کتاب هستی و زمان

کتاب هستی و زمان (Being and Time) نوشته مارتین هایدگر، به پرسش از معنای هستی و نسبت انسان با جهان، زمان و تاریخ می‌پردازد و در قالب متنی فلسفی و تحلیلی، طرحی تازه از فهم انسان و جهان پیش می‌کشد. هایدگر در این رساله برای بررسی معنای هستی از مفهوم دازاین کمک می‌گیرد و ضمن توصیف آن، می‌کوشد نشان دهد که حقیقت وجود انسان با مفهوم زمان گره خورده و درک ما از هستی فقط به واسطه‌ی افق زمان ممکن می‌شود. سیاوش جمادی این جستار فلسفی را برای نشر ققنوس ترجمه کرده است. نسخه الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب هستی و زمان

کتاب هستی و زمان شاهکار مارتین هایدگر، فیلسوف نامدار آلمانی، یکی از اثرگذارترین متون فلسفی قرن بیستم است که مسیر تفکر مدرن را در حوزه‌های هستی‌شناسی، پدیدارشناسی و اگزیستانسیالیسم تغییر داد. هایدگر در این اثر با نقد سنت فلسفه‌ی غرب از زمان افلاطون، پرسش بنیادین معنای هستی را دوباره مطرح می‌کند و برای واکاوی آن، مفهوم دازاین را محور تحلیل خود قرار می‌دهد. او با بررسی ساختارهایی نظیر پروا، هستی در جهان و هستی رو به مرگ، تلاش می‌کند نشان دهد که حقیقت وجود انسان به طور جدایی‌ناپذیری با مفهوم زمان گره خورده است و درک ما از هستی تنها از طریق افق زمان امکان‌پذیر است. این کتاب که در سال ۱۹۲۷ منتشر شد، تأثیری ژرف بر متفکران بزرگی همچون سارتر، گادامر و دریدا گذاشت و مفاهیم آن به حوزه‌هایی فراتر از فلسفه، از جمله روان‌کاوی، الهیات و نظریه‌ی ادبی نیز راه یافت. هایدگر در هستی و زمان با زبانی پیچیده و ابداعی، میان هستی اصیل و هستی غیراصیل تمایز قائل می‌شود و فرد را به بازیابی معنای اصیل وجود خود در مواجهه با اضطراب و تناهی فرا می‌خواند. این اثر همچنان به عنوان یکی از چالش‌برانگیزترین و در عین حال ضروری‌ترین منابع برای درک وضعیت بشر در دنیای معاصر شناخته می‌شود و جایگاه هایدگر را به عنوان معمار نوین هستی‌شناسی تثبیت کرده است. کتاب حاضر بر متن آلمانیِ چاپ هجدهم تکیه دارد و مترجم در مقدمه، تفاوت این نسخه با دیگر نسخه‌ها و نیز جایگاه حاشیه‌نویسی‌های خود هایدگر بر متن اصلی را توضیح داده است.

خلاصه کتاب هستی و زمان

کتاب هستی و زمان، یکی از مبنایی‌ترین آثار فلسفی قرن بیستم است که با هدف اعاده‌ی پرسش فراموش‌شده‌ی معنای هستی تدوین شده است. ایده‌ی کلی کتاب بر این نقد استوار است که سنت فلسفه‌ی غرب از زمان افلاطون، درگیر موجود‌شناسی شده و از خودِ هستی غافل مانده است؛ لذا هایدگر با تحلیل ساختار وجودی انسان (که او آن را دازاین یا آن‌جا-بودگی می‌نامد)، می‌کوشد نشان دهد که زمان افق بنیادینی است که هر گونه درک از هستی تنها در آن ممکن می‌شود.

