کتاب صوتی تت ها

کتاب صوتی تُت‌ها نوشته‌ی ایشتوان ارکنی با ترجمه‌ی کمال ظاهری روایتی از ادبیات اروپای شرقی است که در قالب یک داستان بلند شنونده را به مجارستانِ درگیر جنگ می‌برد. این کتاب صوتی در مجموعه‌ی برج بابلِ نشر چشمه جای گرفته و رادیو گوشه آن را با گویندگی هوتن شکیبا منتشر کرده است. تُت‌ها قصه‌ی خانواده‌ای روستایی و فرمانده‌ی عصبی پسرشان را در سومین تابستان جنگ جهانی دوم دنبال می‌کند؛ داستانی که در ظاهر در یک خانه‌ی کوهستانی می‌گذرد اما سایه‌ی جبهه، فاشیسم و ترس بر همه‌چیز افتاده است. فضای اثر میان طنز تلخ، گروتسک و تراژدی در نوسان است و شنونده را با جهانی پر از سوءتفاهم، تمکین و عصیان روبه‌رو می‌کند.

درباره کتاب تت ها

کتاب تُت‌ها داستان بلندی از ایشتوان ارکنی است که در قالب مجموعه‌ی برج بابلِ نشر چشمه معرفی شده و در نسخه‌ی صوتی با گویندگی هوتن شکیبا به شنونده می‌رسد. این کتاب صوتی در مجارستانِ جنگ‌زده می‌گذرد و در سومین تابستان جنگ جهانی دوم، روستای کوهستانی ماتراسنت‌آنا و خانه‌ی فرمانده‌ی آتش‌نشانی، لایوش تُت، را به صحنه‌ی اصلی خود تبدیل کرده است. ارکنی با تکیه‌بر تجربه‌ی شخصی‌اش از جنگ و اسارت، جهانی می‌سازد که در آن فاشیسم، ترور و زورگویی نه‌فقط یک واقعه‌ی تاریخی، بلکه وضعیتی همیشگی و قابل‌تکرار برای انسان‌ها تصویر شده است. کتاب تُت‌ها در متن خود هم معرفی نویسنده را دارد هم تحلیلی مفصل از این داستان. در بخش «درباره‌ی نویسنده» زندگی ارکنی از تولد در بوداپست، تحصیلات داروسازی و شیمی، زبان‌دانی، حضور در جنگ، اسارت در روسیه و بازگشت به مجارستان روایت شده است؛ سپس دوره‌ی مغضوب‌شدن او در فضای استالینی و بازگشت دوباره‌اش به صحنه‌ی ادبیات توضیح داده شده و از آثاری مانند قصه‌های یک‌دقیقه‌ای و گربه‌بازی در کنار تُت‌ها نام برده شده است. در بخش «درباره‌ی کتاب» خودِ تُت‌ها به‌عنوان اعتراضی علیه بیدادگری، تحقیر و پوک‌مغزی معرفی شده و ساختار فشرده و بسته‌ی آن، تمرکز روایت بر خانه‌ی تُت‌ها و نقش تلگرام‌ها و نامه‌ها در آگاه‌کردن خواننده از جبهه توضیح داده شده است. کتاب تُت‌ها در ادامه با تحلیل شخصیت‌ها و زاویه‌دید پیش می‌رود: راوی سوم‌شخصی که «دوربین» خود را نزدیک لایوش تُت نگه می‌دارد، سرگرد وارّو به‌عنوان قهرمان دیگر، ماریشکا و آگیکا به‌عنوان خانواده‌ای که با نیت خیر خود به تشدید فاجعه کمک می‌کنند و پروفسور سیپریانی که نماد مقاومت آگاهانه در برابر دستگاه قدرت و جاعلان حقیقت است. متن کتاب صوتی همچنین گفت‌وگویی از خود ارکنی را نقل کرده است که در آن تُت‌ها را «تراژدی درماندگان و ستم‌کشان» می‌نامد و داستان را هم‌زمان هم روایتی مشخص از مجارستانِ زیر ستم و هم تمثیلی عمومی از ستم‌کاری و ستم‌کشی در هر زمان و مکان می‌داند.

