کتاب رویاپرداز توده

کتاب رویاپرداز توده (Un soñador para un pueblo) نوشته آنتونیو بوئرو بایخو، خواننده را به مادریدِ ۱۷۶۶ می‌برد؛ جایی که اصلاحات حکومتی، خشم خیابان و رقابت‌های درباری به‌هم گره می‌خورند. در مرکز ماجرا، اسکوئیلاچه قرار دارد؛ سیاستمداری که می‌خواهد جامعه را تغییر دهد، اما هر قدمش فاصله‌ی میان قدرت و مردم را آشکارتر می‌کند. متن، فقط یک روایت تاریخی نیست و از دل گفت‌وگوها، مسئله‌ی هویت، قدرت، سوءتفاهم و سرنوشت آرمان‌گرایی را پیش می‌کشد. این نمایش‌نامه را نشر قطره با ترجمه نگار اصغری منتشر کرده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب رویاپرداز توده

کتاب رویاپرداز توده نمایش‌نامه‌ای از آنتونیو بوئرو بایخو است که یک بحران سیاسی و اجتماعی را در مادریدِ قرن ۱۸ به صحنه می‌آورد. ماجرا در روزهای پرتنشِ شورش اسکوئیلاچه شکل می‌گیرد؛ زمانی که تصمیم‌های حکومتی درباره‌ی نظم شهری، پوشش، مالیات و اداره‌ی پایتخت با واکنش تند مردم روبه‌رو می‌شود. متن از همان آغاز، خیابان، دربار و خانه‌ی وزیر را در کنار هم می‌گذارد تا نشان دهد کشمکش اصلی فقط میان حاکم و معترض نیست، بلکه میان چند نگاه متفاوت به پیشرفت، اقتدار، سنت و شأن مردم جریان دارد.

اسکوئیلاچه در این نمایش‌نامه صرفاً یک مقام سیاسی نیست؛ او چهره‌ی کسی است که می‌خواهد جامعه را دگرگون کند، اما زبان و منطقش همیشه به مردم راه پیدا نمی‌کند. در برابر او، اشراف ناراضی، مأموران، خدمتکاران، مردم کوچه و بازار و زنانی از طبقات مختلف قرار می‌گیرند که هر کدام بخشی از فضای اجتماعی را روشن می‌کنند. حضور شخصیت‌هایی مثل فرناندیتا، برناردو، ویاسانتا و پاستورا باعث می‌شود تنش سیاسی فقط در سطح فرمان و اعتراض نماند و به حسادت، ترس، منفعت، عشق، تحقیر و بی‌اعتمادی هم کشیده شود.

کتاب رویاپرداز توده از نظر نمایشی نیز بر تضادهای پررنگ بنا شده است: روشنایی و تاریکی، نظم و آشوب، گفت‌وگوی رسمی و صدای خیابان، آرمان و مصلحت. دکورها، رفت‌وآمدها، اعلامیه‌ها و صداهای بیرون صحنه در شکل‌دادن به این فضا نقش مهمی دارند. آنتونیو بوئرو بایخو در این متن نمایشی نشان می‌دهد که چگونه یک تصمیم اداری ظاهراً محدود می‌تواند به مسئله‌ای بزرگ‌تر درباره‌ی مشروعیت قدرت و رابطه‌ی حکومت با مردم تبدیل شود.

خلاصه نمایشنامه رویاپرداز توده

هشدار: این پاراگراف بخش‌هایی از داستان را فاش می‌کند!

کتاب رویاپرداز توده در روزهایی می‌گذرد که اسکوئیلاچه، وزیر بانفوذ دربار، می‌کوشد با مجموعه‌ای از اصلاحات چهره‌ی مادرید را تغییر دهد. او به نظم شهری، بهداشت، سامان اداری و کنترل آشوب فکر می‌کند، اما همین تصمیم‌ها در خیابان به نشانه‌ی دخالت، تحقیر و بیگانگی تعبیر می‌شوند. همزمان، مخالفان درباری و ناراضیان اجتماعی از این نارضایتی نیرو می‌گیرند. 

نمایش‌نامه با رفت‌وآمد میان فضای رسمی قدرت و زندگی مردم عادی نشان می‌دهد که چگونه سوءتفاهم، فاصله‌ی طبقاتی و ناتوانی در شنیدن صدای دیگری، یک پروژه‌ی اصلاحی را به بحران تبدیل می‌کند.

