کتاب تجربه بازی سیاسی در میان ایرانیان

کتاب تجربه بازی سیاسی در میان ایرانیان نوشته محمدرضا تاجیک و اثری پژوهشی و تحلیلی درباره‌ی ریشه‌ها، ویژگی‌ها و فرازونشیب‌های فرهنگ و رفتار سیاسی ایرانیان است. این کتاب که توسط نشر نی منتشر شده (چاپ پنجم: ۱۴۰۴)، کوشیده است با نگاهی انتقادی و آسیب‌شناسانه به بررسی چرایی و چگونگی شکل‌گیری الگوهای سیاسی، تحزب، تکثر و رقابت در جامعه‌ی ایرانی بپردازد. نویسنده با بهره‌گیری از رویکردهای نوین در تاریخ‌نگاری و تحلیل گفتمان، به‌ویژه آموزه‌های میشل فوکو، ساختارهای قدرت، فرهنگ سیاسی و مناسبات اجتماعی را در بستر تاریخی ایران واکاوی کرده است. اثر حاضر باتکیه‌بر منابع تاریخی، متون اندیشمندان ایرانی و تحلیل رفتارهای جمعی و فردی، تصویری از وضعیت سیاست‌ورزی و موانع نهادینه‌شدن دموکراسی و تحزب در ایران ارائه داده است. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب تجربه بازی سیاسی در میان ایرانیان اثر محمدرضا تاجیک

کتاب تجربه بازی سیاسی در میان ایرانیان به قلم محمدرضا تاجیک، ریشه‌های تاریخی و فرهنگی رفتار سیاسی ایرانیان را واکاوی کرده است. این کتاب با رویکردی تحلیلی و انتقادی، ساختارهای قدرت، فرهنگ سیاسی و مناسبات اجتماعی را در بستر تاریخ ایران بررسی کرده است. نویسنده با الهام از روش‌های نوتاریخ‌گرایی، دیرینه‌شناسی و تبارشناسی، به‌ویژه آموزه‌های میشل فوکو، تلاش کرده است نشان دهد چگونه چرخه‌های متداخل استبداد و هرج‌ومرج، مرکزگرایی و مرکزگریزی و سیاست‌گرایی و سیاست‌گریزی مانع از انباشت تجربه‌ی سیاسی و شکل‌گیری فرهنگ تحزب و تکثر در ایران شده است. فرهنگ سیاسی ایرانیان، در این کتاب، نه صرفاً به‌عنوان مجموعه‌ای از باورها و ارزش‌ها، بلکه به‌عنوان برساخته‌ای تاریخی و اجتماعی تحلیل شده است؛ آنچه سده‌ها تحت‌تأثیر ساختارهای قدرت، مناسبات قبیله‌ای، استبداد و تحولات اجتماعی شکل گرفته است.

نویسنده با بررسی نمونه‌هایی از تاریخ ایران، از ایران باستان تا دوران معاصر، نشان داده است که چگونه فرهنگ استبدادزده، فردمحور و قانون‌گریز بر رفتار سیاسی و اجتماعی ایرانیان سایه افکنده و مانع نهادینه‌شدن دموکراسی و تحزب شده است. کتاب تجربه بازی سیاسی در میان ایرانیان علاوه‌بر تحلیل تاریخی، مفاهیمی کلیدی مانند فرهنگ سیاسی، گفتمان قدرت، نقش دین و سنت و ویژگی‌های روان‌شناختی و اجتماعی ایرانیان را بررسی کرده است. محمدرضا تاجیک با نقد ساختارهای فکری و رفتاری رایج، پرسش‌هایی اساسی را درباره‌ی امکان تحقق رقابت سیاسی سالم، تحزب و تکثر در جامعه‌ی ایرانی مطرح کرده است.

خلاصه کتاب تجربه بازی سیاسی در میان ایرانیان

کتاب با محوریت تحلیل فرهنگ و رفتار سیاسی ایرانیان به بررسی چرخه‌هایی تاریخی و اجتماعی می‌پردازد که مانع شکل‌گیری تحزب و تکثر سیاسی در ایران شده‌اند. نویسنده باتکیه‌بر روش‌های نوین تحلیل گفتمان و تاریخ‌نگاری نشان داده است که فرهنگ سیاسی ایرانیان محصول فرازونشیب‌های تاریخی، ساختارهای قدرت استبدادی و مناسبات قبیله‌ای است که از ایران باستان تا دوران معاصر تداوم یافته‌اند. در این کتاب مفاهیمی مانند استبداد، قانون‌گریزی، فردگرایی، کلام‌محوری و نابردباری سیاسی به‌عنوان ویژگی‌های برجسته‌ی فرهنگ سیاسی ایرانیان معرفی شده‌اند. نویسنده با استناد به متون تاریخی و اندیشه‌های اندیشمندان ایرانی نشان داده است که چگونه این ویژگی‌ها در رفتار سیاسی، اجتماعی و حتی خانوادگی ایرانیان بازتاب یافته و مانع شکل‌گیری نهادهای دموکراتیک و تحزب واقعی شده‌اند. کتاب با نقد رویکردهای سنتی و مدرن به سیاست تأکید کرده است که برای عبور از وضعیت کنونی و تحقق دموکراسی و تکثر سیاسی باید به نقد و بازخوانی آگاهانه‌ی تجربه‌ی تاریخی و فرهنگی خود پرداخت. محمدرضا تاجیک با طرح پرسش‌هایی بنیادین درباره‌ی امکان تحقق رقابت سیاسی سالم و قاعده‌مند در ایران، ما را به تأمل درباره‌ی ریشه‌های مشکلات سیاسی و اجتماعی جامعه‌ی ایرانی دعوت می‌کند.