در بخش اول کتاب، هایدگر به تحلیل بنیادین و تمهیدی دازاین می‌پردازد تا ساختارهای روزمره‌ی زندگی انسان را واکاوی کند. او در این فصل‌ها مفاهیم کلیدی چون در-جهان-بودن ، جهانیتِ جهان و زیستن در میان همگنان (سیطره‌ی افکار عمومی) را بررسی کرده و در نهایت به مفهوم پروا (Sorge) به عنوان ساختار بنیادین هستی دازاین می‌رسد. نویسنده در این مرحله تبیین می‌کند که دازاین چگونه در جهان پرتاب شده و با هستندگان درون‌جهانی و دیگران در تعامل است.در بخش دوم، نویسنده به اعماق وجودی دازاین نفوذ کرده و پیوند میان دازاین و زمانمندی را تحلیل می‌کند. در این فصل‌ها، مفاهیم تکان‌دهنده‌ای همچون هستی به سوی مرگ، وجدان و مصممیت مطرح می‌شوند. هایدگر نشان می‌دهد که دازاین تنها با پذیرش پایان‌مندی خود (مرگ) می‌تواند زندگی اصیلی را برگزیند؛ او در نهایت زمانمندی را به عنوان معنای نهایی هستی دازاین معرفی کرده و به بررسی مفاهیم تاریخمندی و زمان در افق تاریخ می‌پردازد.

هدف اصلی هایدگر از نگارش این اثر، بنیان‌گذاری یک هستی‌شناسی بنیادین و ویران‌سازی تاریخ هستی‌شناسی سنتی است. او می‌خواهد ثابت کند که هستی نه امری ایستا و انتزاعی، بلکه فرایندی است که در بستر زمان و تاریخ محقق می‌شود. نویسنده با این اثر می‌کوشد انسان را از غفلتِ روزمرگی رهانده و او را به سوی درک اصیلی از وجود خویش در افق زمان و گشودگی به سوی امکان‌های هستی هدایت کند.

چرا باید کتاب هستی و زمان را بخوانیم؟

کتاب هستی و زمان متنی است که در آن، مفاهیم آشنایی مانند انسان، جهان، زمان، مرگ، تاریخ و زبان از نو تعریف شده‌اند. خواندن آن امکان می‌دهد تا نسبت انسان با جهان و با خودش در افقی تازه دیده شود. این متن، رساله‌ای تاریخ‌ساز محسوب می‌شود که دستگاه فکری قرن بیستم را تغییر داد. مطالعه‌ی این کتاب برای کسانی که در حوزه‌های هستی‌شناسی، پدیدارشناسی و اگزیستانسیالیسم تحقیق می‌کنند، بسیار گره‌گشا و حیاتی است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی این کتاب به پژوهشگران فلسفه، علوم انسانی، نظریه‌ی ادبی و کسانی پیشنهاد می‌شود که درگیر پرسش‌هایی درباره‌ی معنای هستی، زمان، مرگ، تاریخ و زبان هستند و می‌خواهند با یکی از متن‌های محوری اندیشه‌ی معاصر روبه‌رو شوند.

درباره مارتین هایدگر

مارتین هایدگر (Martin Heidegger) (۱۹۷۶–۱۸۸۹)، فیلسوف برجسته و جنجالی آلمانی است که با بازخوانی پرسش فراموش‌شده‌ی «وجود»، مسیر تفکر غربی را در قرن بیستم دگرگون کرد. او که ابتدا در فضای الهیات و سپس تحت تأثیر پدیدارشناسی ادموند هوسرل بالیده بود، با انتشار شاهکار خود «هستی و زمان» در سال ۱۹۲۷، شالوده‌های متافیزیک سنتی را به چالش کشید. هایدگر تاریخ فلسفه را تاریخ غفلت از وجود می‌دانست؛ دورانی که در آن تفکر، به‌جای مواجهه با حقیقت هستی، در ورطه‌ی موجودانگاری و تحلیل صرفِ اشیا فرو غلتیده است. او برای بازگشت به معنای اصیل هستی، مفهوم دازاین را معرفی کرد تا نشان دهد انسان نه یک سوژه‌ی مجزا از جهان، بلکه موجودی است که همواره در شبکه‌ای از نسبت‌ها و دلمشغولی‌ها معنا می‌یابد. اندیشه‌ی هایدگر بر مکاتبی چون اگزیستانسیالیسم، هرمونوتیک و پساساختارگرایی اثر گذاشت و الهام‌بخش فیلسوفان بزرگی همچون گادامر، دریدا و فوکو بوده است. او در آثار متأخر خود نظیر «سرآغاز کار هنری» و «چه باشد آنچه خوانندش تفکر؟»، به نقد تکنولوژی مدرن و بررسی نسبت میان زبان، شعر و حقیقت پرداخت. هایدگر زبان را خانه‌ی وجود می‌نامید و معتقد بود از طریق هنر و تفکر اصیل است که می‌توان از بن‌بست عقلانیت ابزاری فراتر رفت.

