کتاب می باقی

کتاب می باقی نوشتهٔ بهاءالدین خرمشاهی و عارف خرمشاهی است. انتشارات ناهید این کتاب را منتشر کرده است. این اثر حاوی ۷۴ مقالهٔ حافظ‌پژوهی است.

درباره کتاب می باقی

کتاب می باقی که حاوی ۷۴ مقالهٔ حافظ‌پژوهی است، واپسین کوشش‌های بهاءالدین خرمشاهی در زمینهٔ حافظ‌پژوهی است. او طرح اثر مرجع را به‌نحوی ریخته بود که به‌نوعی شرح یا تعلیقات دیوان حافظ هم باشد؛ یعنی اصطلاحات و ابیات دشوار حافظ همه، هر یک مقاله‌ای دارد با بیان روشن. مقالات کتاب حاضر که در دههٔ ۱۳۹۰ شمسی نگارش یافته، شامل طیف وسیعی از مقولات حافظ‌پژوهی است؛ از جمله معرفی شاعران تأثیرگذار بر حافظ نظیر «خاقانی»، «ظهیر فاریابی»، «کمال خجندی» و «سنایی»؛ اصطلاحات عرفانی در شعر حافظ نظیر «رؤیت خداوند» و نیز برخی اختلاف قراآت در دیوان حافظ مانند «کشتی‌نشستگانیم/ کشتی‌شکستگانیم» و «طفلِ یکشبه/ طفلْ یکشبه» و همچنین برخی اصطلاحات دیوان حافظ نظیر «نیست که نیست» و «جانِ من و جانِ شما» و نیز برخی ویژگی‌های شعر حافظ نظیر «حسّامیزی/ حس‌آمیزی» و «دستورمندی شعر حافظ» و معرفی چند اثر حافظ‌پژوهانه نظیر «حافظ جاوید» و «ادعای کسروی بر حافظ». برخی از موضوعات کتاب حاضر، قبلاً در جای دیگری مطرح نشده و به‌نوعی کم‌سابقه است؛ نظیر «حافظانِ حافظ»، «سکته در شعر حافظ»، «مناسب‌خوانی شعر حافظ» و «منتقدان و مخالفان حافظ». در مجموع کتاب حاضر را تکمله و دنبالهٔ دیگر آثار حافظ‌پژوهی خُرَّمشاهی دانسته‌اند. مطالب کتاب به‌نوعی فراهم شده تا هم دوستداران غیرمتخصص شعر حافظ و هم حافظ‌پژوهان بتوانند از مطالب آن بهره‌مند شوند.

خواندن کتاب می باقی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به دوستداران غیرمتخصص شعر حافظ و حافظ‌پژوهان پیشنهاد می‌کنیم.

درباره بهاءالدین خرمشاهی

بهاءالدین خرمشاهی در سال ۱۳۲۴ در قزوین به دنیا آمد. او نویسنده، مترجم، روزنامه‌نگار، طنزپرداز، فرهنگ‌نویس، شاعر و استاد دانشگاهی ایرانی است. خرمشاهی تألیفاتی در حافظ‌شناسی و تفسیر اشعار حافظ شیرازی دارد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در قزوین گذرانده؛ سپس در رشتهٔ پزشکی پذیرفته شد، اما تحصیل در این رشته را در سال سوم نیمه‌کاره رها کرد (۱۳۴۳) و همراه با «کامران فانی» به تحصیل در رشتهٔ ادبیات فارسی پرداخت. او از دانشگاه تهران فوق‌لیسانس کتابداری گرفت (۱۳۵۰ تا ۱۳۵۲) و در مرکز خدمات کتابداری مشغول به کار شد. از استادان او در رشتهٔ ادبیات فارسی می‌توان به ذبیح‌الله صفا، مهدی محقق، سید جعفر شهیدی، پرویز ناتل‌خانلری، سید صادق گوهرین، آیت‌الله ابوالحسن شعرانی و عبدالحمید بدیع‌الزمانی کردستانی اشاره کرد. خرمشاهی توفیق خود را در مسیر پژوهش‌های قرآنی، مدیون کتاب «قانون تفسیر» و مولف آن، «سید علی کمالی دزفولی» دانسته است. کتاب‌های «قرآن و مثنوی»، «بررسی ترجمه‌های امروزین قرآن کریم»، «پوزیتیویسم منطقی»، «انسانم آرزوست (شرح برگزیدهٔ غزلیات شمس)»، «ترجمه‌کاوی»، «طنز و تراژدی»، «حافظ حافظهٔ ماست»، «از سبزه تا ستاره»، «رستگاری نزدیک» و «اکسیر خوشبختی» از آثار مکتوب بهاءالدین خرمشاهی است. او کتاب‌های بسیاری را به پارسی برگردانده است.

بخشی از کتاب می باقی

«در فرهنگ‌های معروف نیامده، باید توجه داشت که هندو در اینجا به معنای پیرو آیین هندو/ هندوئیسم نیست، بلکه معنای هندی و هندی به معنای سیاه است. خال هندو که دختران و زنان هند به‌عنوان جزئی از آرایش صورت خود میان دو ابرو می‌گذارند، یعنی خال مشکی هندی/ هندوان. در فرهنگ ایرانی و زبان فارسی «هندو» به مطلق سیاه گفته می‌شود. نظامی گفته است:

در شب خط ساخته سحر حلال

بابِلی غمزه و هندوی خال

یا:

سواد لوح بینش را عزیز از بهر آن دارم

که جان را نسخه‌ای باشد ز لوح خال هندویت

شاید بتوان گفت خال هندو برابر با هندوی خال است. هندو به معنای غلام/ غلام سیاه یا انسان (غالباً مرد سیاه) هم هست. چنان‌که حافظ گوید:

غلام همت آنم که باشد

چو حافظ بنده و هندوی فرخ

خزینه دل حافظ به زلف و خال مده

که کارهای چنین حدّ هر سیاهی نیست

آری سیاه یعنی غلام سیاه [طبق این قاعده که موصوف حذف و صفت جای آن‌را می‌گیرد]. عبید زاکانی، معاصر حافظ و شاید حتی معاشر او، گفته است:

غلام هندوی خالش شدم ندانستم

کاسیر خویش کند زنگی سیاه مرا

(حافظ‌نامه، نقل با تصرف و تلخیص، ۱۱۰/۱ ـ ۱۱۱)

گویی خال قابلیت توسّع عرفانی هم دارد. آقای سعید حمیدیان بحث پرباری در این زمینه در شرح شوق در شرح غزل ۱۵۹ -آن سیه‌چرده که شیرینی عالم با اوست) در شرح بیت سوم -خال مشکین که بدان عارض گندمگونست/ سرّ آن دانه که شد رهزن آدم با اوست) انجام داده است (۱۳۳۹/۲).

منابع: در متن مقاله آمده است.»