چرا باید کتاب تجربه بازی سیاسی در میان ایرانیان را بخوانیم؟

کتاب تجربه بازی سیاسی در میان ایرانیان به لایه‌های پنهان فرهنگ و رفتار سیاسی ایرانیان می‌پردازد و می‌کوشد چرایی و چگونگی شکل‌گیری الگوهای سیاسی و موانع نهادینه‌شدن دموکراسی و تحزب در ایران را روشن کند. این کتاب با بهره‌گیری از منابع تاریخی و روش‌های نوین تحلیل گفتمان، تصویری چندوجهی از سیاست‌ورزی ایرانیان ارائه داده است. خواندن اثر حاضر امکان شناخت عمیق‌تر ریشه‌های مشکلات سیاسی و اجتماعی ایران و درک بهتر چرخه‌های تکرارشونده‌ی استبداد و هرج‌ومرج را ممکن می‌کند. همچنین محمدرضا تاجیک با طرح پرسش‌های اساسی و نقد ساختارهای فکری و رفتاری رایج، زمینه‌ای برای بازاندیشی و گفت‌وگو درباره‌ی آینده‌ی سیاست در ایران ایجاد کرده است.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

این کتاب به دوستداران علوم سیاسی، جامعه‌شناسی، تاریخ ایران، پژوهشگران حوزه‌ی فرهنگ و قدرت، فعالان سیاسی و کسانی که می‌خواهند ریشه‌های مشکلات سیاسی و اجتماعی ایران را بدانند و بشناسند، پیشنهاد می‌شود.

درباره محمدرضا تاجیک

محمدرضا تاجیک زاده‌ی سال ۱۳۳۷ در تهران، استاد دانشگاه، نویسنده، مترجم و فعال سیاسی بوده است. او که تحصیلات خود را در رشته‌ی علوم سیاسی در ایران و انگلستان پی گرفته و دکترایِ تحلیل گفتمان در سیاست را از دانشگاه اسکس دریافت کرده است، از سال ۱۳۷۴ به تدریس در دانشگاه شهید بهشتی و دانشکده‌ی حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی (واحد علوم و تحقیقات تهران) اشتغال داشته است. حوزه‌ی اصلی علاقه‌ی پژوهشی محمدرضا تاجیک اندیشه‌ی سیاسی بوده است. او در دوره‌ی ریاست‌جمهوری سید محمد خاتمی (۱۳۷۶ - ۱۳۸۴) مسئولیت مشاور رئیس‌جمهور و ریاست مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری را بر عهده داشت و در انتخابات سال ۱۳۸۸ نیز به‌عنوان مشاور ارشد میرحسین موسوی فعالیت کرد. کارنامه‌ی علمی محمدرضا تاجیک شامل تألیف بیش از ۳۰ جلد کتاب و ده‌ها مقاله در زمینه‌هایی همچون گفتمان، سیاست، امنیت ملی، پسا‌مارکسیسم، پسا‌سیاست و جامعه‌ی ایرانی است. آثاری مانند «پساسیاست: نظریه و روش»، «من‌های ایرانی؛ هستی‌شناسی انتقادی خودمان»، «زیست جنبش»، «اجتماع هرچه‌ها» و «خیزش ناموجودها» در میان نوشته‌های او دیده می‌شود. افزون‌براین محمدرضا تاجیک در حوزه‌ی ترجمه‌ی کتاب فعال بوده و کتاب‌هایی در زمینه‌ی پسا‌ساختارگرایی، پسا‌مدرنیسم، امنیت و مدیریت بحران را به پارسی برگردانده است.

بخشی از کتاب تجربه بازی سیاسی در میان ایرانیان

«دفتر دوم: دیرینه‌شناسی یک تجربه

امروز تقاضای مجلس مبعوثان و اصرار در ایجاد قانون مساوات و دم زدن از حریت و عدالت کامله... در ایران همان حکایت تازیانه زدن و ران شتر طپاندن است... این حرف... به عقیده بنده در ایران امروز مایه هرج و مرج و خرابی و ذلت و عدم امنیت و هزاران مفاسد دیگر خواهد شد.

ناصرالملک نایب‌السلطنه

تجربه بازی و رقابت جمعی سیاسی در هیبت و هویت جدید آن، در میان ایرانیان، تاریخی دیرینه ندارد. اولین مشتاقان بازی حزبی در این مرز و بوم، شیفتگان گفتمان سیاسی غرب و دقایق سازنده و پردازنده آن بودند. در سپهر اندیشه ایشان، «حزب» نیز همچون بسیاری از مفاهیم دیگر (قانون، آزادی، فردیت، مشروطیت، جهوریت، پارلمان و...) به مثابه مفهوم (دال) جهان‌شمولی جلوه کرد که امکان تکرارپذیری آن با مصداق‌های (مدلول‌های) غربی‌اش، در متن جامعه ایرانی وجود دارد. اینان بر این باور بودند که تشبت و تشبه به مشرب سیاسی دیگران، ملازمه‌ای با فرهنگ و تشکل‌های سیاسی مسلط بومی ندارد: می‌توان رفتار جمعی پیچیده و تشکیلاتی داشت، اما با فرهنگ سیاسی «محفل» پسند و «فردگرای» بومی نیز ملازمه و ممارستی پایدار و تنگاتنگ داشت. به بیان دیگر، در برتابیدن رفتار و کردار دیگران نیازی به طی «راه طی شده» تاریخی آنان نیست، می‌توان بدون هیچ زمینه تاریخی، معرفتی، فرهنگی و اجتماعی، دفعتا بر هیبت و هویت دیگران ظاهر شد و ره صدساله را یک‌ساله پیمود.»