کتاب سایه خدا

کتاب سایه خدا (کانت، هگل و گذار از ملکوت به تاریخ)، با عنوان انگلیسی The shadow of God: Kant, Hegel, and the passage from heaven to history، نوشته مایکل روزن و با ترجمه حسین نیکبخت، اثری است که به بررسی تحولات اندیشه‌ی فلسفی در اروپا، به‌ویژه در دوره‌ی گذار از سنت دینی به عصر مدرن، می‌پردازد. این کتاب که گروه انتشاراتی ققنوس در سال ۱۴۰۴ آن را منتشر کرده است، با تمرکز بر فیلسوفانی چون کانت و هگل، به تحلیل مفاهیمی مانند سکولاریزاسیون، آزادی، عقل، ایمان و نقش دین در شکل‌گیری ایده‌های مدرن می‌پردازد. نویسنده تلاش کرده است با رویکردی تحلیلی و تاریخی، پیوندها و گسست‌های میان سنت دینی و فلسفه‌ی مدرن را آشکار کند و نشان دهد چگونه مفاهیم دینی در قالب‌های جدید فلسفی بازتولید شده‌اند. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب سایه خدا اثر مایکل روزن

کتاب سایه خدا با تمرکز بر اندیشه‌های کانت و هگل، به بررسی چگونگی گذار از جهان‌بینی دینی به نگرش تاریخی و فلسفی مدرن می‌پردازد. مایکل روزن در این کتاب، با نگاهی انتقادی و تحلیلی، نشان داده است که چگونه مفاهیم دینی، حتی پس از افول نقش سنتی دین، در قالب‌های جدید فلسفی و اجتماعی تداوم یافته‌اند. او با ارجاع به آثار فیلسوفانی چون نیچه، فیخته، شیلر و مارکس، روند سکولاریزاسیون را نه صرفاً به معنای حذف دین، بلکه به‌عنوان دگرگونی و بازتعریف مفاهیم دینی در بستر عقلانیت و تاریخ بررسی کرده است.

ساختار کتاب سایه خدا شامل مقدمه‌ای مفصل درباره‌ی اهمیت فلسفه و تاریخ فلسفه و سپس فصولی است که هریک به یکی از جنبه‌های گذار می‌پردازند: از مسئله‌ی شر و توجیه جهان تا آزادی، اخلاق، ایده‌ی کلیسای نامرئی و در نهایت، نقش ایده‌ها و ایدئولوژی‌ها در شکل‌دهی به جامعه‌ی مدرن. مایکل روزن در این کتاب، با بهره‌گیری از نقل‌قول‌ها و تحلیل‌های دقیق، تلاش کرده است تصویری چندلایه از رابطه‌ی دین و فلسفه ارائه دهد و نشان دهد که حتی در جهان مدرن، سایه‌ی مفاهیم دینی همچنان بر اندیشه و زندگی انسان‌ها سنگینی می‌کند.

خلاصه کتاب سایه خدا

کتاب سایه خدا به بررسی این پرسش می‌پردازد که چگونه مفاهیم دینی، پس از افول نقش سنتی دین، در قالب‌های جدید فلسفی و اجتماعی بازتولید شده‌اند. مایکل روزن با اشاره به نقل‌قولی از نیچه درباره‌ی سایه خدا، بحث را با مفهوم سکولاریزاسیون آغاز کرده و نشان داده است که این فرایند نه‌فقط به معنای حذف دین، بلکه به معنای دگرگونی و بازتعریف مفاهیم دینی است. او با تحلیل آثار کانت، هگل و دیگر فیلسوفان آلمانی، نشان داده است که چگونه ایده‌هایی مانند فناناپذیری شخصی، آزادی، عدالت و کلیسای نامرئی از بستر دینی به حوزه‌ی فلسفه و تاریخ منتقل شده‌اند.

مایکل روزن در بخش‌های مختلف کتاب، به موضوعاتی چون رابطه‌ی ایمان و عقل، مسئله‌ی شر، نقش آزادی در اندیشه‌ی مدرن و چگونگی شکل‌گیری ایدئولوژی‌ها می‌پردازد. او استدلال کرده است که حتی در جهان مدرن، بسیاری از باورها و ارزش‌ها در سنت دینی ریشه دارند، هرچند به شکل‌های جدید و گاه ناآگاهانه بازتولید می‌شوند. نویسنده با بررسی انتقادی دیدگاه‌های مارکس، نیچه، وبر و دیگران نشان داده است که ایده‌های فلسفی و اجتماعی نه صرفاً بازتاب شرایط مادی، بلکه شیوه‌هایی برای معنابخشیدن به زندگی و جهان هستند. در نهایت، کتاب سایه خدا به این نتیجه می‌رسد که پروژه‌ی فلسفی مدرن، با وجود نقد و فاصله‌گیری از دین، همچنان درگیر سایه‌ی مفاهیم دینی است و تلاش برای آشتی با واقعیت و تاریخ، بدون درک این پیوستگی و گسست، ناقص خواهد بود.