درباره سیاوش جمادی

سیاوش جمادی (متولد ۱۳۳۰)، نویسنده، مترجم، پژوهشگر حوزه‌ی فلسفه و ادبیات و از جدی‌ترین شارحان اندیشه‌ی آلمانی و پدیدارشناسی در ایران است. او با رویکردی بین‌رشته‌ای، دانش حقوق، ادبیات انگلیسی و فلسفه‌ی غرب را با هم پیوند زده و نقشی کلیدی در معرفی متون دشوار و بنیادین متفکرانی چون مارتین هایدگر، تئودور آدورنو و کارل یاسپرس به فارسی‌زبانان ایفا کرده است. «هستی و زمان»، «متافیزیک چیست؟» و «چه باشد آنچه خوانندش تفکر؟» از جمله ترجمه‌های مهم و اثرگذار این مترجم به شمار می‌روند. جمادی با تألیف «زمینه و زمانه‌ی پدیدارشناسی»، که جایزه‌ی کتاب سال را نیز برای وی به ارمغان آورد، توانایی خود را در تحلیل تاریخی و نقادانه‌ی جریان‌های فلسفی نیز به اثبات رساند. آثار او تنها به متون کلاسیک فلسفی محدود نمی‌شود و با ترجمه‌ی «نامه‌هایی به میلنا» از کافکا، نشان داد به ادبیات نیز علاقه دارد. جمادی با گزینش آثاری همچون «زبان اصالت در ایدئولوژی آلمانی»، رویکردی انتقادی را دنبال می‌کند که به دنبال واکاوی نسبت میان زبان، سیاست و تفکر است.

نسخه‌های دیگر کتاب هستی و زمان

دیگر ترجمه‌ی مهمی که از این متن فلسفی شده، متعلق به عبدالکریم رشیدیان است که توسط نشر نی به انتشار رسیده است.

بخشی از کتاب هستی و زمان

«پرسش در باب معنای هستی باید طرح و تنظیم گردد. اگر این پرسش، پرسشی بنیادین یا حتی پرسش بنیادین باشد، پس این گونه پرسندگی به شفافیتی درخور و مناسب نیازمند است. هم از این رو، توضیح این نکته بایسته است که متعلقات هرگونه پرسشی - اعم از این که در باب هستی یا هر چیز دیگری باشد - اساساً چیست، تا مگر بتوان بدین نمط عیان نمود که پرسش هستی، پرسشی گزیده و برجسته است.

هر پرسشی جستاری است. هر جستاری آنچه را جسته می‌شود، چون همراه پیشانۀ خویش، با خود دارد. پرسندگی جستاری است آگاهانه از پی هستنده ای از آن حیث که هست و از آن حیث که چنین و چنان هست. این جستار آگاهانه می‌تواند "پی‌جستاری" شود که نقش آن تعیین آن چیزی است که مقصد پرسش است؛ به گونه‌ای که آن چیز را عیان و آشکاره کند. به بیانی دیگر، پرسش در مقام پرسش از... خود دارای آن چیزی است که پرسش دربارۀ آن است.»