کتاب صوتی شکست هژمونی

کتاب صوتی شکست هژمونی نوشتهٔ ادوارد سعید متفکر فلسطینی‌الاصل مسیحی است. این اثر با ترجمهٔ حسین نظری و گویندگی دانیال معنوی توسط ناشر صوتی سماوا منتشر شده است. در این کتاب، چهار مقاله از ادوارد سعید دربارهٔ اسلام، انقلاب ایران و تسخیر سفارت آمریکا در رسانه‌های آمریکایی می‌خوانید. ادوارد سعید، در مقام یک روشنفکر مردمی و فعال سیاسی، وقایع انقلاب اسلامی ایران را از ایالات متحده دنبال می‌کرد و چهار مقالهٔ ارائه‌شده در این مجموعه جزئی از صدها مقاله‌ای است که او دربارهٔ خاورمیانه و تأثیر سیاست‌های ایالات متحده بر این بخش از جهان منتشر کرده است.

درباره کتاب صوتی شکست هژمونی

انقلاب اسلامی ایران از آغاز برای غرب معمایی لاینحل بوده و همچنان نیز همین‌طور است. در جهان غرب، انقلاب اسلامی ایران هم‌زمان حسی آمیخته از تحیر، سردرگمی و هراس ایجاد کرد؛ تحیر از سقوط یکی از قدیمی‌ترین حکومت‌های پادشاهی دنیا که تنها چند سال پیش از آن با برگزاری جشن‌های دوهزاروپانصدساله شکوه و شوکت خود را به رخ جهان کشیده بود، دارای بزرگ‌ترین ارتش منطقه بود، و متحد اصلی ایالات متحده به‌حساب می‌آمد؛ و هراس و سردرگمی از وقوع انقلابی که یکی از اصلی‌ترین مبانی فکری آن بر پایهٔ استقلال از ابرقدرت‌های بیگانه بنا نهاده شده بود، رهبران آن دلِ خوشی از قدرت‌های غربی، و به‌ویژه ایالات متحده، نداشتند، و تبعات آن برای جهان غرب بسیار گسترده، اجتناب‌ناپذیر، و البته به‌شدت نگران‌کننده بود. بازنمایی چنین انقلابی در غرب تا حد بسیار زیادی یکنواخت و از منظری واحد بوده است. تصویرها و تحلیل‌های دانشگاهیان، کارشناسان و رسانه‌های غربی، به‌ویژه رسانه‌های آمریکایی، انقلاب اسلامی را چون پدیده‌ای مخوف و لجام‌گسیخته نمایاندند که صرفاً ریشه در چیزی داشت که افراطی‌گری ذاتاً اسلامی و عطش مسلمانان شیعه برای شهادت می‌نامیدند.

این کتاب از چهار مقاله به این شرح تشکیل شده است:

نخستین مقاله با عنوان «اسلام، شرق‌شناسی و غرب» در سال ۱۹۷۹ در مجلهٔ تایم منتشر شد. این مقاله عمدتاً به بررسی اسلام و شرق‌شناسی در ایالات متحده می‌پردازد، موضوعی که ادوارد سعید به‌تفصیل در کتاب شرق‌شناسی خود دربارهٔ آن سخن گفته است.

دومین مقاله با عنوان «اسلام از منظر غرب» در آوریل ۱۹۸۰ در مجلهٔ نِیشِن به چاپ رسید که سعید در آن به واکاوی معنای اسلام در رسانه‌های غربی پرداخت و به‌نوعی اتفاقات معاصر و اخبار مربوط به جهان اسلام را در چارچوب نظریهٔ شرق‌شناسی خود تحلیل کرد.

در سومین مقاله با نام «ایران» که در همان سال، در مجله کلمبیا جرنالیزم منتشر شد، سعید تحلیل جامعی از پوشش خبری آنچه رسانه‌های آمریکایی «بحران ایران» می‌خواندند ارائه کرد و به طور مفصل به بررسی پوشش خبری وقایع انقلاب اسلامی ایران و تسخیر سفارت آمریکا پرداخت و درنهایت مقایسه‌ای از نگرش رسانه‌های آمریکایی به وقایع جاری در ایران - که از نظر وی سطحی و کلیشه‌ای بودند - با تحلیل‌های روزنامهٔ فرانسویِ لو موند - که سعید آن‌ها را جدی‌تر و جامع‌تر یافته بود - ارائه داد.

آخرین مقاله در ژانویهٔ ۱۹۸۰ در مجلهٔ هارپِرز، با عنوان «درون اسلام» انتشار یافت که در آن سعید دیگربار به بررسی موضوعاتی از قبیل تئوری تقابل اسلام و غرب، رابطهٔ آمریکا با کشورهای مسلمان، استعمارگری نوین آمریکایی، و تسخیر سفارت آمریکا در تهران پرداخت.

