کتاب تاریخ جهان

کریس هارمن در سال ۱۹۴۲ در انگلستان متولد شده و در دانشگاه لیدز شهر واتفورد نزدیک لندن تحصیل کرده است. وی از مدرسه اقتصاد لندن نیز دیپلم Masterd of Philosophy گرفته است. «مبارزه طبقاتی در اروپای شرقی» و «انقلاب تباه شده آلمان» از جمله تألیفات او است. هارمن سال‌ها سردبیر نشریه کارگران سوسیالیست انگلستان و از رهبران برجسته آن حزب بوده است. کریس هارمن در این اثر با رویکردی تحلیلی به تاریخ جهان پرداخته است. او کتابش را از چهارمیلیون سال پیش و از زمان راه رفتن نخستین میمون انسان‌نما روی دوپا آغاز می‌کند. خلاصه‌وار اتفاقاتی را که روی کره خاکی روی داده تا زمان پیدایش جامعه طبقاتی و دولت شهرها بیان می‌کند. بخش دوم کتاب هارمن به جهان باستان می‌پردازد. امپراطوری‌های بزرگ همچون ایران و یونان و روم و مصر از مباحث این فصل‌اند. این بخش با ظهور مسیحیت خاتمه می‌یابد. بخش سوم با نام سده‌های میانه به ۶۰۰ تا ۱۴۰۰ میلادی می‌پردازد. دوران تاریکی و رکود اروپا، ظهور اسلام، امپراطوری بیزانس و تمدن‌های افریقا در این فصل بررسی می‌شوند و در نهایت فئودالیسم در اروپا آغاز می‌شود. کشف قاره امریکا، فتوحات اسپانیای نوین، بدعت‌گذاری‌های دینی و تفتیش عقاید، جنگ‌های سی ساله و افول امپراطوری‌های شرق جهان از مباحث بخش چهارم این کتاب‌اند. هارمن در فصل پنجم وارد سده هیجدهم می‌شود، از نوزایی و اصلاحات مذهبی سخن می‌گوید، عصر روشنگری را بررسی می‌کند. از پیشرفت علم می‌گوید، موضوع برده‌داری و نژادگرایی را مطرح می‌کند و در انتها رشد اقتصادی و روی‌آوردن مردم به کارهای آزاد را بررسی می‌کند. فصل ششم کتاب از اواخر قرن هیجدهم آغاز می‌شود، پدیده امریکا شروع به خودنمایی می‌کند. انقلاب فرانسه رخ می‌دهد، مارکسیسم متولد می‌شود. جنگ‌های داخلی امریکا مردم را به نابودی می‌کشاند، بریتانیا هند را تسخیر می‌کند، ژاپن از رکود فراگیر شرق جان سالم به در می‌برد، فرانسه دچار آشوب و جنگ و در نهایت کمونیسمِ محکوم به شکست می‌شود. فصل انتهایی کتاب از ۱۸۸۰ آغاز می‌شود، جنگ‌های جهانی و انقلاب‌های دو سده اخیر مانند انقلاب روسیه، انقلاب مشروطه ایران، ترکیه عثمانی و مصر، جنگ‌های بالکان، قدرت‌گیری فاشیست ایتالیا، جنگ کره، استقلال اندونزی، انقلاب اسلامی و پیشرفت‌های علمی قرون اخیر مباحث مهم فصل آخر کتاب هارمن را تشکیل می‌دهند. جهت‌گیری هارمن در این کتاب نشانگر خط مشی سیاسی و گرایشات سوسیالیستی او است. اما صرف نظر از این دیدگاه، «تاریخ جهان» هارمن به خواننده این فرصت را می‌دهد که در فرصتی نسبتا کوتاه به دیدی تقریبا جامع از تاریخ جهان برسد و البته حوادث دنیا را از دریچه چشم او به عنوان یک مدافع حقوق طبقه کارگر ببیند.