کتاب اسپینوزا : رساله سیاسی

«رساله‌ی سیاسی» نوشته‌ی باروخ اسپینوزا(۱۶۷۷-۱۶۳۲) فیلسوف هلندی قرن هفدهم است. او از تاثیرگذاران بر فلسفه عصر روشنگری است. آنتونیو نگری(-۱۹۳۳) فیلسوف و نظریه‌پرداز مارکسیست معاصر ایتالیایی نیز در این کتاب متنی در مؤخره نوشته است. نگری در مقاله‌ای درباره همین کتاب می‌نویسد: «خودآیینیِ امرِ سیاسی تنها می‌تواند با خودآیینیِ سوژه‌ای جمعی ساخته شود... آزادیِ افرادِ تکین باید امنیتِ جمعی را بسازد.» کتاب حاضر از باروخ اسپینوزا مصداق همین جمله از نگری است: چگونه می‌توانیم فضایی جمعی انبوهه‌ای از نیروهای برسازنده، یا به عبارت دیگر سوبژکتیویته‌های بدونِ سوژه را نه در سطحی کلی که در سطحی تکین سازمان دهیم و به جامعه‌ای گذر کنیم که از خلالِ آزادیِ تکینگی‌های آن امنیتِ خود جامعه نیز ساخته می‌شود؟ در بخشی از کتاب می‌خوانیم: اگر یک مدینه به هر کسی این حق و متعاقباً قدرت را اعطا کند تا به رأی خودش زندگی کند، آن‌گاه مدینه حقِ خودش را واگذار و آن را به فردی منتقل می‌کند که چنین قدرتی را به وی داده می‌کند که چنین قدرتی را به وی داده است. اگر مدینه این قدرت را به دو یا چند نفر بدهد، و به هر یک از آنها اجازه دهد تا به رأی خودشان زندگی کنند، آن‌گاه مدینهْ حاکمیت را تقسیم کرده است؛ و اگر در نهایت اینقدرت را به هر یک از شهروندان بدهد، آن‌گاه خودش را نابود کرده است، دیگر یک مدینه نیست، و همه چیز به وضع طبیعی بازمی‌گردد. همۀ این‌ها بنا به آنچه تاکنون گفته‌ایم کاملاً روشن است. بنابراین، نتیجه می‌گیریم کاملاً غیر قابل تصور است که هر شهروند به فرمانِ مدینه این اجازه را داشته باشد تا به رأی خودش زندگی کند، و متعاقباً این حقِ طبیعی که هر انسان داور خویش است، ضرورتاً در یک نظم مدنی متوقف شود.