کتاب صوتی شکست هژمونی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

پژوهشگران و علاقه‌مندان علوم سیاسی، جامعه‌شناسی و شرق‌شناسی مخاطب این کتاب هستند.

درباره ادوراد سعید

ادوارد سعید (۱۹۳۵-۲۰۰۳) یکی از تأثیرگذارترین متفکران و نظریه‌پردازان نیمهٔ دوم قرن بیستم است. او استاد ادبیات انگلیسی در دانشگاه کلمبیا، نویسنده، فعال سیاسی، و منتقد ادبی، اجتماعی و سیاسی برجسته‌ای بود. انتشار کتاب شرق‌شناسی، در سال ۱۹۷۸، سعید را به یکی از جنجالی‌ترین متفکران عصر حاضر تبدیل کرد و برای او هواداران و مخالفانی سرسخت به همراه آورد. به‌ندرت می‌توان کتاب یا نظریه‌ای را در چند دههٔ اخیر یافت که، همانند شرق‌شناسی ادوارد سعید، تا این حد بر ماهیت بسیاری از حوزه‌های علوم انسانی از قبیل ادبیات، زبان‌شناسی، مردم‌شناسی، علوم اجتماعی، تاریخ، باستان‌شناسی، الهیات، روان‌شناسی، علوم سیاسی و دیگر رشته‌ها اثرگذار بوده باشد.

بخشی از کتاب صوتی شکست هژمونی

«یکی از عجیب‌ترین، خام‌ترین و باسابقه‌ترین عادات انسان تقسیم‌بندی مطلقی است که میان شرق و غرب، مشرق‌زمین و فرنگستان، ایجاد کرده است. این جغرافیای تخیلی، که منشأ آن تقریباً به‌طور کامل غربی است، جهان را به دو حوزهٔ نابرابر و اساساً متضاد تقسیم می‌کند و، بدین‌ترتیب، بیش از هر تعریف دیگری از مفهوم «تفاوت»، منشأ افسانه‌های فراوان، جهل عمیق و جاه‌طلبی‌های بسیار بوده است. قرن‌هاست که اروپاییان و آمریکایی‌ها تمام توجه خود را معطوف به عرفان شرقی، انفعال شرقی و ذهنیت‌های شرقی کرده‌اند. این «شرق‌شناسی»، که گاه از آن به سیاست تعبیر شده، گاهی به‌عنوان یک دانش معرفی شده، و زمانی به‌صورت سرگرمی در قالب سفرنامه، رمان، نقاشی، موسیقی و فیلم ارائه شده است، همواره به‌عنوان یک رؤیا به‌صورت تقریباً ثابتی وجود داشته و غالباً برای توجیه جاه‌طلبی‌های استعماری و یا سلطهٔ نظامی غرب به کار گرفته می‌شده است. بر روی «عجایب مشرق زمین» -که شرق را در قرون وسطا به این نام می‌شناختند- عمارتی خیالی بنا شد که عمیقاً ریشه در ترس، هوس، رؤیای قدرت و البته دانشی بسیار مغرضانه از سوی غربی‌ها داشت؛ و درست در همین ساختار، اسلام جای گرفته که یقیناً یک دین بزرگ و البته یک فرهنگ است اما، از طرفی، افسانه‌ای غربی نیز هست و بخشی از همان چیزی است که زمانی دیزرائلی آن را «سرّ بزرگ آسیایی» نامید.

اسلام، که در اروپا توسط محمد (ص) و پیروانش معرفی شده، در قرن هفتم از جزیرة العرب ظهور کرد و به‌سرعت در همهٔ جهات گسترش یافت. اروپای مسیحی خود را به مدت حدوداً هزار سال از سوی این آخرین دین توحیدی، که ادعای تکامل‌بخشید ن به دو آیین پیش از خود را داشت، درگیر چالش می‌دید (و حقیقتاً نیز همین طور بود).

اسلام، که به‌طرز پیچیده‌ای عظیم و «شرقی» و دربرگیرندهٔ مؤلفه‌های یهودی-مسیحی بود، هرگز به‌طور کامل تسلیم قدرت غرب نشد. ممالک و امپراتوری‌های گوناگون آن از سویی همواره به‌منزلهٔ رقیبان سیاسی و فرهنگی نیرومندی برای غرب به شمار می‌آمدند و از سوی دیگر فرصتی برای اثبات هویت «برتر» غربی فراهم می‌آوردند. ازاین‌رو، درک اسلام برای غرب به معنی تلاش برای تبدیل تنوع آن به یک ماهیت واحد و توسعه‌نیافته، تبدیل اصالت آن به نسخهٔ نازلی از فرهنگ مسیحیت، و تبدیل پیروان آن به کاریکاتورهایی مخوف بوده است.»