کتاب نظریه شهود در پدیدارشناسی هوسرل

کتاب نظریه‌ی شهود در پدیدارشناسی هوسرل نوشته‌ی امانوئل لویناس و با ترجمه‌ی فرزاد جابرالانصار تصویری متمرکز از یکی از گرهی‌ترین مفاهیم در دستگاه فکری هوسرل ارائه می‌دهد. این کتاب که در مجموعه‌ی «متون کلاسیک فلسفه» و به‌وسیلهٔ نشر نی منتشر شده است، رساله‌ی دکتری لویناس و نخستین مواجهه‌ی جدی فضای فکری فرانسه با پدیدارشناسی آلمانی به‌شمار می‌آید. متن حاضر ضمن معرفی کلیت پروژه‌ی هوسرل، شهود را به‌عنوان محور روش و هستی‌شناسی او دنبال می‌کند و در عین حال زمینه‌ی گذار لویناس به افق اخلاقی خاص خودش را نشان می‌دهد. نسخه‌ی الکترونیکی این اثر را می‌توانید از طاقچه خرید و دانلود کنید.

درباره کتاب نظریه شهود در پدیدارشناسی هوسرل

کتاب نظریه‌ی شهود در پدیدارشناسی هوسرل رساله‌ای است که امانوئل لویناس در اوج شکل‌گیری برنامه‌ی فکری هوسرل نوشته و در آن، هم گزارش‌گر و هم منتقد پدیدارشناسی استعلایی است. لویناس در مقدمه‌ی مترجم و دیباچه‌ی خود کتاب نشان می‌دهد که چگونه این رساله، خاستگاه فلسفه‌ی بعدی او و در عین حال یکی از نخستین دروازه‌های ورود متفکران فرانسوی به پدیدارشناسی آلمانی بوده است؛ رساله‌ای که سارتر و مرلوپونتی را نیز به‌سوی هوسرل و هایدگر کشاند. کتاب نظریه‌ی شهود در پدیدارشناسی هوسرل از دل بحران فلسفه و علوم اروپایی که هوسرل آن را توصیف کرده است سر برمی‌آورد و نشان می‌دهد چگونه مفهوم شهود، قصدیت آگاهی و ایده‌ی زیست‌جهان در برابر طبیعت‌گرایی و روان‌شناسی‌گرایی قد علم می‌کنند. لویناس در این کتاب، با تکیه بر پژوهش‌های منطقی، ایده‌ها، درسگفتارهای آگاهی درونی از زمان و نوشته‌های متأخر هوسرل، از یک‌سو ساختار هستی‌شناسی طبیعت‌گرا را بازسازی می‌کند و از سوی دیگر، گام‌به‌گام به سوی هستی‌شناسی آگاهی و مفهوم «وجود مطلق آگاهی» پیش می‌رود. کتاب نظریه‌ی شهود در پدیدارشناسی هوسرل در چند فصل پی‌درپی، ابتدا طبیعت‌گرایی و روان‌شناسی‌گرایی را به‌مثابه نظریه‌هایی درباره‌ی هستی توضیح می‌دهد، سپس تمایز هستی‌شناسی صوری و هستی‌شناسی‌های منطقه‌ای را طرح می‌کند، به تحلیل تجربه‌ی شیء مادی، پدیدارهای سوبژکتیو، افق‌ها و آگاهی بالفعل و بالقوه می‌پردازد و در نهایت جایگاه شهود، بداهت و حقیقت را در روش پدیدارشناختی هوسرل روشن می‌سازد.

خلاصه کتاب نظریه شهود در پدیدارشناسی هوسرل

کتاب نظریه‌ی شهود در پدیدارشناسی هوسرل به این پرسش مرکزی می‌پردازد که «شهود» در دستگاه هوسرل چه جایگاهی دارد و چگونه با فهم او از هستی و آگاهی گره می‌خورد. لویناس ابتدا نشان می‌دهد طبیعت‌گرایی و روان‌شناسی‌گرایی چگونه همه‌ی هستی را بر الگوی شیء مادی و علیت طبیعی می‌فهمند و در نتیجه آگاهی، ارزش‌ها و ابژه‌های ایدئال را به فرایندهای روانی و علّی فرو می‌کاهند. سپس با بازخوانی پژوهش‌های منطقی و ایده‌ها، تمایز میان ذوات و رویدادهای روانی، و میان جهان انضمامی تجربه و جهان برساخته‌ی علم فیزیک را برجسته می‌کند. در ادامه، کتاب نظریه‌ی شهود در پدیدارشناسی هوسرل مفهوم قصدیت، ساختار پدیدارهای سوبژکتیو، افق‌های آگاهی، نسبت آگاهی بالفعل و بالقوه و وابستگی جهان متعالی به آگاهی را تحلیل می‌کند تا نشان دهد شهود نه یک احساس روان‌شناختی، بلکه نحوه‌ای بنیادی از داده‌شدن حقیقت است که بر آن، هم منطق و هم هستی‌شناسی هوسرل استوار می‌شود.

