کتاب صوتی تت ها

کتاب صوتی تت ها نوشته ایشتوان ارکنی با ترجمه کمال ظاهری روایتی از ادبیات اروپای شرقی است که در قالب یک داستان بلند شنونده را به مجارستانِ درگیر جنگ می‌برد. این کتاب صوتی در مجموعه‌ی برج بابلِ نشر چشمه جای گرفته و رادیو گوشه آن را با گویندگی هوتن شکیبا منتشر کرده است. تُت‌ها قصه‌ی خانواده‌ای روستایی و فرمانده‌ی عصبی پسرشان را در سومین تابستان جنگ جهانی دوم دنبال می‌کند؛ داستانی که در ظاهر در یک خانه‌ی کوهستانی می‌گذرد اما سایه‌ی جبهه، فاشیسم و ترس بر همه‌چیز افتاده است. این اثر صوتی را می‌توانید از طاقچه خریداری و دانلود کنید.

درباره کتاب صوتی تت ها

کتاب تُت‌ها یکی از مشهورترین و تأثیرگذارترین آثار ایشتوان ارکنی است که ابتدا در سال ۱۹۶۴ به‌عنوان فیلمنامه نوشته شد، اما توسط استودیوی فیلم رد شد و ارکنی آن را به صورت یک رمان کوتاه بازنویسی کرد. این رمان کوتاه برای اولین بار در اوت ۱۹۶۶ در مجله‌ی ادبی Kortárs و سپس در سال ۱۹۶۷ در مجموعه‌ی «مسافران قطار عشق روی کاغذ مگس‌گیر» (Nászutasok a légypapíron) به صورت کتاب منتشر شد. ارکنی این اثر را بر اساس تجربه‌ی مستقیم خود از جنگ جهانی دوم نوشت؛ او در سال ۱۹۴۲ به خدمت کار اجباری فراخوانده شد و به جبهه‌ی شرقی اعزام گردید و پس از اسارت در اردوگاه‌های شوروی، در سال ۱۹۴۶ به مجارستان بازگشت.

موفقیت کتاب تُت‌ها به حدی بود که ارکنی در سال ۱۹۶۷ آن را به یک نمایشنامه‌ی تراژیک-کمیک (tragicomedy) تبدیل کرد و در همان سال با موفقیت چشمگیری در «تئاتر تالیا» (Thália Színház) در بوداپست به روی صحنه رفت. او برای این اثر در سال ۱۹۶۹ موفق به دریافت جایزه‌ی بزرگ «شوخ‌طبعی سیاه» (Grand Prix de l'Humour Noir) در پاریس شد. دو سال بعد، در سال ۱۹۶۹، فیلمی به کارگردانی زولتان فابری با عنوان «خوش آمدید، آقای سرگرد!» (Isten hozta, őrnagy úr!) از روی این رمان ساخته شد که با بازی بازیگران برجسته‌ای چون لاتینوویتس زولتان و سینکوویتس ایمره، به وفاداری به فضای گروتسک و ابزورد اثر ارکنی پرداخت.

خلاصه داستان صوتی تت ها

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب صوتی تُت‌ها در مرکز خود داستان خانواده‌ی لایوش تُت، فرمانده‌ی آتش‌نشانی روستای کوهستانی ماتراسنت‌آنا، را روایت می‌کند که پسرشان ژولا در جبهه‌ی روسیه می‌جنگد. نامه‌ای از جبهه می‌رسد که در آن ژولا خبر می‌دهد فرمانده‌اش، سرگرد وارّو، برای مرخصی درمانی به خانه‌ی آن‌ها خواهد آمد و این میزبانی برای امنیت او در جبهه حیاتی است. خانواده با شوق و اضطراب خود را برای پذیرایی از مهمان آماده می‌کنند، درحالی‌که شنونده از تلگرامی که هرگز به دست‌شان نمی‌رسد می‌فهمد ژولا کشته شده است. با ورود سرگرد، خانه‌ی تُت‌ها به صحنه‌ی آزمایش ترس، تمکین و تحقیر تبدیل می‌شود. حساسیت عصبی سرگرد، وسواس او نسبت به بو، صدا و «بی‌عملی» باعث می‌شود زندگی روزمره‌ی خانواده زیرورو شود؛ از بحث بر سر تخلیه‌ی مستراح تا جعبه‌سازی شبانه برای کارخانه‌ی سانیتاس و ساختن گیوتین بزرگ‌تر. لایوش تُت برای حفظ جان پسرش، انسان‌بودگی خود را قدم‌به‌قدم «می‌بلعد» و به جایی می‌رسد که میان سیزیف‌بودن و عصیان‌کردن باید انتخاب کند. کتاب تُت‌ها در لایه‌ی زیرین خود نشان می‌دهد چگونه ترس می‌تواند آدم‌های معمولی را به ستم‌کش و ستمگرِ بالقوه تبدیل کند.

چرا باید کتاب صوتی تت ها را بشنویم؟

این کتاب صوتی تصویری فشرده و تکان‌دهنده از نسبت انسان با قدرت، ترس و تمکین ارائه کرده است و نشان می‌دهد چگونه نیت‌های خیرِ خانوادگی می‌تواند در ساختارهای ستم‌گر به فاجعه بدل شود. شنیدن تُت‌ها فرصتی است برای تجربه‌ی طنز تلخ و گروتسکی که در آن خنده و وحشت درهم‌تنیده‌اند و شنونده را به فکرکردن درباره‌ی مسئولیت فردی در برابر زورگویی و تحقیر وامی‌گذارد.

