشق. شهلا حائری شخصیت اصلی‌اش را در موقعیتی قرار داده که باید میان خاطره و اکنون، وابستگی و رهایی و میل به بازگشت و ضرورت ادامه‌دادن راهی پیدا کند. نتیجه، رمانی است که بیش از حادثه‌های بزرگ، بر لرزش‌های درونی، تغییر نگاه و برخوردهای کوچک اما تعیین‌کننده تکیه دارد.

خلاصه داستان سوت پایان

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

رکسان پس از به‌هم‌ خوردن رابطه‌اش با ژاک، در پاریس با موجی از تنهایی و بی‌قراری روبه‌رو می‌شود. او برای فرار از خانه و فکرهای تکراری، در شهر پرسه می‌زند و همزمان روی پژوهشی درباره‌ی موسیقی رپ و زبان عامیانه کار می‌کند. این جست‌وجوی بیرونی کم‌کم به جست‌وجویی درونی تبدیل می‌شود؛ از برخورد با بچه‌های یک محله و آشنایی با مَمَدو و خانواده‌اش تا نشستن در کافه‌ها و مرور خاطره‌های عشق، خانواده و گذشته. 

کتاب سوت پایان روایت زنی است که در میانه‌ی سوگ یک رابطه، می‌کوشد نسبت خود را با عشق، غربت، زبان و حس تعلق دوباره تعریف کند.

چرا باید کتاب سوت پایان را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب سوت پایان را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• رمان، تجربه‌ی جدایی عاطفی را فقط در سطح رابطه نگه نمی‌دارد و آن را به مسئله‌ی هویت، تنهایی و مهاجرت پیوند می‌دهد.
• فضای پاریس در متن حضوری فعال دارد و از خلال خیابان‌ها، کافه‌ها و محله‌ها، حال‌وهوای شخصیت اصلی را روشن‌تر می‌کند.
• کتاب به نسبت میان زبان، موسیقی رپ و زندگی روزمره پرداخته و از این مسیر، لایه‌ای اجتماعی به داستان می‌دهد.
• جزئیات مربوط به خاطره، خانواده و تفاوت عادت‌های فرهنگی، تصویر دقیق‌تری از زندگی میان دو جهان می‌سازد.
• خواننده در کنار خط اصلی داستان، با ذهنیتی روبه‌رو می‌شود که مدام عشق را بازبینی می‌کند و از نو می‌سنجد.
• رمان برای کسانی که به شخصیت‌محوری و تغییرات درونی آرام اما پیوسته علاقه دارند، تجربه‌ای متمرکز و قابل‌تأمل فراهم می‌کند.

خواندن کتاب سوت پایان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب سوت پایان به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به رمان‌های شخصیت‌محور که بر تنهایی، جدایی و بازسازی زندگی تمرکز دارند.
• خوانندگانی که به داستان‌های مرتبط با مهاجرت، غربت و حس تعلق میان دو فرهنگ علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند روایت یک رابطه‌ی عاطفی فرسوده را از زاویه‌ی تأملات درونی و روزمره بخوانند.
• مخاطبانی که از رمان‌هایی با فضای شهری، کافه‌ها، پرسه‌زنی و مشاهده‌ی آدم‌ها لذت می‌برند.
• خوانندگانی که پیوند میان زبان، موسیقی و تجربه‌ی زیسته در داستان برایشان جذاب است.

درباره شهلا حائری

شهلا حائری (متولد ۱۳۳۷)، نویسنده، مترجم و استاد زبان و ادبیات فرانسوی است. او نوه‌ی هادی حائری (ادیب و پژوهشگر ایرانی) است و بخش عمده‌ی شهرت خود را از ترجمه‌ی آثار برجسته‌ی ادبیات معاصر فرانسه‌زبان، به‌ویژه نمایش‌نامه‌ها و رمان‌های اریک امانوئل اشمیت، ژان آنوی، هروه لو تلیه و فیلیپ کلودل به دست آورده است. ترجمه‌ی نمایش‌نامه‌ی «فردریک یا تئاتر بولوار» اثر اریک امانوئل اشمیت توسط او، در پنجمین دوره‌ی جایزه‌ی ادبی پروین اعتصامی شایسته‌ی تقدیر شناخته شد. چندین عنوان از ترجمه‌های نمایشی حائری، از جمله «خرده‌جنایت‌های زناشوهری»، «نوای اسرارآمیز» و «مهمان‌سرای دو دنیا»، توسط کارگردانانی چون داوود رشیدی و سهراب سلیمی در ایران به روی صحنه رفته‌اند.

حائری همچنین آثاری داستانی و پژوهشی هم تألیف کرده که از میان آن‌ها می‌توان به کتاب پژوهشی «در سایه‌ی مارسل پروست» (با تمرکز بر بازخوانی رمان «در جست‌وجوی زمان ازدست‌رفته») و رمان‌های «بی‌خود و بی‌جهت» و «فهرست حسرت‌ها» اشاره کرد. فعالیت‌های بین‌المللی او نیز شامل ترجمه‌ی رمان «چشم‌هایش» اثر بزرگ علوی به زبان فرانسوی، همکاری با انتشارات فرانسوی گالیمار در تدوین کتاب راهنمای «جهانگردی ایران» و برگردان مدخل‌هایی از مقالات دانشنامه‌ی هنر و ادبیات یونیورسالیس است.

بخشی از کتاب سوت پایان

«گذر از رابطهٔ عاشقانه ساده نیست. آدم پوست می‌اندازد.

پس از ماه‌ها عشق‌وعاشقی، دوباره تنهایی و بی‌کسی در پاریس.

یاد روزهای اول ورودش به ‌این شهر می‌افتد؛ نه قوم‌وخویشی، نه همدمی، نه هم‌زبانی. روزها و هفته‌ها به جست‌وجوی اجارهٔ خانه‌ای گذشت که به خارجی‌ها نمی‌دادند و ساعت‌ها به انتظار صدور مجوز اقامت دانشجویی. بعد هم نشستن سر کلاس‌های دانشگاهی بود که نه کسی با کسی حرف می‌زد و نه کسی به کسی اعتنا می‌کرد. بعد‌ها هم که آلونکی یافت او بود و شب‌های تنهایی‌اش جلوِ تلویزیون، و پرسه زدن در کوچه‌پس‌کوچه‌های پاریس، میان مردمی که او را نمی‌دیدند و انگار از او عبور می‌کردند. تنها تفریحش سینما رفتن بود. با مبلغ ناچیزی بلیت ماهانه‌ای می‌خرید که به او اجازه می‌داد هر چه‌قدر بخواهد به سینما برود. سالن سینما شده بود خانهٔ دومش. پیش‌پرده‌های فیلم‌ها را از بر بود. بازیگرها شده بودند قوم‌وخویش‌هایش. دیالوگ‌های فیلم‌هایی را که دوست داشت و بارها دیده بود در ذهنش تکرار می‌کرد و گاهی شب‌ها که خوابش نمی‌برد پایانی دیگر برای فیلم‌ها تصور می‌کرد.

امروز هم پس از گذشت سال‌ها باز احساس تنهایی و غریبی می‌کند. خیابان‌های پاریس چراغانی است. هنوز چند هفته‌ای مانده به کریسمس، اما کم‌کم ویترین مغازه‌ها رنگ‌وبوی دیگری به خود گرفته‌اند‌. از بالای کوچه‌ها تزئینات ویژهٔ کریسمس آویخته شده و درختان، که لباس مخصوص ضیافت به تن کرده‌اند، آماده‌اند به‌زودی با زیورآلات‌شان خوش بدرخشند.»