چرا باید کتاب نظریه شهود در پدیدارشناسی هوسرل را بخوانیم؟

خواندن نظریه‌ی شهود در پدیدارشناسی هوسرل امکان آشنایی مستقیم با نحوه‌ی صورت‌بندی بحران علوم، نقد طبیعت‌گرایی و روان‌شناسی‌گرایی و تکوین مفهوم شهود در اندیشه‌ی هوسرل را فراهم می‌کند. این کتاب همچنین نقطه‌ی تلاقی هوسرل، هایدگر و لویناس را نشان می‌دهد و به درک نسبت میان آگاهی، حقیقت، زیست‌جهان و اخلاق در سنت پدیدارشناسی کمک می‌کند.

خواندن این کتاب را به چه کسانی پیشنهاد می‌کنیم؟

مطالعه‌ی نظریه‌ی شهود در پدیدارشناسی هوسرل به دانشجویان و پژوهشگران فلسفه، به‌ویژه علاقه‌مندان به پدیدارشناسی، فلسفه‌ی قاره‌ای و مباحث هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی پیشنهاد می‌شود. همچنین به کسانی توصیه می‌شود که درگیر پرسش از بحران علوم، نسبت علم و فلسفه و مسئله‌ی آگاهی هستند.

بخشی از کتاب نظریه شهود در پدیدارشناسی هوسرل

«در نوشتهٔ حاضر، که شرح و توضیح موضوعی مشخص در فلسفهٔ پدیدارشناختی است، آشنایی با این فلسفه را پیش‌فرض نگرفته‌ایم. به استثنای اثر برجستهٔ ژان هرینگ تقریباً هیچ پژوهشی دربارهٔ هوسرل در فرانسه انجام نگرفته و تاریخچهٔ آثاری که اختصاصاً به او پرداخته‌اند بی‌اندازه کوتاه و مختصر است. در سال ۱۹۱۱، ویکتور دلبو در نشریهٔ متافیزیک و اخلاق مقاله‌ای دربارهٔ هوسرل منتشر کرد و در آن، با وضوحی که مشخصهٔ نوشته‌های اوست، خلاصه‌ای از جلد نخست کتاب پژوهش‌های منطقی به دست داد. لیکن اشارات معدود به جلد دوم کتاب، که در انتهای این مقاله آمده، نه برای به دست دادن تصویری دقیق از این کتاب کافی است و نه برای بیان اهمیت فلسفی آن. البته دلبو مدعی معرفی جلد دوم پژوهش‌های منطقی نبود، لیکن بسنده کردن به جلد نخست کتاب ممکن است چنین القا کند که منطق‌گرایی محورِ فلسفهٔ هوسرل است. ما در اثر حاضر کوشیده‌ایم، با بازگرداندن جلد نخست پژوهش‌های منطقی به جایگاه خویش درون کلیت این نظام، نقص مذکور را جبران کنیم. مدت‌ها بعد در سال ۱۹۲۵ بود که کتاب پدیدارشناسی و فلسفهٔ دینی نوشتهٔ ژان هرینگ، شاگرد سابق هوسرل، منتشر شد. این اثر، برای اولین بار، تصویری دقیق از کلیت تفکر پدیدارشناختی به دست داد. اما ژان هرینگ کار خود را به اندیشهٔ خودِ هوسرل محدود نکرد؛ او به کل جنبش پدیدارشناختی توجه داشت، و، به‌علاوه، این جنبش را از حیث نسبتش با مسائل فلسفهٔ دینی بررسی و مطالعه کرد. بنابراین، جای مطالعه‌ای که به نحو اخص به شخص هوسرل، و موضوعات خاص اندیشهٔ او، بپردازد خالی بود. هرینگ با شدت و حدت مرا به این کار تشویق کرد.»