کتاب انسان، فلسفه، عرفان

کتاب انسان، فلسفه، عرفان نوشته محمدرضا سرگلزایی است. این کتاب گفتاری در باب نیاز معنوی انسان و به بعد روانی وجود انسان که در قرن اخیر به آن کم‌توجهی شده است می‌پردازد.

درباره کتاب انسان، فلسفه، عرفان

صاحب نظرانی که زمانی انسان را موجودی «زیستی ـ روانی ـ اجتماعی» می‌دانستند، امروزه او را دارای ابعاد «زیستی ـ روانی ـ اجتماعی ـ معنوی» می‌دانند. به این معنا که انسان علاوه بر ضروریات و مختصات زیستی، نیازهای روان‌شناختی و جنبه اجتماعی‌اش دارای یک «نیاز معنوی» است و هیچ‌گاه بدون تحقّق بعد معنوی‌اش یک انسان کامل نیست، بلکه یک «انسان بالقوّه» است.

از نظر نویسنده، نیاز معنوی انسان، نیاز او به «فلسفه» و «عرفان» است: فلسفه» را «جست‌وجوی راز هستی» تلقی می‌کنم و «عرفان» را «شناور شدن و غرق گشتن در این راز».

این کتاب، گفت‌وگویی است در باره نیاز معنوی انسان.

خواندن کتاب انسان، فلسفه، عرفان را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم

این کتاب را به تمام کسانی که در جست و جوی خودشناسی هستند پیشنهاد می‌کنیم

بخشی از کتاب انسان، فلسفه، عرفان

از کجا بدانیم احساسات ما در حال جوش و خروش نیستند؟

توجه ما به حالات جسمانی‌مان کلید تشخیص حالات هیجانی ما هستند. در شرایط جوشش احساسات ضربان قلب تندتر می‌شود، تنفس تند و بریده بریده می‌شود، دهان خشک می‌شود، احساس گُرگرفتگی و حرارت یا برعکس احساس یخ کردن و سرما در بدن می‌کنیم و اگر احساسات جنسی ما تحریک شده باشند احساس گرفتگی و انقباض در لگن و ناحیه «میان دوراه» (فضای میان آلت تناسلی و مقعد) به وجود می‌آید.

در چنین شرایطی احساسات ما، عقل ما را در تسلّط خود می‌گیرد.

«آرتور شوپنهاور» فیلسوف آلمانی این فرآیند را «اراده معطوف به حیات» نامید. او با این عبارت فرآیندی را توصیف کرد که در آن «حفظ و گسترش حیات» (صیانت نفس و تولید مثل) اساسی‌ترین نیروهای زندگی‌اند و هنگامی که آنها به کار بیفتند سایر نیروها عقب‌نشینی می‌کنند.

گرچه «دکارت» هوی و هوس، «اسپینوزا» احساسات و «شوپنهاور» اراده معطوف به حیات را موانع «بصیرت عقلانی» دانستند، «عقلانیت» موانع دیگری نیز در پیش رو دارد.

یکی از آن موانع «تعصّب» است.

تعصّب ورزیدن به این معناست که ما دچار این گمان شده باشیم که «حقیقت» را به‌طور تمام و کمال می‌دانیم و هر چه غیر از اعتقاد و باور ما باشد باطل است. در یونان باستان، گروهی به نام «سوفسطائیان» بودند. این اصطلاح به معنای «صاحب خِرَد» است. این افراد ادعّا می‌کردند به حقیقت دست پیدا کرده‌اند. در مقابل این افراد، گروه دیگری خود را «فیلسوف» نامیدند که به معنای «دوستدار خِرَد» است. این گروه بر این باور بودند که «خِرَد» قابل دست‌یابی و تصاحب نیست، برای ما حداکثر تعالی این است که در سرتاسر عمرمان «حقیقت جو» باشیم. راه حکمت، مقصدی ندارد، حکمت، خود راه است.