کتاب شاهنشاهی ساسانی

کتاب شاهنشاهی ساسانی نوشتهٔ تورج دریایی و ترجمهٔ مرتضی ثاقب فر است. گروه انتشاراتی ققنوس این کتاب در حوزهٔ تاریخ ایران را منتشر کرده است.

درباره کتاب شاهنشاهی ساسانی

تورج دریایی کتاب شاهنشاهی ساسانی را برای مخاطبان انگلیسی‌زبان نوشته است. فکر نوشتن این کتاب از هنگامی در ذهن نویسنده شکل گرفت که دانشجوی دورهٔ دکترا در دانشگاه کالیفرنیا ـ لس‌آنجلس بود، یعنی یکی از چند دانشگاه جهان که در آن تاریخ دورهٔ ساسانی تدریس می‌شود. در این دانشگاه دانشجویان زیادی بودند که رشتهٔ اصلی‌شان تاریخ روم بود و با مورخان خاور نزدیک دربارهٔ پیوند تمدن‌ها به بحث می‌پرداختند. تورج دریایی در کتاب حاضر تاریخ تمدن ساسانی را نوشته است. او بر واژهٔ تمدن تأکید کرده؛ چراکه از جمله مورخانی است که به تاریخ جامع اعتقاد دارد، یعنی معتقد است که برای درک تاریخ یک قوم باید آن را در تمامیت و جامعیتش درک کرد: تاریخ، زبان، دین، جامعه و غیره. از این رو این کتاب رویکردی کلی به تمدن ساسانی دارد و کوشش شده تا نظری «جامع» در باره جنبه‌های گوناگون تمدن آن ارائه دهد.

خواندن کتاب شاهنشاهی ساسانی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران مطالعهٔ تاریخ ایران، به‌ویژه تاریخ ساسانیان پیشنهاد می‌کنیم.

بخشی از کتاب شاهنشاهی ساسانی

«احداث شهرها وجه مشخصه اصلی برنامه دولت ساسانی بود که پیامدهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در جامعه ایران داشت. متون پهلوی نظیر کتاب شهرستان‌های ایرانشهر نمایانگر شور و حرارت شاهان ساسانی برای شهرسازی یا نوسازی شهرها و نامگذاری آن‌ها با اسامی خویش است. مثلاً اردشیر یکم شهرهای بسیاری ساخت که مهم‌ترین آن‌ها «اردخشیر ـ خورّه» در پارس است، و شاپور یکم شهرهای بیش‌تری ساخت که باز مشهورترین آن‌ها «ایران ـ خورّه ـ شابور» نامیده شد. اظهار عقیده شده است که گنجاندن کلمه «ایران» در نام شهرها عمدی و هدفدار بوده و بازتاب اندیشه‌های اوستایی و پیونددهنده «اسطوره» و «حماسه» ایران در قرن سوم میلادی بوده است. استفاده ازاصطلاح «ایران خورّه» به عنوان جزئی از نام شهرها در واقع احیای مسلک اوستایی ar_fn airyan_fm x (فرّ آریایی) بود که نمایانگر باورهای مسلکی ساسانیان است. دربسیاری از شهرها جماعات رومی، ژرمنی (گوت‌ها) و مردمانی از نحله‌های مذهبی مختلف نظیر مسیحیان و یهودیان و حتی احتمالاً کفار از «هلال خصیب» و سایر اسیران جنگی که در جنگ با روم به اسارت ایران درآمده بودند نیز اسکان داده می‌شدند. پیامد این انتقال جمعیت، سرازیر شدن سیل جمعیت غیر ایرانی به درون امپراتوری بود.

بسیاری از این اسیران کارگران ماهر و گاه مهندسانی بودند که از ایشان در ساختن شهرهای شاهی و احداث زیربناهایی نظیر پل‌ها و سدها استفاده می‌شد، ضمن آن که مردم ایران نیز با فناوری رومیان آشنا می‌شدند. تأثیر اقتصادی این تبعید و اسکان جمعی بسیار مهم بود و در فصل مربوط به اقتصاد در باره آن بحث شد. ظاهرا از جمله علل لشکرکشی‌های شاپور یکم به غرب به دست آوردن غنایم و باج‌گیری از رومیان، تثبیت قدرت ساسانیان در قفقاز، بین‌النهرین و هلال خصیب، و آوردن کارگران ماهر برای ساختن شهرهای جدید یا بازسازی شهرهای قدیم بود. این نکته به خصوص درمورد احداث شهرهای شاهی و کارگاه‌های آن که کارگرانش را اکثرا خارجیان تشکیل می‌دادند صدق می‌کرد. این اقدام در عین حال پیامد دیگری نیز داشت و آن احتمالاً هجوم مسیحیان و گسترش مسیحیت در ایران بود.»