کتاب دگرگونی ساختاری حوزه عمومی

کتاب دگرگونی ساختاری حوزه عمومی؛ کاوشی در باب جامعه بورژوایی جلد اول از مجموعه کتاب‌های برای دموکراسی اثر یورگن هابرماس است که با ترجمه جمال محمدی می‌خوانید. این اثر با یک تحلیل تاریخی، روند شکل‌گیری، اوج و افول حوزهٔ عمومی در جامعهٔ بورژوایی را بررسی می‌کند.

درباره کتاب دگرگونی ساختاری حوزه عمومی

یورگن هابرماس، فیلسوف، نظریه‌پرداز اجتماعی معاصر و وارث مکتب فرانکفورت، در کتاب دگرگونی ساختاری در حوزه عمومی، به کاوشی در باب جامعه بورژوایی می‌پردازد که با یک تحلیل تاریخی همراه است. او در این کتاب روند شگل‌گیری، اوج و افول را در حوزه عمومی جامعه بورژوا بررسی می‌کند. در وهله اول لازم است که تعریفی برای حوزه عمومی ارائه کنیم: حوزهٔ عمومی سیستمی است دارای سه عنصر اساسی ساختار، کارکرد و فرایند (دگرگونی). این تقسیم‌بندی را می‌توان در فصول کتاب دید. 

فصل اول کتاب به بررسی ریشه‌های تاریخی حوزه عمومی از دوران یونان باستان تا معاصر می‌پردازیم. فصل دوم بررسی ساختارهای اجتماعی حوزهٔ عمومی مانند شهر، خانواده و حوزه‌های عمومی سیاسی و ادبی است. فصل سوم مروری بر کارکردهای حوزهٔ عمومی در آلمان، فرانسه و انگلستان است و فصل چهارم، بررسی دیدگاه‌های دیگر فلاسفه در مورد حوزهٔ عمومی را دربردارد. یورگن هابرماس در فصول بعدی، حوزهٔ عمومی در جهان حاضر، پارامترهای مؤثر بر آن و پیشبینی آینده حوزهٔ عمومی مورد کاوش قرار می‌گیرند. 

کتاب دگرگونی ساختاری حوزه عمومی را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم 

علاقه‌مندان به مطالعات جامعه‌شناسی، مخاطبان کتاب دگرگونی ساختاری حوزه عمومی هستند. 

بخشی از کتاب دگرگونی ساختاری حوزه عمومی

در باب تکوین حوزهٔ عمومی بورژوایی

همزمان با ظهور سرمایه‌داری تجاری اولیه، بنیان‌های گونه‌ای نظم اجتماعی نوین شکل گرفت. از قرن سیزدهم، اجزا و عناصر این نظم نوین از دولت ـ شهرهای شمالِ ایتالیا به طرف اروپای شمالی و غربی گسترش پیدا کرد و در آغاز سبب شکل‌گیری مراکز فروشِ کالاهای عمده در آلمان و هلند و سپس نمایشگاه‌های بزرگ تجاری در مسیرهای تجارتِ راه دور شد. اجزا و عناصر این نظم نوین در آغاز بدون هیچ مشکلی با ساختار قدیم قدرت انطباق پیدا می‌کرد. آن ادغام اولیهٔ اومانیسم بورژوایی در فرهنگِ اشرافِ درباری را که در جامعهٔ فلورانسِ دورهٔ رنسانس مشاهده می‌کنیم، بایستی در ارتباط با همین رخدادها تحلیل کرد. سرمایه‌داری اولیه نه فقط از حیث اقتصادی که زومبارت به‌خوبی توصیف کرده است (روشی خاص در انجامِ تجارت که ویژگی اصلی آن «سود شرافتمندانه» بود) بلکه از حیث سیاسی نیز محافظه‌کار بود. این شیوهٔ سرمایه‌داری تا زمانی که بر شیوهٔ تولید قدیمی مبتنی بود (یعنی سازمانِ فئودالی تولید کشاورزی که خود متکی به دهقانان و تولید کالای خُرد توسط اصناف صنعت‌گر شهری بود)، ویژگی‌هایی متناقض و ناهماهنگ داشت. بدین معنی که از یک‌سو سبب استحکامِ ساختار قدرت در جامعه‌ای شد که بر املاک ارضی مبتنی بود و از دیگر سو سبب آزاد ساختن نیروهایی می‌شد که این ساختارِ قدرت را تهدید می‌کرد. ما در اینجا به بررسی اجزا و عناصر روابط تجاری نوین می‌پردازیم؛ مبادلهٔ کالاها و خبرها، که محصولِ تجارتِ راه دور در سرمایه‌داری اولیه بود.

شهرها از همان آغاز دارای بازارهای محلی بودند. اما این بازارها توسط اصناف و شرکت‌ها به شدت کنترل می‌شدند و بیش از آنکه به تبادل آزادانهٔ کالاها بین شهر و روستا کمک کنند ابزاری برای تحیکم سلطه بر مناطق دوروبر بودند. همزمان با پیدایش تجارتِ راه دور که ــ بر طبق تحقیقات پیرن ــ شهر صرفاً محل انجام آن بود، گونه‌ای جدید از بازارها پدید آمدند. این بازارهای جدید بعد از مدتی به مراکز تجاری ادواری تبدیل شدند و همزمان با توسعهٔ فنون سرمایه‌گذاری (مشهور است که اوراق اعتبار و سفته از قرن سیزدهم در مراکز تجاری شامپاین مورد استفاده بوده است) به صورت بازارهای بورس درآمدند. در سال ۱۵۳۱ آنتوِرب به یک «مرکز دائمی تجاری» تبدیل شد. هر چند مبادلات تجاری نوین بر مبنای قواعدی شکل گرفت که توسط قدرت سیاسی دست‌کاری می‌شد، لیکن سبب ظهور شبکهٔ گسترده‌ای از روابط اقتصادی افقی شد که عملاً با روابط عمودی پیشین که خاصِ سازمانِ سلطهٔ فئودالی بود، فرق داشت. مادام که اعضای طبقهٔ حاکم فقط مصرف‌کنندهٔ بازارهای نوین بودند، هیچ تهدیدی از طرف این بازارها متوجه نظم سیاسی موجود نشد. حتی هنگامی که اقشارِ حاکم تصمیم گرفتند حجم عظیمی از محصولاتِ اراضی را به خرید کالاهای لوکس ــ که از طریق تجارت راه دور فراهم می‌شد ــ اختصاص دهند، این عمل فی‌نفسه سبب وابسته شدن تولید سنتی ــ یعنی شالودهٔ حاکمیت آن‌ها ــ به سرمایهٔ جدید نشد.