خلاصه داستان تت ها

کتاب صوتی تُت‌ها در مرکز خود داستان خانواده‌ی لایوش تُت، فرمانده‌ی آتش‌نشانی روستای کوهستانی ماتراسنت‌آنا، را روایت می‌کند که پسرشان ژولا در جبهه‌ی روسیه می‌جنگد. نامه‌ای از جبهه می‌رسد که در آن ژولا خبر می‌دهد فرمانده‌اش، سرگرد وارّو، برای مرخصی درمانی به خانه‌ی آن‌ها خواهد آمد و این میزبانی برای امنیت او در جبهه حیاتی است. خانواده با شوق و اضطراب خود را برای پذیرایی از مهمان آماده می‌کنند، درحالی‌که شنونده از تلگرامی که هرگز به دست‌شان نمی‌رسد می‌فهمد ژولا کشته شده است. با ورود سرگرد، خانه‌ی تُت‌ها به صحنه‌ی آزمایش ترس، تمکین و تحقیر تبدیل می‌شود. حساسیت عصبی سرگرد، وسواس او نسبت به بو، صدا و «بی‌عملی» باعث می‌شود زندگی روزمره‌ی خانواده زیرورو شود؛ از بحث بر سر تخلیه‌ی مستراح تا جعبه‌سازی شبانه برای کارخانه‌ی سانیتاس و ساختن گیوتین بزرگ‌تر. لایوش تُت برای حفظ جان پسرش، انسان‌بودگی خود را قدم‌به‌قدم «می‌بلعد» و به جایی می‌رسد که میان سیزیف‌بودن و عصیان‌کردن باید انتخاب کند. کتاب تُت‌ها در لایه‌ی زیرین خود نشان می‌دهد چگونه ترس می‌تواند آدم‌های معمولی را به ستم‌کش و ستمگرِ بالقوه تبدیل کند.

چرا باید کتاب تت ها را بشنویم؟

این کتاب صوتی تصویری فشرده و تکان‌دهنده از نسبت انسان با قدرت، ترس و تمکین ارائه کرده است و نشان می‌دهد چگونه نیت‌های خیرِ خانوادگی می‌تواند در ساختارهای ستم‌گر به فاجعه بدل شود. شنیدن تُت‌ها فرصتی است برای تجربه‌ی طنز تلخ و گروتسکی که در آن خنده و وحشت درهم‌تنیده‌اند و شنونده را به فکرکردن درباره‌ی مسئولیت فردی در برابر زورگویی و تحقیر وامی‌گذارد.

شنیدن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به ادبیات اروپای شرقی، داستان‌های جنگ، و روایت‌هایی علاقه‌مندند که با طنز سیاه و گروتسک به نقد قدرت و فاشیسم می‌پردازند. همچنین برای مخاطبانی مناسب است که دغدغه‌ی روان‌شناسی ترس، اطاعت، و مرز میان سازگاری و عصیان در زندگی روزمره را دارند.

بخشی از کتاب تت ها

«تُت‌ها اعتراضی است علیه بیدادگری، تحقیر، و پوک‌مغزی. ساختار، و تکنیک بیان قصه در آن به‌غایت بسته، فشرده و درعین‌حال کم‌نظیر است. تمامی ماجرا در سومین تابستان جنگ دوم جهانی در یک روستای کوهستانی، در خانه‌ی لایوش تُت، آتش‌نشان روستا، و پیرامون آن روی می‌دهد. خواننده تنها از رهگذر چند نامه و تلگرام از دنیای خارج، و حوادث سخت و سهمگینی که در جبهه‌ی روسیه بر سربازان مجار می‌رود، آگاه می‌شود. اما آدم‌های داستان همین اندک را هم نمی‌دانند، چون پستچیِ خل‌وضع دهکده اغلبِ نامه‌ها را به جای آن‌که به صاحبان‌شان برساند پاره می‌کند. نامه‌ی اول اما به مقصد می‌رسد: ژولا تُت با خوشحالی از جبهه به والدینش خبر می‌دهد که توانسته است نظر سرگرد فرمانده‌شان را جلب کند که به منظور تسکین اعصابِ فرسوده‌اش مرخصی خود را در خانه‌ی آن‌ها بگذراند، و این‌که این میزبانی برای او که در جبهه است چه‌قدر امتیاز و امنیت به بار خواهد آورد. بنابراین در آغاز، لایوش تُت، همسرش ماریشکا و دختر نوجوان‌شان آگیکا با کوششی موجه و پُرامید برای پذیرایی از مهمان آماده می‌شوند. در این میان اما خواننده از متن تلگرامی باخبر می‌شود: «صلیب سرخ مجارستان با نهایت تأسف به اطلاع می‌رساند که افسریار وظیفه ژولا تُت در نبرد با دشمن قهرمانانه شهید شد.» این تلگرامِ به‌مقصدنرسیده وضعیت را تغییر می‌دهد؛ جهد و کوشش تُت‌ها در قبال تراژدیِ نادانسته، اما روی‌داده، از دید خواننده به جدالی بیهوده می‌گراید.»