شنیدن کتاب صوتی تت ها را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

شنیدن این کتاب صوتی به کسانی پیشنهاد می‌شود که به ادبیات اروپای شرقی، داستان‌های جنگ و روایت‌هایی علاقه‌مندند که با طنز سیاه و گروتسک به نقد قدرت و فاشیسم می‌پردازند. همچنین برای مخاطبانی مناسب است که دغدغه‌ی روان‌شناسی ترس، اطاعت، و مرز میان سازگاری و عصیان در زندگی روزمره را دارند.

درباره ایشتوان ارکنی

ایشتوان ارکنی (István Örkény) (۵ آوریل ۱۹۱۲ – ۲۴ ژوئن ۱۹۷۹) نویسنده، نمایشنامه‌نویس و یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های ادبیات قرن بیستم مجارستان است که نامش با سبک «گروتسک» و «ابزورد» در ادبیات این کشور پیوند خورده است. او در بوداپست، در خانواده‌ای از یک داروساز به دنیا آمد و به اصرار پدرش، ابتدا مهندسی شیمی و سپس داروسازی خواند و در سال ۱۹۳۴ از دانشگاه بوداپست فارغ‌التحصیل شد. در سال ۱۹۳۸ به لندن و سپس در سال ۱۹۳۹ به پاریس رفت و با کارهای گاه‌به‌گاه روزگار می‌گذراند تا اینکه در سال ۱۹۴۰ به بوداپست بازگشت و در دانشگاه فنی بوداپست در رشته مهندسی شیمی فارغ‌التحصیل شد. در سال ۱۹۴۲ به جبهه‌ی شرقی اعزام شد و در سال ۱۹۴۳ به اسارت نیروهای شوروی درآمد و تا سال ۱۹۴۶ در اردوگاه‌های اسارت ماند. او که تجربه‌ی مستقیم وحشت جنگ را داشت، این تجربه را «سرنوشت‌سازترین تجربه زندگی» خود نامید و بارها در آثارش به آن پرداخت.

ارکنی پس از بازگشت به مجارستان به‌عنوان ویراستار نمایشنامه در یک تئاتر مشغول به کار شد. او در انقلاب ۱۹۵۶ مجارستان شرکت کرد و به‌عنوان یکی از اعضای هیئت جدید اتحادیه نویسندگان انتخاب شد و پس از شکست انقلاب، به همراه چند تن از نویسندگان دیگر برای چند ساعت در سفارت لهستان پناه گرفت، اما پس از چند ساعت آن را ترک کرد. با این حال، به دلیل نقشش در انقلاب، تا اوایل دهه‌ی ۱۹۶۰ از انتشار آثارش محروم شد و از سال ۱۹۵۸ تا ۱۹۶۳ در یک کارخانه‌ی داروسازی مشغول به کار شد. از دهه‌ی ۱۹۶۰ به بعد، او توانست دوباره کتاب‌هایش را منتشر کند و نمایشنامه‌هایش به روی صحنه بروند و با انتشار مجموعه داستان‌های یک دقیقه‌ای (Egyperces novellák) و نمایشنامه‌ی «بازی گربه» (Macskajáték) که بعدها به فیلمی موفق تبدیل شد، به شهرت گسترده‌ای دست یافت.

بخشی از کتاب تت ها

«تُت‌ها اعتراضی است علیه بیدادگری، تحقیر، و پوک‌مغزی. ساختار، و تکنیک بیان قصه در آن به‌غایت بسته، فشرده و درعین‌حال کم‌نظیر است. تمامی ماجرا در سومین تابستان جنگ دوم جهانی در یک روستای کوهستانی، در خانه‌ی لایوش تُت، آتش‌نشان روستا، و پیرامون آن روی می‌دهد. خواننده تنها از رهگذر چند نامه و تلگرام از دنیای خارج، و حوادث سخت و سهمگینی که در جبهه‌ی روسیه بر سربازان مجار می‌رود، آگاه می‌شود. اما آدم‌های داستان همین اندک را هم نمی‌دانند، چون پستچیِ خل‌وضع دهکده اغلبِ نامه‌ها را به جای آن‌که به صاحبان‌شان برساند پاره می‌کند. نامه‌ی اول اما به مقصد می‌رسد: ژولا تُت با خوشحالی از جبهه به والدینش خبر می‌دهد که توانسته است نظر سرگرد فرمانده‌شان را جلب کند که به منظور تسکین اعصابِ فرسوده‌اش مرخصی خود را در خانه‌ی آن‌ها بگذراند، و این‌که این میزبانی برای او که در جبهه است چه‌قدر امتیاز و امنیت به بار خواهد آورد. بنابراین در آغاز، لایوش تُت، همسرش ماریشکا و دختر نوجوان‌شان آگیکا با کوششی موجه و پُرامید برای پذیرایی از مهمان آماده می‌شوند. در این میان اما خواننده از متن تلگرامی باخبر می‌شود: «صلیب سرخ مجارستان با نهایت تأسف به اطلاع می‌رساند که افسریار وظیفه ژولا تُت در نبرد با دشمن قهرمانانه شهید شد.» این تلگرامِ به‌مقصدنرسیده وضعیت را تغییر می‌دهد؛ جهد و کوشش تُت‌ها در قبال تراژدیِ نادانسته، اما روی‌داده، از دید خواننده به جدالی بیهوده می‌گراید.»