کتاب هویت های مرگبار

کتاب هویت های مرگبار نوشته امین معلوف است که با ترجمه مرتضی ثاقب‌فر در گروه انتشاراتی ققنوس منتشر شده است. این کتاب به هویت در هزاره سوم می‌پردازد.

درباره کتاب هویت های مرگبار

هویت عموما با پیکربندی مولفه‌های بی‌شماری مانند جنسیت، ملیت، دین، زبان، نژاد، خاستگاه اجتماعی، بومی یا مهاجربودن در اقلیت یا در اکثریت‌بودن تعریف می‌شود که البته خود شخص در انتخاب هیچ‌یک از آن‌ها اختیاری ندارد، مجبور است همه عمر، دست‌کم از زمان رسیدن به بلوغ فکری، تبعات آن را به عهده بگیرد، عده‌ای با سربلندی و عده‌ کثیر دیگری با شرمندگی تبعات هویتی خود را تحمل می‌کنند. غالبا هویتی که هر جامعه یا فرد برای خود می‌تراشد یا قائل است عکس‌برگردان منفی هویت دشمن یا حریف او است. 

یکی از سوالات اصلی نویسنده در این کتاب این است که چرا در آستانه هزاره سوم، تاکید بر هویت باید با نفی هویت‌های دیگری همراه باشد؟ چرا بسیاری از اشخاص نمی‌توانند همه تعلق‌های هویتی‌شان را آزادانه به‌عهده بگیرند؟ آیا جوامع ما تنها به دلیل تفاوت در دین، زبان، ملیت و عقیده انسان‌هایی که در آن زندگی می‌کنند تا ابد گرفتار تنش‌ها و فوران خشونت‌های مرگبار، از حمله‌های انتحاری تا نسل‌کشی، خواهد بود؟

امین معلوف نویسنده عرب مسیحی اهل لبنان در پاسخ به این سوال و برای رد این این نوع تفکر و سرنوشت بشری، با زبانی ساده و روشن و نگهی معتدل و منطقی، مشکل بحران هویت که در نهایت مشکل بحران فرهنگی است را مرور می‌کند او سعی دارد با تمرکز بر رخدادهای تلخ و ناگوار دهه‌های اخیر (لبنان، یوگسلاوی سابق و...) و خطرات جهانی‌سازی یک‌جانبه فرهنگ غربی آمریکایی این موضوع را تحیلی می‌کند. 

خواندن کتاب هویت های مرگبار را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام علاقه‌مندان به موضوعات روان‌شناسی پیشنهاد می‌کنیم.

درباره امین معلوف

امین معلوف متولد ۲۵ فوریه ۱۹۴۹ در بیروت است و تا ۲۷ سالگی در این کشور زندگی کرده است. امین معلوف فرزند رشدی معلوف، سیاستمدار و شاعر برجسته دهه شصت است زبان مادری او عربی است، اما به زبان فرانسه می‌نویسد و آثارش به زبان‌های زیادی ترجمه شده‌است. او در ۱۹۹۳ جایزه گنکور را برای رمان صخره تانیوس گرفت.

اولین کتابش با نام جنگ‌های صلیبی از دیدگاه اعراب را در سال ۱۹۸۳ بر اساس نوشته‌ها، دیده‌ها و گزارش‌های نویسندگان و تاریخ‌نگاران عرب در تحلیل جنگ‌های صلیبی نوشت. دومین کتاب معلوف، لئوی آفریقایی است که در سال ۱۹۸۶ در قالب رمانی مهیج نوشت. این کتاب شرح زندگی جهانگردی تقریباً ناشناخته از سده شانزدهم به نام حسن بن محمد وزان مشهور به جیووانی لئو دی مدیجی، معروف به لئوی آفریقایی است. دومین اثر داستانی نویسنده به نام سمرقند در ۱۹۸۸ منتشر شد، این کتاب داستانی جذاب از سرگذشت خیام است که در قالب آن دوره‌ای از تاریخ ایران از سال ۴۱۱ ق تا ۱۲۹۱ ش بررسی می‌شود. باغ‌های روشنایی که در سال ۱۹۹۱ منتشر شد، چهارمین کتاب معلوف که جایزه خانه انتشارات پاریس را گرفت و زندگی مانی است. نخستین سده پس از بئاتریس و  صخره تانیوس آثار بعدی او بود و کتاب بعدی‌اش  بندرهای شرق، رنج‌های لبنان را در قالب زندگی جوانی به نام عصیان روایت می‌کند. او در ادامه آثار دیگری نوشت که شهرتش را روزبه‌روز بیشتر کرد. 

بخشی از کتاب هویت های مرگبار

یک عمر نوشتن به من آموخته است که به کلمات اعتماد نکنم. کلماتی که شفاف‌تر از بقیه به نظر می‌رسند غالبا لغزنده‌تر و حتی خائن‌ترند. یکی از دوستان فریبکار ما دقیقا همین واژه «هویت» ) کیستی (. است همه ما می‌پندرایم معنای این واژه را می‌دانیم و حتی هنگامی که حیله‌گرانه معنای وارونه‌ای پیدا می‌کند به آن اعتماد می‌کنیم.

به هیچ وجه منظورم آن نیست که برای هزارمین بار مفهوم «هویت» را تعریف کنم. این پرسش از آغاز تاریخ فلسفه یعنی از زمانی که سقراط گفت: «خودت را بشناس» مطرح بوده و همه استادان به نحوی مطرح کرده‌اند تا به فروید می‌رسیم؛ و بنابراین برای طرح مجدد آن صلاحیت و حتی گستاخی بسیار لازم است که هیچ کدام را من ندارم. وظیفه‌ای که من در این‌جا برای خود قائلم بسیار فروتنانه‌تر است: من می‌خواهم بفهمم چرا امروزه این همه آدم به نام هویت دینی، نژادی، قومی و ملی خود و نظایر این‌ها مرتکب جنایت می‌شوند. آیا از سپیده‌دم تاریخ چنین بوده، یا این از جمله واقعیت‌های ویژه عصر ماست؟ 

حرف‌های من گاه زیاده از حد ساده هستند. چون قصد دارم اندیشه خود را حتی‌المقدور با حداکثر آرامش، شکیبایی و صداقت بیان کنم بدون آن که به هیچ‌گونه زبان عجیب یا ایجاز فریبکارانه متوسل شوم.

در شناسنامه یا آنچه بهتر است «سند هویت» بنامیم، نام، نام‌خانوادگی، تاریخ و محل تولد، عکس، بعضی خصوصیات جسمانی، امضا و گاه اثر انگشت هر فرد ثبت شده است، یعنی مجموعه‌ای از نشانه‌هایی که حتی‌المقدور بدون امکان اشتباه ثابت می‌کند که صاحب این سند «فلان» فرد منحصر به فردی است که میان میلیون‌ها انسان روی زمین هیچ فرد دیگری را نمی‌توان با او عوضی گرفت حتی اگر شبیه یا برادر دوقلویش باشد.

هویت من چیزی است که نشان می‌دهد من شبیه به هیچ کس دیگر نیستم. با این تعریف، واژه هویت مفهوم نسبتآ دقیقی است که مانع از هرگونه اشتباه می‌شود. آیا به راستی نیاز داریم که به استدلال‌های طولانی متوسل شویم تا ثابت کنیم دو فرد مشابه وجود ندارند و نمی‌توانند وجود داشته باشند؟ حتی اگر روزگاری، چنان که بیم آن می‌رود، از طریق تولید مثل مصنوعی انسان‌های آزمایشگاهی بسازند، این انسان‌ها نیز از لحظه تولد با هم تفاوت خواهند داشت.