چرا باید کتاب سایه خدا را بخوانیم؟

کتاب سایه خدا اثری است که با رویکردی تحلیلی و تاریخی، به یکی از مهم‌ترین پرسش‌های فلسفه و جامعه‌ی مدرن می‌پردازد: نقش و سرنوشت مفاهیم دینی در عصر سکولار. این کتاب با بررسی دقیق آثار کانت، هگل و دیگر متفکران نشان داده است که چگونه ایده‌هایی مانند آزادی، عدالت، فناناپذیری و حتی ایدئولوژی‌های مدرن، در سنت دینی ریشه‌هایی عمیق دارند. خواندن این کتاب فرصتی است برای بازاندیشی درباره‌ی پیوندهای پنهان میان دین و فلسفه و درک بهتر از چگونگی شکل‌گیری ارزش‌ها و باورهای امروزی. همچنین کتاب با طرح پرسش‌هایی بنیادین درباره‌ی معنای زندگی، اخلاق و تاریخ، مخاطب را به تأمل درباره‌ی جایگاه خود در جهان مدرن دعوت می‌کند.

خواندن کتاب سایه خدا را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن این کتاب به علاقه‌مندان به فلسفه، تاریخ اندیشه، مطالعات دینی و کسانی که دغدغه‌ی فهم ریشه‌های مفاهیم مدرن مانند آزادی، عدالت و سکولاریزاسیون را دارند، پیشنهاد می‌شود. همچنین برای دانشجویان و پژوهشگران حوزه‌ی علوم انسانی که به‌دنبال درک عمیق‌تر از پیوند میان دین و فلسفه هستند، مناسب است.

درباره مایکل روزن

مایکل اریک روزن (Michael Eric Rosen) متولد ۱۱ مه ۱۹۵۲، فیلسوف سیاسی بریتانیایی است که در سنت‌های فلسفه‌ی تحلیلی و اندیشه‌ی قاره‌ای اروپا فعالیت می‌کند. او بیش از همه به‌سبب پژوهش‌هایش درباره‌ی هگل و مکتب فرانکفورت شناخته می‌شود و در حال حاضر کرسی استادی سناتور جوزف اس. کلارک در رشته‌ی حکومت‌داری را در دانشگاه هاروارد بر عهده دارد.

روزن مدرک کارشناسی فلسفه را در سال ۱۹۷۴ و مدرک دکتری فلسفه را در سال ۱۹۸۰ از کالج بالیول دانشگاه آکسفورد دریافت کرد. مسیر دانشگاهی او از اوایل دهه‌ی ۱۹۸۰ آغاز شد: ابتدا به‌عنوان مدرس سیاست در کالج مگدالن آکسفورد (۱۹۸۰‌ـ‌۱۹۸۱) و سپس به‌عنوان استادیار فلسفه در دانشگاه هاروارد (۱۹۸۱‌ـ‌۱۹۸۲) فعالیت کرد. او در فاصله‌ی سال‌های ۱۹۸۲ تا ۱۹۸۵ پژوهشگر ویژه‌ی سیاست در کالج مرتن آکسفورد بود و از سال ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۰ به‌عنوان مدرس فلسفه در دانشگاه کالج لندن تدریس می‌کرد. پس از آن به کالج لینکلن آکسفورد پیوست و سرانجام به سِمت کنونی خود در دپارتمان حکومت‌داری دانشگاه هاروارد منصوب شد.

او در دوران حضورش در آکسفورد، به‌ همراه دوست نزدیکش، جی. ای. کوهن که بعدها درگذشت، به‌طور مشترک مدیریت سمینار تحصیلات تکمیلی هگل و مارکس را بر عهده داشت؛ سمیناری که نقش مهمی در گفت‌وگوهای فلسفی و سیاسی آن دوره ایفا کرد.

بخشی از کتاب سایه خدا

«يكی از دلايل لزوم بررسی فلسفه از بيرون شمار مأيوس‌كننده شكست‌های مكرر كسانی است كه درصدد ساختن نظام‌های فلسفی برآمده‌اند. كارل ماركس بر اين باور بود كه همين كافی است كه نشان دهد فلسفه ايدئولوژی است: وی می‌نويسد فلسفه «چيزی بيش از دين كه به انديشه درآمده و در انديشه بسط يافته است نيست» به همين دليل، چيزی همچون تاريخ فلسفه راستين و مستقل در كار نيست. «اخلاقيات، دين، متافيزيك، تمامی ديگر ايدئولوژی‌ها و شكل‌های آگاهیِ مطابق با آن‌ها ... هيچ تاريخی، هيچ تكاملی، ندارند.» مورخ بايد پژوهش مستقيم درباره ايده‌ها را كنار بگذارد و در عوض به بررسی «فرايندهای زندگی واقعی» انسان‌ها بپردازد، كه «ايدئولوژی» صرفا «انعكاس» يا «پژواك» آن‌هاست.»