چرا باید کتاب رویاپرداز توده را بخوانیم؟

دلایل خواندن کتاب رویاپرداز توده را می‌توان این‌طور خلاصه کرد:

• این کتاب کشمکش میان اصلاح سیاسی و واکنش اجتماعی را در قالب یک موقعیت نمایشی پرتنش نشان می‌دهد.
• خواننده از خلال گفت‌وگوهای شخصیت‌ها با چند نگاه متفاوت به قدرت، سنت، نظم و هویت جمعی روبه‌رو می‌شود.
• این اثر فقط به دربار محدود نمی‌ماند و صدای خیابان، خدمتکاران، مأموران و اشراف را هم وارد ماجرا می‌کند.
• نمایش‌نامه نشان می‌دهد که تصمیم‌های ظاهراً اداری چگونه می‌توانند به مسئله‌ای عاطفی و سیاسی تبدیل شوند.
• خواندن آن برای کسانی که به تنش میان آرمان‌گرایی و واقعیت اجتماعی فکر می‌کنند، شناخت دقیق‌تری فراهم می‌کند.

خواندن کتاب رویاپرداز توده را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

خواندن کتاب رویاپرداز توده به این گروه‌ها پیشنهاد می‌شود:

• علاقه‌مندان به نمایش‌نامه‌هایی که بر تنش‌های سیاسی و اجتماعی متمرکزند.
• خوانندگانی که به شخصیت‌های گرفتار میان آرمان، قدرت و شکست علاقه دارند.
• کسانی که می‌خواهند یک واقعه‌ی تاریخی را از خلال صحنه، گفت‌وگو و کنش نمایشی دنبال کنند.
• مخاطبانی که از آثاری با فضای درباری، خیابانی و تقابل طبقاتی لذت می‌برند.
• دانشجویان و پژوهشگران تئاتر که به ادبیات نمایشی اسپانیایی‌زبان توجه دارند.

درباره آنتونیو بوئرو بایخو

آنتونیو بوئرو بایخو (Antonio Buero Vallejo) (۱۹۱۶-۲۰۰۰)، نمایش‌نامه‌نویس اهل اسپانیا و از چهره‌های محوری تئاتر این کشور در نیمه‌ی دوم سده‌ی بیستم بود. فعالیت تئاتری او از سال ۱۹۴۹ با اجرای نمایش‌نامه‌ی «داستان یک پلکان» آغاز شد و تا واپسین اثرش در سال ۱۹۹۹ به مدت پنج دهه ادامه یافت. بایخو در سال ۱۹۸۶ موفق به دریافت جایزه‌ی میگل د سروانتس شد و نخستین نمایش‌نامه‌نویسی لقب گرفت که این جایزه‌ی ادبی اسپانیایی‌زبان را به دست آورده است.

نمایش‌نامه‌های بایخو بر واکاوی مفاهیمی چون سرنوشت تراژیک، کشمکش‌های اخلاقی و امید اجتماعی متمرکز است و با زبانی استعاری، موقعیت انسان را در مواجهه با جبر جامعه به تصویر می‌کشد. از جمله آثار شاخص او می‌توان به «نورگیر»، «پنجره‌ی زیرزمین» و «نشانه‌ای که انتظارش می‌رود» اشاره کرد.

اقتباس‌ها از کتاب رویاپرداز توده

این نمایش‌نامه در سال ۱۹۸۹ مورد اقتباس قرار گرفت و فیلمی اسپانیایی با عنوان اسکیلاچه (Esquilache‎) بر مبنای آن ساخته شد. کارگردان این اثر خوسفینا مولینا بود و در آن فرناندو فرنان گومز، کنچا بلاسکو و آدولفو مارسیاک بازی می‌کردند.

بخشی از کتاب رویاپرداز توده

«کلودیا: عجله کن، دونیا ماریا، دیر می‌رسیم!
دونیا ماریا: آماده‌ام.

داخل می‌رود و در را می‌بندد. کلودیا، درحالی‌که منتظر است، کمی قدم می‌زند.

کور: تصنیف عروس بدبخت رو از من بخر، کفترچاهی!
کلودیا: (جا می‌خورد.) زبونت رو گاز بگیر، پیرمرد!
کور: (می‌خندد.) کِی می‌آی با پیرزن زندگی کنی؟ اون همیشه با این تصنیف قدم می‌زنه.
کلودیا: تو هم که گوشِت همه‌جا هست.
کور: غیراز این چطور بفهمم چه خبره؟ مَردِت کو؟
کلودیا: خوبه.

دونیا ماریا، مرتب و آراسته، در ایوان خانه‌اش ظاهر می‌شود و صلیب می‌کشد.

کور: قراره زیاد عمر کنی... باید با پیرزن بیای.
دونیا ماریا: (با لحنی دل‌فریب که همیشه به کار می‌برد.) اون‌قدرها هم پیر نیستم، مَتوشَلَخ...

بازوی کلودیا را می‌گیرد.